De zwaartekracht, dierbare gasten en parochianen van deze Vredeskerk; de zwaartekracht is één van de machtigste wetten die ons leven bepalen. De “wet van de zwaartekracht” die bepaalt dat alles wat bestaat op aarde, dat alles wat massa, substantie, gewicht heeft, door diezelfde aarde áángetrokken wordt. Gooi een steen omhoog en hij valt terug op de aarde. Laat een veer vallen en hij dwarrelt omlaag. En zo is het met alles. Ons leven is “zwaar”. Dat is létterlijk waar, maar het geldt ook figuurlijk: vaak wordt ons leven gekenmerkt door een zekere moeizaamheid. Dat begint al met ons lichaam. Dat kan zwaar zijn. Sommige mensen zijn dik. Sommige mensen zijn ontzéttend dik. Zij kunnen er als eersten over meepraten: hoe dat logge en trage lichaam overal mee naar toegesleept moet worden - als het al in beweging te brengen is, mèt of zonder scootmobiel. Dikke mensen bewegen zich moeizaam voort, over straat, de tram in enzovoort. Alles is zwaar, alles gaat moeizaam. Hetzelfde geldt voor mensen die iets mankeren. Ook voor hen kan hun lichaam een last zijn, zelfs een zware last.
Sommige mensen zijn “zwaartillend” in geestelijke zin. Ze tillen zwaar aan van alles en nog wat: er moeten formulieren worden ingevuld en opgestuurd, dit of dat moet worden gedaan. Een lamp is kapot, of de ijskast of de computer. En het kost zulke mensen moeite om er zich toe te zetten, om er iets aan te gaan doen. Of ze moeten hier- of daarheen. Er is een verplichting of zelfs een feestje waar ze tegenaan hikken. Ze hebben geen zin. Geen zin om op te staan. Geen zin om aan het werk te gaan. Het valt ze zwaar - net zoals allerlei relatie-verwikkelingen en moeizaamheden van onze onderlinge verhoudingen mensen af en toe echt óp kunnen breken … Zo kan ook het kerkelijk leven kan iets zwaars hebben. Vorige week was er een ontmoetings- en studiedag voor alle pastores van het nieuw-gevormde dekenaat Amsterdam. De dag vond plaats in Huizen. De meeste aanwezigen, meest heren en een enkele dame, waren al zeer op leeftijd. De sfeer had iets ongelooflijk vermoeids en stroperigs. Brandhout, wij met z’n allen, de daar aanwezige pastores van het dekenaat Amsterdam. Brandhout, ikzelf incluis. Ook ik droeg bij aan die malaise-stemming en voelde mij onmachtig om die te doorbreken. De grijze, armzalige, bedrukte verkondigers van de blijde boodschap. Wij blijven met elkaar nérgens in deze snelle, gespierde samenleving denk je dan. Zwaar.
