Pinksteren Cyclus C 2016 Handelingen 2, 1 – 11
Johannes 20, 19 - 23
Beste vrienden,
Waarschijnlijk is deze dag, de vijftigste na het Joodse Paasfeest, toen in Jeruzalem begonnen zoals elke andere nieuwe dag. Uit alle landen waren er Joden naar Jeruzalem gekomen om er „Shavuot“ te vieren. Een joods feest dat reeds sinds de dagen van Mozes bekend en voorgeschreven was. Op die dag herinneren de Joden enerzijds aan de ontvangst door Mozes van de tien geboden in de Sinaï en anderzijds vieren ze op die dag ook het dankfeest voor de oogst. Tot Pinksterfeest werd die dag pas door de bijzondere gebeurtenissen die erop diezelfde dag toen hebben plaatsgegrepen.
Onder de vele mensen die toen in Jeruzalem door elkaar liepen viel die kleine groep van angstige mensen, die zich als aanhangers en volgelingen van Jezus van Nazareth beschouwden, helemaal niet op. Die Jezus was enkele weken daarvoor veroordeeld geworden en aan het kruis geslagen. Voor de meeste Joden was Hij alleen maar een van de talrijke religieuze ijveraars, zoals de stad er reeds vele had gekend, en daarom kon zijn lot hen, de bewoners van Jeruzalem, eigenlijk weinig schelen. Ja, ik denk dat je met recht en reden kan zeggen dat Jeruzalem op die dag reeds lang over die gebeurtenissen heen was en terug was gekeerd naar het drukke leven van elke dag. En dan gebeurt er plots iets waar niemand mee gerekend heeft: een stormwind vult het huis waar de leerlingen zich bevinden. Plots waait er in Jeruzalem een andere wind – of, zoals de Bijbel het formuleert: „ de Heilige Geest, de Geest van God, of ook nog de Geest van Jezus Christus!” Vurige tongen verdelen zich over de leerlingen, de vonk springt over, en zet die vrouwen en die mannen in beweging; ze worden begeesterd en ertoe aangespoord om voor hun overtuiging uit te komen, ervan te vertellen en hun geloof voor te leven. Uit het Joodse “Shavuot” feest werd voor de gelovige Christen toen Pinksteren. Het is een feest dat herinnert aan laaiende lopende vuur waarmee de leerlingen toen werden aangestoken! “Zij werden allemaal vervuld van de Heilige Geest.“ Zo hebben weh et daarnet in de lezing gehoord.
Dat is Pinksteren – toen in Jeruzalem; dus toch helemaal geen dag als alle andere!!
En wat is Pinksteren vandaag nog voor ons? Wanneer we eerlijk zijn is het voor ons een feest waar we het wat moeilijk mee hebben.Het heeft zo weing emotionele inhoud. Kerstmis is op dat vlak helemaal anders, en Pasen ook. Maar afgezien van het feit dat Pinksteren op een zondag valt en dat er ook een tweede feestdag mee verbonden is, is Pinksteren voor de meeste mensen toch niet echt anders als de andere dagen, of wel soms?
De Deense filosoof Sören Kierkegaard vertelde ooit het volgende verhaal: “een aantal snaterende ganzen leefden op een prachtige boerderij. Om de zeven dagen hielden ze een indrukwekkende parade. Ze wandelden snaterend in ganzenpas naar de afsluiting, waar en zeer ervaren mannetjesgans hen met pakkende woorden over de heerlijkheid van het ganzenleven vertelde. Telkens weer verkondigt hij hoe hun voorvaderen in machtige slagorde over de ganse wereld heen vlogen, en daarbij vergat hij ook niet om lof te brengen aan Gods schepping. tenslotte had Hij die ganzen voorzien van sterke vleugels en hen een goede orienteringszin me gegeven.
