1e zondag in de advent A (2001)

Elke huismoeder kijkt bijna dagelijks in haar keukenkast om te zien of er nog genoeg voorraad is huis is en wat ze eventueel in de winkel moet gaan kopen. Elke automobilist houdt zijn brandstofmeter in de gaten om op tijd bij een benzine pomp langs te gaan om te tanken en niet voor de onaangename verassing te komen staan dat hij op een ongelegen moment stil komt te staan langs de weg.
En iedere mens neemt elke dag even de tijd om na te denken wat hij het beste kan doen met het oog op de toekomst. Ja toch? Of is dat misschien toch vaak onze zwakke plek? Als het gaat om carrières, om promotie maken, geld verdienen, zijn de meesten heel alert op de mogelijkheden die zij nu krijgen om in de toekomst er beter van te worden. Maar als het gaat om een zinnige invulling van ons leven, als het gaat om een samenleving die ook in de toekomst leefbaar is, dan zijn velen vaak een soort slaapwandelaars., of in elke geval heel erg bijziend en niet erg vooruitziend.
Vandaag klinkt de roep: wees waakzaam, kijk om je heen. En het evangelie geeft het voorbeeld van Noach. Toen leefde men van de ene dag in de andere zonder echt na te denken over de gevolgen van hun handelen voor de toekomst. En men had helemaal niet in de gaten dat het de verkeerde kant opging. Alleen Noach deed dat wel en hij nam zijn voorzorgsmaatregelen om niet in die vloedgolf van negatieve ontwikkelingen meegesleurd te worden. Hij en de zijnen overleefden en hadden een nieuwe toekomst. De anderen gingen ten onder aan hun eigen kortzichtigheid.
Dat voorbeeld wordt ons vandaag voorgehouden met de boodschap: zorg dat jullie niet hetzelfde overkomt. Maar dat zal ons niet gebeuren. Wij zijn waakzaam. Ja toch?
Maar denken we wel genoeg na over de zin van ons leven over de juistheid van ons doen en laten, juist ook met het oog op de toekomst? Of leven wij ook te gemakkelijk van de ene dag in de andere en hebben we, als individu en als gemeenschap, een houding van: “ach, morgen zien we wel weer, wie dan leeft, wie dan zorgt”?
Tegenwoordig zie je op allerlei gebied milieuactivisten die uit alle macht proberen mensen aan het nadenken te krijgen over de waarde van de natuur en alles eromheen, die proberen gegroeide vormen van misbruik aan de kaak te stellen, omdat anders ons milieu naar de knoppen gaat, omdat anders ons leefmilieu zo vervuild raakt dat het onleefbaar wordt voor de generaties na ons, voor de toekomst dus.
Nu al zeggen we soms: hoe is het mogelijk dat men in het verleden zo slordig omgesprongen is met het milieu. Nou, op dit gebied is de samenleving al behoorlijk wakker geschud, ook al blijkt zij keer op keer toch heel hardleers te zijn, waarbij gemakzucht en winstbejag kwalijke factoren zijn.
Het natuurlijke milieu is heel belangrijk voor een gezonde samenleving maar een goed geestelijk milieu is dat nog veel meer. Ook al kunnen we volop genieten van een mooie en ongerepte natuur, als de samenleving vergiftigd wordt onverschilligheid jegens wezenlijke morele waarden en normen, dan ziet de toekomst er slecht uit. En de vraag is: staan we daar genoeg bij stil?
Op deze eerste zondag van het kerkelijk jaar willen dat toch even doen. Wees waakzaam want je weet niet wanneer de mensenzoon komt, hoorden we in de evangelielezing. Wanneer de mensenzoon komt zal hij ons vragen: wat heb je met mijn boodschap gedaan? Wat heb je gedaan met dat gebod van de liefde dat ik je gegeven heb? Heb je eten gegeven aan de hongerigen, en drinken aan de dorstigen? Heb je goed gezorgd voor ieder die zorg nodig had? Heb je bijgedragen aan vrede en gerechtigheid in jouw wereld? Of heb je ook van de ene dag in de andere geleefd als een slaapwandelaar? Heb je je steeds laten beïnvloeden door wat “men” gewoon en belangrijk vond of heb je ook bewuste eigen keuzes gemaakt voor de waarden en normen die ik je heb voorgehouden want dan alleen heb je echt toekomst?
Elke christen zou een milieuactivist moeten zijn, op geestelijk gebied wel te verstaan. Ieder die Jezus’ boodschap serieus neemt, moet ook waakzaam zijn om te zien waar hij die boodschap hier en nu waar kan maken, en dat in de gewone omstandigheden van het leven. Gelukkig zijn er velen die zo waakzaam zijn. Wij ook. Ja toch?