Pas kreeg ik een briefje van iemand, een katholiek die hier in de buurt is komen wonen. Die krijgen altijd een brief van mij als we horen, via de Stichting Interkerkelijke Leden Administratie (SILA), van de verhuizing. De meneer in kwestie schrijft: “De laatste jaren, en ook nu, heb ik geen aandrang gehad mij te richten tot de kerk. Mijzelf uitschrijven (…) gaat mij te ver: men schrijft zichzelf immers ook niet uit bij God. Mijn relatie met Hem is echter van persoonlijke aard, waardoor kerkelijke activiteiten niet aan mij besteed zijn. Om voor u de kosten te drukken hoeft U mij in het vervolg geen informatie vanuit uw parochie te verstrekken*. Ik hoop dat u begrip op kunt brengen voor mijn standpunt.” Hebben wij daar begrip voor mensen? Ach ja, natuurlijk, pastores begrijpen alles. “Ze begrijpen alles”. Zoals deze meneer, denkt en redeneert tegenwoordig bijna iedereen. Je mag het al een wonder noemen dat hij blijkbaar nog iets met God heeft, dat hij blijkbaar een vorm van persoonlijke relatie heeft met God. En dat hij de moeite neemt om te antwoorden op mijn brief. Van veruit de meeste aangeschrevenen hoor je taal noch teken. Ja hoor, ik heb begrip voor die meneer die de kerk die mij ondanks alles zo dierbaar is, waaraan ik zoveel te danken heb, in de dienst waarvan ik sta en waaraan ik mijn leven wijd; ik heb er begrip voor dat híj diezelfde kerk blijkbaar geheel heeft afgeschreven en dat zijn enige bijdrage aan de kerk bestaat uit een uitgespaarde postzegel. Zal ik die meneer nou nog terugschrijven? Gisteren begon ik aan een antwoord aan hem. Maar het lukte mij niet. Het werd me even te zwaar. Zwaar, zwaar, zwaar. Wat kan het leven in het ondermaanse zwaar zijn. En over de wereld-problematiek, over de milieu- en klimaatellende, over het Midden-Oosten, over Irak en de armoede en aids in Afrika hebben we het dan nog niet eens gehad … Er zijn mensen wier leven door die ellende diepgaand getekend wordt. Hoe is voor hun het perspectief? Zwaar denk ik … Mensen, hoe houden wij de moed erin? Dat is, bij al die zwaarte, natuurlijk wel de vraag …
De heilige kerk reikt ons vandaag dit feest aan, dit hóógfeest, toe maar, we doen het niet voor minder … het Hoogfeest van ’s Heren Hemelvaart. We hebben zoëven gezien hoe de paaskaars, symbool van de Verrezen Christus, hoe die gehuld in een wierookwolk werd weggedragen. De afdeling special effects van de Vredeskerk staat voor niets. Zo hebben we verbeeld wat we hoorden in de beide schriftlezingen van vandaag, uit het Lucas-evangelie èn uit de Handelingen van de Apostelen - die eveneens op naam van de evangelist Lucas staan. We hoorden hoe Hij, Jezus, vóór hun ogen werd omhooggeheven en opgenomen in een wolk. Precies dit hebben we verbeeld door het wegdragen van de paaskaars. Mensen, hebben wij daar iets aan? Hebben wij iets aan wat we lezen in de heilige schrift en aan het heilig spel van onze liturgie? Helpt het ons om, zoals gezegd, de moed erin te houden? Mij wel! Mij helpt het zeker! Waarom? Nou precies omdat in schrift en liturgie zo’n prachtig, zo’n geweldig tegengif geboden, ja geschónken wordt tegen het vergif mag ik wel bijna zeggen van de zwaartekracht in ons leven. Vóór hun ogen werd Jezus omhooggeheven en opgenomen in een wolk. Vederlicht. Ja, nog lichter: Níet meer onderhevig aan de zwaartekracht. In een andere dimensie.
Mensen, veelgeliefden, hoe moeten we het begrijpen? Ach, ik weet het niet … Lucas schrijft heeft het zó voor ons opgeschreven, toch níet om ons maar wat op de mouw te spelden … dáár ben ik echt heilig van overtuigd … Ik denk: dat het voor ons onbegrijpelijk is wat beschreven wordt dat vandaag met Jezus gebeurt … misschien is dát wel juist het goede ervan. Want, veelgeliefden, is dat niet voor een deel echt de pést van ons leven: dat verlangen, die begeerte, die hunkering om alles maar te willen begrijpen, om alles maar naar je toe te halen en in je greep te krijgen. God is een onvatbaar, een onbegrijpelijk mysterie en Jezus maakt volkomen deel uit van dat mysterie. Moge Hij ons verlossen van de zwaartekracht, van al “dat zware” van ons leven. Dat we het, door Zijn kracht, van ons áf mogen gooien. Dat ook de dikste mensen hier licht mogen worden, lichtvoetig, gewichtloos. Amen.