Geboorte van johannes

Homilie:24 juni 2012*(geen 12-de zondag*Feest van de geboorte van Johannes de Doper

LITURGIE GEBOORTE van Sint Jan de DOPER

Predikant: Pastoor Noë Clarysse. Hij vroeg om een schrijftablet en schreef erop: ‘Johannes is zijn naam.’ Iedereen was verbaasd.’(Lucas 1,63) Johannes is zijn naam! Lucas 1, 57-66. 80

Uit ’n hymne voor st.-Jan-de-Doper: Die gaan om praal en pracht De wind waait in het riet

die weten wel te huizen gij gaat niet in den blinde

in weelde van paleizen maar om het spoor te vinden

zij willen zich bewijzen van God en zijn beminden

en leven van de macht de Stad in het verschiet.

Een vrijplaatsje waar je alleen kunt zijn met de natuur,

waar je ballast en weelde mag/kunt afleggen

waar je je tevreden stelt, met wat die plek aan voedsel biedt

waar ook de grilligheid van de natuur, sprinkhanen of ongedierte zich op je huid zetten

waar je vrij komt, open komt voor de stem van het eigen hart

waar de communicatie van mens tot mens nog direct is

waar met ’n oud woord, ‘vaccari Deo’, het retraite -terugtrekking, vakantie wordt met/voor God

Kan dit echt geen vakantieprogramma worden, waar je nood aan hebt, waar ’n mens naar verlangt, waar je jezelf terugvindt , of ’n beetje ànders van terugkeert.

Is dat ook niet het hedendaagse verlangen van menige Compostela-stapper, van ’n vakantie-avonturier, van ook stille eenvoudige mensen die het niet hoeven/niet moeten uit de rijke vakantiebrochure van commercieel, sociaal-concurrentieel gehalte?

Of gewoon de plicht van een pastor, van een parochiemedeverantwoordelijke,

die op abdijdag of bezinning (retraite) echt moet?

Lieve mensen/toehoorders,

Deze zondag, op dit feest van de Geboorte van Jan de Doper (uitzonderlijk op zondag), zo aan de deur van de zomer en de vakantie, gaat het niet over de welbekende adventsfiguur uit december, niet over de grimmige boete- en bekeringsprediker die we elk jaar moeten*(hoeven*), om Kerstmis te kunnen bereiken. Ook niet echt over zijn marteldood -daarvoor hebben we nog ’n feest op 29 augustus- en over de story met Herodes en Herodias… en op dat rijke machtshebbersfeestje (welk politiek/frauduleus/ verkiezings-stuntje?) ‘werd op het banket, ’n hoofd op ’n schotel op tafel gezet.’

Dat alles weten we van St. Jan de Doper natuurlijk op de achtergrond. Zijn beeld, voorstelling, kledij, het iconografisch materiaal rond deze heilige zijn ons ook van de jaarlijkse advent goed bekend.

Wat schiet er dan nog over om vandaag te vertellen, naar te kijken? Dit bewijst nu écht zijn rijkdom, welk ’n boeiende, veelzijdige bijbelfiguur we vandaag voor ons hebben…

• We vieren zijn GEBOORTE-Dag, zeg dus maar voor Joden: zijn eerste komst in de synagoge, opdracht?, besnijdenis, feest rond het nieuwe kind. Zeg maar voor ons, christenen: De Doop. Ietsje meer dan ’n baby-borrel… (Johannes heet toch ook de ‘Doper’). Ben jij, medechristen, je nog bewust van je Doopsel, van die dag en de verantwoordelijkheid toen van je ouders en peter en meter? Bewust ook van die Doop-opdracht.., nog blij ook daarmee, blij met je christelijke verjaardag?

• Bij die geboorte- of doopseldag, is er ook (Bijbels zo belangrijk) dit detail van de Naamgeving. Toch niet onbelangrijk welke naam ons doop-kindje krijgt? We hoorden die curieuze wending met de stomheid van vader Zacharias. Volgens familietraditie, eerste gedachten moest hij Zacharias heten, het hoorde in de familie… mooie naam: bet. JHWH herinnert zich, weet het nog. Maar hij moet Johannes heten -niemand in de familie zo, dan ’n buitenbeentje… Johannes: bet. JHWH/God is genade.

• Bij onze St.-Jan - vaak in de traditie Sint Janneke genoemd- was hier a.h.w. sprake van een wonderkind: de hand van God was kennelijk met hem, boven hem, lezen we; heel de familie en heel de streek sprak over hem; wie zal dit Kind toch zijn, wat hij toch al, voor zijn volk zou zijn/betekenen: licht en schaduw, teken van tegenspraak. ’n Stukje verder weten wij nu al dat hij ook uit de familieband en gewoon uit de band zou springen. De Geest des Heren rustte op hem.

