1e zondag in de advent A (2007)

Iemand die regelmatig met zijn auto op weg is, doet daarbij een heleboel handelingen gewoon automatisch: gas geven, afremmen, schakelen, bij sturen, dat gaat vanzelf, dat is routine. Als hij bij elke handeling eerst eens moest nadenken van hoe en wat, dan denk ik dat hij heel gauw brokken zou maken.
Tegelijk moet elke automobilist heel oplettend zijn als hij op de weg zit: hij moet de verkeersborden in de gaten houden en steeds oog en aandacht hebben voor zijn medeweggebruikers, om steeds alert te kunnen reageren op onverwachte verkeerssituaties. Je hoort wel eens van ongelukken omdat de bestuurder in slaap gevallen was, of even meer aandacht had voor zijn mobieltje dan voor de weg.
Datzelfde kun je ook zeggen van heel ons leven. Er zijn een heleboel dingen die we gewoon automatisch doen, zonder dat we daar bij moeten nadenken. En maar goed ook, als we bij elke handelingen echt zouden moeten nadenken, dan waren we allemaal binnen de kortste keren overspannen.
Tegelijk is het van levensbelang dat we heel oplettend zijn, waakzaam, om steeds alert te kunnen reageren op wisselende levenssituaties, en op het doen en laten van medemensen.
En hierbij gaat het niet alleen om onverwachte dingen die gebeuren, maar veeleer om zaken die langzaamaan ons leven binnensluipen: misschien een bedenkelijke mentaliteit die in de samenleving mode wordt en stap voor stap ook ons leven gaat bepalen, misschien een soort verblinding waardoor we bepaalde waarden niet meer zien, misschien een stuk oppervlakkigheid waardoor we kwetsbaar worden omdat ons leven dan geen diepgang meer heeft. En dan kan het gebeuren dat we opeens op een onaangename manier ergens tegen aan botsen in ons leven, of kopje onder gaan als ons leven in moeilijk vaarwater terecht komt. En dan zitten we met de brokken, die soms moeilijk te lijmen zijn, maar soms ook niet maar het is wel het gevolg van eigen onoplettendheid.
In de tijd van Noach, vertelde het evangelie, gingen de mensen door met eten en drinken, met plezier maken, met al die gewone dingen van het leven, zonder in de gaten te hebben hoe ze op een catastrofe aankoersten.
In onze tijd is er door onoplettendheid en nonchalance op sommige plaatsen het milieu ernstig vervuild en zitten we nu met vervuilde lucht, met vervuild water en vervuilde grond. Gewoon de troep ergens dumpen was het goedkoopst en wat de gevolgen op de langere termijn zouden zijn, daar werd niet over nagedacht.
Iets dergelijks geldt ook voor heel onze samenleving. Je zou daar kunnen spreken van een soort geestelijke milieuvervuiling: we leven in een tijd dat mensen van elkaar vervreemden, dat onverschilligheid en hardheid toenemen, dat bestaande waarden van eerlijkheid en rechtvaardigheid steeds meer onder druk komen te staan. Ongemerkt worden vaak mensen erdoor aangetast, en we schrikken nu en dan van de uitwassen die nu hier en dan daar de kop opsteken.
Wees waakzaam, sta bewust in het leven, oplettend en alert wordt er vandaag op de eerste zondag van de advent tegen ons gezegd Wees waakzaam dat die je geestelijke milieuvervuiling niet in jezelf toelaat, want het is net als een dief die stiekem in je leven inbreekt. Maar door waakzaam te zijn geef je hem geen kans.
Wees waakzaam, niet alleen om negatieve invloeden buiten de deur te houden, maar minstens evenzeer om te kunnen zien waar je positieve dingen kunt doen in onze samenleving waar je goed kunt doen aan elkaar waar je negatieve tendensen in de samenleving samen met elkaar kun tegenhouden.
Wees bereid omdat de Mensenzoon komt op het uur waar je het niet verwacht, was de laatste zin van het evangelie. Die zin wordt meestal een beetje bedreigend geïnterpreteerd: zo van je weet nooit wanneer het uur van de dood voor jou aanbreekt. Maar ik denk dat het veel meer een aansporing is om klaar te staan als de Heer bij je aanklopt niet in het uur van de dood, maar juist midden in het leven. Dat we oog hebben voor de mogelijkheden om in zijn geest goed te zijn voor een zieke, voor iemand die in de knel zit, voor een verschoppeling. Want dan dringen we geestelijke milieuverontreiniging terug en scheppen we mogelijkheden voor een betere wereld, een betere toekomst voor iedereen.