TERUG VAN WEGGEWEEST
Heiligenbeelden zijn terug van weggeweest. Ze sieren alternatieve restaurantjes en huiskamers met hun vrome gezichten en goudomrande, zorgvuldig geplooide gewaden. Ze staan emotieloos te poseren, eerder ijdel dan dienstbaar. De ene zou de andere kunnen zijn. Alleen een naamplaatje verraadt welke mens van vlees en bloed bedoeld is; het plaatje en een attribuut. Heiligen hebben iets in de hand, iets oninteressants als een kerkje, boek, staf of lelie, maar soms ook iets opvallends: een trap, een nijptang of een flesje urine. Trap, nijptang en flesje vertellen fantastische belevenissen.
Want heiligen herinnert men zich dikwijls als zonderlingen. Zo zou Antonius als zuigeling in vastentijd de moederborst geweigerd hebben.\
TRAPJE, TANG EN FLESJE URINE
Kijk die trap verraadt dat je met Alexius van doen hebt, de zoon van een rijke Romeinse senator. Op zijn vrijgezellenfeest nam hij de benen naar Odessa waar hij zeventien jaar als bedelaar leefde. Je kunt over zo’n vlucht het nodige denken, maar het imponeerde dat hij opnieuw de benen nam, toen men hem voor een heilige begon aan te zien. Hij keerde terug naar Rome en bleef de rest van zijn leven als huis-bedelaar wonen onder de trap van zijn ouderlijk huis. Zijn eigen vader herkende hem niet. Hij werd de beschermer van de armen. Wat een rijkdom! In Alexius vertellen gelovigen al bijna 1700 jaar dat zwervers een godsgeheim in zich dragen. Kom daar nog eens om!
Misschien wilt u nog weten welke heilige met een nijptang rondloopt. Die wordt gedragen door Appolonia. Zij werd tijdens de vervolgingen door een woedende menigte gelyncht. Alle tanden werden uit haar mond geslagen. Latere legenden vertellen dat beulen haar met een tang de tanden hadden uitgetrokken. Ze wordt aanbeden bij kiespijn. Kinderen wierpen voor haar beeltenis hun melktandje over het hoofd naar achteren zonder om te kijken. Zij werd de patroon van de tandartsen. Maar eigenlijk was zij een troosteres voor diens patiënten, en vooral voor hen die geen hulp konden betalen.
Nou wilt u weten welke heilige een flesje urine draagt. Eigenlijk zijn het er twee, een tweeling: Cosmas en Damianus. In de derde eeuw in Klein Azië genoten zij een artsenopleiding. Anders dan hun heidense collega’s hadden ze de gewoonte om hun patiënten gratis te behandelen. Ze hadden de bijnaam “zij die geen zilver aannemen”. Toen Damianus ooit drie eieren van een opdringerige vrouw had aangenomen, zwoer zijn tweelingbroer niet bij hem in hetzelfde graf te willen liggen.
Na hun dood werd een koster ziek van een hun toegewijde kerk. Hij had een kwaadaardige aandoening aan zijn been. In zijn slaap zouden de twee broers hem geopereerd hebben. Zijn zieke been werd vervangen door dat van een zojuist gestorven Afrikaan. De koster werd wakker met een zwart been. Als artsen kijken ze in een flesje urine, de oude manier om diagnoses te stellen.\
GEKUISTE VERHALEN
U begrijpt dat ik zou kunnen doorgaan met bizarre verhalen en ongelooflijke anekdotes en ware gebeurtenissen over christelijke onbaatzuchtigheid waarin God aan het licht komt. De meest heiligen stammen uit de eerste eeuwen. Later is er iets gebeurd. Tijdens de reformatie werd misbruik van heiligenverering zwaar aangeklaagd. De kerk ging orde op zaken stellen. Er werden richtlijnen vastgesteld.
Eerst moest iemand “eerbiedwaardig” verklaard worden; alle brieven en daden werden onderzocht. Daarna kwam de zaligverklaring. Dat kon vijftig jaar duren. Er moesten wonderen beschreven worden. Na soms meer dan honderd jaar kon de heiligverklaring compleet met advocaat van duivel, statie-portret en zilveren reliek gerealiseerd worden; de kosten waren dan inmiddels tot meer dan een ton opgelopen.
In Rome lopen thans 1000 tot 1500 processen. Maar alle dames en heren die tegenwoordig heilig worden verklaard zijn keurige mensen. Door de zeven van processen zijn alle schilderachtige figuren uitgevallen. Er is geen Franciscus meer bij die zich op straat voor de bisschop uitkleedde, geen Elisabeth die met een mantel vol brood naar de armen gaat en die in rozen ziet veranderen. De strenge procedure, waarin de meeste kandidaten afvallen, heeft ook tot gevolg dat lieden met gekke streken en psychopathisch trekjes onmiddellijk worden afgevoerd. Toch was dat juist de charme van heiligen. Ze waren allemaal bijzondere mensen, typen, rare, gestoorde lieden soms, die in onze tijd misschien zouden worden opgesloten of verpleegd, maar die voor de mensen vroeger zin en betekenis hadden omdat ze een aan-klacht waren tegen wantoestanden.\
HEILIGEN IN DE PAROCHIE
Mag ik u vragen: zijn er in uw familie, of in uw straat van die opvallende of onopvallende mensen die u heilig vindt omdat ze iets hebben van het leven zelf, een tinteling van de eeuwigheid, een groet vanuit ons diepste heimwee naar liefde zonder maat? Er zijn nog mensen die als Cosmos en Damianus, gratis rechtshulp bieden minvermogenden; die als Franciscus met veel stunts de heiligheid van de natuur propageren; die als Don Bosco met veel bravoure verslaafden opvangen. Heiligen zijn er nog steeds, al zullen ze de strenge normen niet passeren, want er zijn zoveel heiligen tegenwoordig, die niet katholiek zijn.\
“GEMEENSCHAP VAN ALLE HEILIGEN”
Lieve kinderen. Kaïn en Abel waren twee broers uit de bijbel. Kaïn had Abel vermoord. Nu is er was een jongetje, Ralf, en die zei: “Kaïn en Abel zouden elkaar misschien niet zo erg hebben uitgeroeid als ze een eigen slaapkamer hadden gehad…”. Ralf had namelijk ook een broertje, en hij had gemerkt dat je soms ruzie krijgt terwijl je het zelf niet wilt. Soms lukt het beter om lief te zijn als je een eigen kamer hebt. Zo is het ook. Als je goed wilt zijn, dan heb je de hulp van elkaar nodig. Lief-zijn kun je niet alleen. De wereld een beetje mooier maken kunnen we alleen samen. Daarom zijn het nooit losse personen die heilig worden genoemd in de bijbel. Nee, de mensen samen die het goede zoeken, heten heilig. Als we de geloofsbelijdenis bidden: “Ik geloof in de gemeenschap van alle heiligen”, dan bedoelen we: “ik geloof in ons allemaal samen”!