• Het laatste evangelievers dat we lazen (vs 80; Luc.1,80) vertelt ons al, dat hij geen reisje uit ’n vakantiebrochure kreeg, voor zijn levensreis, voor zijn te wachten itinerarium… de jongen ging naar eenzame streken, naar de woestijn. Hij is de eerste christelijke woestijnvader, ’n anachoreet, eremiet in de traditie : Elia -Jan de Doper -Antonius(Benedictus). Ook in abdijen van Cisterciënsers, trappisten (karthuizers?), van de strengste contemplatieven staat er vandaag ’n prachtige patroon, voorbeeldfiguur in het midden, wordt het zeker ’n mooie preek. ? De contemplatieve denker, man van gebed, van éénheid met de natuur, met zichzelf, met zijn God, de Bidder, die enkel spreekt als hij iets te zeggen heeft, als het komt uit zijn doordachte, doorpeilde Bron.

• Diezelfde woestijnman, de anachoreet Johannes is ook ’n eenzame, ’n strenge asceet, en boetedoener. Hij moet ons allen vandaag iets vertellen over soberheid, over het leven herleid tot eenvoudigheid, over vegetarisme in de Bijbel misschien?, over het ‘deugdelijke’ van ’n brok eenzaamheid.

• Nog wat over de woestijnvader(s): Van de woestijn die hier bedoeld is (letterlijk-geografisch of spiritueel) weten we eigenlijk haast niks. Woestijnvaders, anachoreten zijn zwijgers, stillen-met-God. Als ze al spreken is het ook met God(veeleer luisteren dan spreken). Van hen zijn zelden of niet, rechtsreeks woorden bewaard; zij tekenden niet op, schreven geen boeken en hoogstens werden door hun leerlingen, hun bezoekers, logia, woorden, gezegsels, (of zelfs afgedwongen spreuken: Vadertje, zeg ons iets over.., vertel me..) van hen opgetekend.

• Die woestijnman, deze ‘Jan’ is ook het (woordenloze, tekstloze) Biddende type; zijn eenzaamheid (Elia zijn voorafbeelding) spreekt ons over de eenzaamheid, terzelfdertijd als worsteling en als vriendschap met God, met Jezus.

• Maar de contemplatief die wij in de Dopersfiguur ontdekken is ‘dàt’ niet alleen; hij heeft ook ’n heel actieve kant, van ’n zeer actieve inzet, actieve pastoraal. Aan de rand van zijn woestijnplek en aan de Jordaan is hij ‘predikant en boeteprediker’; hij doet aan verkondiging, doet aan doopsel-onderricht en -voorbereiding; hij verkondigt Jezus, reeds als hij hem nog niet gezien heeft… hij is de heenwijzer, wegwijzer naar de Christus. Herder dus ook ga je denken. In de driepikkel van het pastoraat herder -verkondiger- profeet is hij wel eerder profetisch, zeker niet-braaf-herderlijk… Hij durft te zeggen, zijn nek uitsteken, tot aan de marteldood toe. Ja, hij lijkt er ons toch ééntje die, nadat hij zijn familieband al had verlaten, uit de band durfde te springen… van het soort dat ’n maatschappij, ’n kerk, nodig heeft, naar wie men luistert, die wat afdwingt …

• Het samengaan van dat contemplatieve en het actieve kunnen we misschien samenvatten bij hem: Hij is de man van de Liefde voor zijn God & de liefde voor zijn volk.

(Wonderkinderen van bij hun geboorte al, kom je eens tegen in de muziekwereld, in natuurtalenten; heeft het Evangelie, heeft de Kerk ze ook niet? ze heeft ze zeker erg nodig, en God zorgt daar toch voor…)

Lieve broers en zussen in Jezus, in Johannes ook…

Johannes heeft het niet uit ’n boeiende vakantiebrochure of reisbureau gehaald, {die waren er niet}

zijn trip voor die eenzame plek, waar je de natuur nog proeft.

Hij heeft ook niet gekozen voor 6 of 10 dagen…

Hij heeft zich vrij gemaakt voor stilte en voor Gods Woord

Hij heeft gedurfd te spreken, als het moest… tot zijn kop erbij rolde

Hij heeft als eerste, de HEER in het oog gekregen, Hem voor-zien en gezien, en Hem niet voor zichzelf gehouden maar aangewezen aan anderen

Ik wens je met Johannes, de figuur van vandaag:

straks ’n goeie vakantie,

’n stuk soberheid, het een’vou’dige… vrij-making, oase Gods,

de plunje van Jan de Doper: blote voeten voor sandalen, het je-vrij-voelen…

Als je er eerlijk bij blijft, er echt op ingaat, kan je wellicht weer geraakt worden door God.

Noë Clarysse . Oudenburg, 23-24 juni 2012.