De ganzen waren altijd diep onder de indruk van zijn woorden. Ze bogen dan vol eerbied het hoofd en drukten hun vleugels nog dichter tegen hun goed gevoede lijven aan. Dan waggelden ze terug uit elkaar, vol lof over hun toch zo welbespraakte mannetjesgans. Maar zelf vliegen, dat doen ze niet, ze proberen het niet eens. Ze komen niet eens op het idee dat ze het zouden kunnen. Neen, vliegen doen ze niet want het graan is goed, de boerderij is veilig en het leven is toch zo gemakkelijk. Ook voor de mannetjesgans.
Sorry lieve mensen dat ik het u vraag, maar herkennen wij ons daar ook niet in? Ik wel, en U? Kierkegaard heeft reeds in de 19e eeuw verwoord wat Gods Geest verwezenlijkt wanneer we hem laten doen. In zijn ogen is Gods Geest als vuur dat zich in en door ons wil uitbreiden!
Normaal zouden de mensen voor dat laaiende vuur van het Christendom bang moeten zijn, maar spijtig genoeg hebben wij Christenen uit dat laaiende vuur een gewoon warm en gezellig vuurtje gemaakt. Wij regelen dat vuur dat van Jezus uitgaat en zorgen ervoor dat het gereduceerd wordt tot op een aangename kamertemperatuur. Op die temperatuur vieren wij onze feesten en koesteren onze christelijke gebruiken. Maar: dat werkt helemaal niet meer aanstekelijk voor de mensen en levert dus ook geen enkel resultaat. Er is waarschijnlijk geen enkele beweging of organisatie die met zo weinig resultaat spreekt over licht en liefde als de christelijke kerken van onze tijd.
Het is een zeer nuchter balans die Kierkegaard daar trekt en ik zou daar graag iets tegenover willen stellen.
Tenslotte vieren wij vandaag Pinksteren en de Heilige Geest is ons ook beloofd en gegeven. Daarom wil ik jullie vragen om even u voor te stellen hoe het zou zijn wanneer wij nu allemaal zo door het Evangelie zouden zijn aangegrepen, dat we het woord Gods ook zelf ernstig zouden nemen. Christus heeft toen geen universiteitsprofessoren geroepen om zijn boodschap te verkondigen, maar eenvoudige vissers en ambachtslui. Zij moesten door hun eigen leven en hun eigen voorbeeld zijn boodschap verkondigen. Om dat te kunnen moeten wij ons de twee woorden eigen maken die Johannes de Doper voorhield: Keert om!! Het is niet voldoende om de Heilige Schrift te lezen, wij moeten haar ook in de christelijke zin voorleven. Dan zou het vuur zich terug kunnen uitbreiden en zou er terug beweging in ons leven komen. Een frisse wind zou het gebouw van ons leven en ook onze Kerk terug opfrissen en het stof en de oude spinnenwebben naar buiten blazen.
De bevrijdingstheoloog Ernesto Cardenal heeft het zo geformuleerd: „Laat mij Uw denken en Uw spreken, Uw vragen, Uw zijn en Uw leren begrijpen opdat ik zo Uw boodschap, die ik moet doorgeven, terug kan leren.” Pinksteren was de geboortedag van de Kerk, de dag waarop we uit de oude muren van de eigen traditie moeten uitbreken. Pinksteren liet de leerlingen toen naar buiten, naar de mensen toe gaan en dat is ook wat wij moeten doen. En dat in een nieuwe Geest, een Geest die naar de harten van de mensen luistert; een Geest die niet aan grenzen vasthoudt en die zich ook niet laat binden. Wanneer we zo gepakt zijn door Gods Geest, dan lopen we niet snaterend over het erf, maar we leren terug vliegen met de gaven en de talenten die God ons heeft gegeven. Dan blijven we niet verzadigd en lui in onze zetel zitten, maar we laten ons met wijd gespreide vleugels dragen door Gods wind. Stel dat we dat inderdaad doen, dan zou het werkelijk Pinksteren zijn en niet zomaar een willekeurige dag op de kalender. Amen.