Pastorale eenheid (2008)

Dit is een themaviering met andere lezingen. Voor heel de viering, klink hier. Dit jaar is de avondwakegroep gevraagd om deze viering voor te bereiden. Nu moet u daar geen symbolische betekenis achter zoeken. De mensen van de avondwake worden actief op de vooravond van een uitvaart. Dat zij deze viering voorbereid hebben betekent niet dat we verwachten dat de pastorale eenheid binnenkort ter ziele zal gaan. Wel is het zo dat er in de toekomst veranderingen op komst zijn, veranderingen die best heel ingrijpend kunnen zijn.
Bij het bisdom wordt hard nagedacht over de toekomst van de parochies en de ene dag kopt de krant: bisschop sluit parochies en de andere dag is het: bisschop gaat nieuwe parochies oprichten. Wat er precies gaat gebeuren weet nog niemand, maar dat er veranderingen op komst zijn is duidelijk. Wij zijn nu een parochiële eenheid van drie parochies maar dat zal in de toekomst zeker grootschaliger worden. Het aantal priesters in actieve dienst loopt nog steeds terug en als het bisdom perse wil dat een parochie geleid wordt door een priester, dan is er maar één oplossing, namelijk steeds meer parochies samenvoegen.
In de visie van het bisdom moeten de parochianen heel braaf aan het handje van de pastoor lopen, terwijl ik ervan overtuigd ben dat er alleen toekomst is voor de parochies als de parochianen zelf meer verantwoordelijkheid kunnen en mogen dragen. Die exclusieve nadruk op de priester als leider van de parochie is in feite een verarming van geloofsgemeenschap.
Natuurlijk is het samen eucharistie vieren een heel wezenlijke en fundamentele vorm van verbondenheid vieren, verbondenheid met Jezus, de grote inspirator van onze christelijke traditie, verbondenheid ook met elkaar. Maar het is niet zo dat een parochie alleen maar bestaan kan als er elk weekend eucharistievieringen zijn.
En alles concentreren in de hoofdkerk zoals het bisdom wil, is in mijn ogen geen goede ontwikkeling. Het is van wezenlijk belang dat ook kleinere parochies levende gemeenschappen zijn en blijven. En bij een levende gemeenschap hoort ook dat mensen regelmatig samen komen om die verbondenheid te vieren. En dat kun je ook heel zinvol in een woord- en gebedsviering, waarin parochianen voorgaan.
Er zijn nog altijd mensen die niets willen weten van gebedsvieringen, ergens misschien wel begrijpelijk maar toch is het jammer. Ik zeg altijd: wie een gebedsviering niet eert, is een eucharistieviering niet weerd. Daar zal het wel niet iedereen mee eens zijn, maar ook in een gebedsviering kunnen we op een heel zinvolle manier verbondenheid vieren met Jezus en met elkaar.
Het is ook goed te beseffen dat een parochie veel meer is dan een pastoor met een kerkbestuur, de parochianen zelf vormen de geloofsgemeenschap en zij moeten voor zover mogelijk daar ook zelf zin en inhoud aan geven, Een priester is natuurlijk best belangrijk voor de parochiegemeenschap, maar niet zozeer als de baas van de parochie, zoals dat nu officieel het geval is, de pastoor is voorzitter van het kerkbestuur. Maar een priester moet veel meer een inspirerende en zingevende figuur zijn, een herder die richting geeft aan de gemeenschap. Maar dit kan ook heel goed door een pastorale werker gebeuren en evenzeer door actieve en inspirerende parochianen.
Het samen vieren, wie ook de voorganger is, is heel belangrijk anderzijds: een levende parochiegemeenschap kun je niet afmeten aan het aantal kerkbezoekers in een weekend. Ook op allerlei andere terreinen kan en moet die verbondenheid gestalte krijgen in de verschillende werkgroepen. Ik denk ook dat het heel belangrijk is dat in een pastorale eenheid werkgroepen op hetzelfde terrein samenwerking met elkaar zoeken, niet om te komen tot een soort uniformiteit, maar wel om elkaar te ondersteunen en te inspireren.
Door het gebrek aan priesters worden de parochies gedwongen om over de grenzen heen te kijken en steun bij elkaar te zoeken. En dat is op zich een positieve kant van een negatieve ontwikkeling. We moeten het samen doen, waarbij ik het toch heel belangrijk vindt dat alle parochies, ook de kleinere, hun eigen identiteit kunnen bewaren.
Maar we moeten het wel samen doen. Dat kunnen we als we tenminste het geloof van een mosterdzaadje hebben, het geloof dat we samen in de geest van Jezus leven kunnen geven aan onze parochies. Als dat geloof er niet is, kunnen we morgen de parochies begraven.