3e zondag in de advent A (2001)

Ben jij de komende messias, of moet er nog een ander komen? Johannes weet het niet meer. Hij zit in de gevangenis, is monddood gemaakt door Herodes en raakt aan het twijfelen. Was zijn neef Jezus nu die komende messias of niet?
We moeten hier ten eerste even bedenken dat er in de voorspellingen van het oude testament twee visies zijn op die beloofde messias, die bevrijder die een nieuwe toekomst mogelijk maakt. In het ene beeld wordt hij meer gezien als een nieuwe koning, die vrede zal brengen, die gerechtigheid zal afdwingen, die een eerlijk vonnis zal vellen die met straffe hand zal zorgen dat iedereen zich aan de regels houdt; de eerste lezing van de vorige week ging meer deze kant op.
In het andere beeld dat de profeten oproepen wordt die messias meer gezien als een dienaar die weldoende rondgaat, niet een figuur met macht maar een die gewoon goed doet en zo mensen bevrijdt en een nieuwe toekomst schenkt. En dit aspect komt vandaag meer naar voren.
Ten tweede moeten we bedenken dat Israël in die tijd door de Romeinen bezet was en men droomde toen vooral van een bevrijder, in de vorm van een nieuwe koning die de Romeinen het land uit zou gooien en een nieuw joods koninkrijk zou vestigen. In de evangelieverhalen zijn verschillende aanwijzingen dat Jezus’ eigen leerlingen ook zoiets verwachten en soms al een beetje ruzie maakten wie toch wel de beste positie in dat toekomstige koninkrijk zou krijgen.
Johannes heeft waarschijnlijk ook meer gedacht aan zo’n koninklijke bevrijder. Maar wat hij over Jezus hoorde, beantwoordde helemaal niet aan zijn verwachtingen. In de ogen van die felle predikant was Jezus veel te zacht. Johannes kon in hem helemaal niets ontdekken van een bevrijder en koning.
Ben jij de komende messias, of komt er nog een ander? Jezus’ antwoord is heel simpel: kijk om je heen en zie wat er gebeurt. En de dingen die hij dan opnoemt verwijzen niet naar een koningsfiguur maar naar de dienaar die weldoende rond gaat en zo bevrijding brengt. Jezus is geen politieke bevrijder maar een geestelijke bevrijder of verlosser. Kijk maar naar wat hij zoal doet.
Blinden laten zien, d.w.z. ze bevrijden uit de gevangenschap van het duister, hij deed dat letterlijk door blinden te genezen maar nog veel meer geestelijk: mensen nieuw zicht geven op de zin van het leven. Lammen laten lopen: ze bevrijden uit hun onmacht en verlamming, door ze letterlijk weer te laten lopen maar nog veel meer geestelijk: mensen die vastgelopen zijn weer op de been helpen zodat ze verder kunnen. Melaatsen genezen: ze bevrijden uit zijn isolement letterlijk door ze te genezen van die afschuwelijke ziekte maar nog veel meer geestelijk: door mensen die verstoten zijn weer in de gemeenschap op te nemen. Doden doen opstaan: ze bevrijden van de dood, een enkele keer letterlijk maar nog veel meer geestelijk: door mensen zonder toekomst weer uitzicht op een menswaardig leven te schenken.
Van deze Jezus gaan wij binnenkort de verjaardag vieren. Deze Jezus wil opnieuw geboren worden in ieder van ons. En hij komt daar tot leven waar wij in zijn geest bevrijders zijn, niet in machtige daden maar in de gewone dingen van het leven.
Hij wil tot leven komen in dat stukje hartelijkheid dat we geven aan een eenzame mens, in dat stukje vriendschap dat we geven aan iemand die het even niet meer ziet zitten in zijn leven, in dat stukje zorg dat we geven aan iemand die voor kortere of langere tijd niet goed voor zichzelf kan zorgen, in dat stukje verdraagzaamheid jegens iemand die in de gemeenschap met de nek wordt aangekeken.
Zo kan die beloofde messias aan het licht komen in ieder van ons. En het zijn allemaal dingen die we kunnen doen, die onze krachten niet te boven gaan, als we er tenminste maar oog en aandacht voor hebben en niet zelf verblind zijn door onze hebberigheid, door de schone schijn der dingen als we tenminste niet zelf doof geworden zijn door al het lawaai dat we in ons leven toelaten, als we tenminste niet zelf verlamd zijn door onze onmacht om de werkelijke waarden van het leven te zien. als we door ons meeleven en medelijden mensen weer zin in het leven geven.
Als we hier echt oog voor hebben, dan kan het echt kerstmis worden, niet alleen op 25 december maar altijd door.