Het is in het midden van de nacht. Alles is donker. Het duister is tot in alle hoeken en gaten van de wereld gedrongen. Als we over die duisternis beginnen te mediteren, dan beginnen we vaak bijna vanzelf romantisch te denken over de rust en de vrede van zo’n nacht. Het firmament vouwt in een eindeloze en bijna hoorbare stilte Gods majesteit over ons uit, vol sterrenbeelden, eeuwig draaiende planeten en fel opflitsende kometen.
Dat is wat de kinderen dromen in het donker van deze nacht, vol verwachting van wat hen te wachten zal staan als ze wakker worden en hun geschenken vinden onder de kerstboom. We denken dit niet alleen, we zingen het ook: ‘Stille nacht, heilige nacht, alles rust, alles wacht…‘
In de liturgische teksten van onze kerstviering treffen we niet alleen deze idyllische voorstelling van de rust en de vrede van het duister aan.
Het donker waar Jesaja over spreekt is een duister dat de messias doorbreekt. Het is een vreselijk duister. Het is de donkere schaduw van de wereld waarin we leven.
Op het einde van de nachtmis is er speciale kerstzegen voorzien, en ook in die zegen wordt erop gewezen hoe Jezus die donkerte voorgoed doorbrak. De tekst zegt dat hij dat duister in stukken sloeg.
We zijn hier vannacht niet alleen maar bij elkaar vanwege de liefelijkheid van de nacht. Onze nacht is vol terreur. Het is het donker dat onheilspellend en gewoonweg vreselijk is als je alleen bent. Geen straatverlichting, geen lantaarn, geen lucifer, geen licht, alleen maar duisternis en in dat duister schuilen er overal dreigingen en gevaren. Dat donker in stappen is gevaarlijk. Uit het licht van de huiskamer dat duister in stappen is een risico. Iedere dag kan je in de krant lezen, en op de televisie zien, dat er mensen in dat donker beroofd, verkracht en vermoord worden.
Het duister van de nacht is hopeloos. Het is het uur dat de misdaad op jacht is. Het is de tijd dat angst en terreur heersen. Het is de tijd dat niemand uitgaat zonder een heel goede reden. De nacht is als een donkere muur die buren van buren, en vrienden van vrienden scheidt. We durven het donker ervan vaak alleen maar aan in onze auto’s, die we dan gebruiken als een soort pantserwagen.
Ben jij niet bang van het donker? Ben je in het donker niet bang van ieder geluid, iedere voetstap, iedere geur; het donker dat schijnt te bewegen in de hoeken.
We vieren de geboorte van Jezus in het midden van de nacht omdat het de duisternis is waarin we leven. Alleen als we die donkerte verstaan, kunnen we het licht begrijpen dat zijn geboorte in onze wereld bracht. Eindelijk is er hoop. Een nieuw begin, een god/menselijk leven, licht in de wereld. ‘Het volk dat in het donker wandelt ziet een groot licht; een licht straalt over hen die wonen in het land van doodse duisternis.'