In het slot van het evangelie schrijft Johannes wat de bedoeling is van zijn evangelie: het werd geschreven opdat wij zouden geloven dat Jezus de Christus is en door te geloven zouden leven. Met andere woorden er wordt zomaar niet iets verteld om het verhaaltje maar met de duidelijke bedoeling mensen tot geloof te brengen. Mensen doen leven. Concrete mensen: jij en ik. Jongeren en ouderen. Achter het verhaal steekt dus eigenlijk een tweede verhaal: mijn en uw levensverhaal. Het eerste verhaal wil een licht zijn om het tweede te begrijpen. Toegepast op het verhaal van Thomas mogen we dus zeggen dat dit met ons leven te maken heeft. Dit is ook ons verhaal.
- Thomas is het beeld van de zoekende gelovige, van de ontgoochelde gelovige.
Thomas is een bijzonder figuur. In de volksmond wordt hij genoemd: de ongelovige Thomas maar eigenlijk horen we uit zijn mond een van de mooiste geloofsgetuigenissen: “Mijn Heer en mijn God”. Ook elders in het evangelie zien we dat Thomas een idealist was. Wanneer Jezus naar Jeruzalem gaat zegt hij: Kom laat ons met hem meegaan om met Hem te sterven. Nu zien we hem als een man die totaal ontgoocheld is en zich zomaar niet iets laat aanpraten, maar tastbare bewijzen wil.
Wat leert ons dit verhaal?
Het zegt ons dat geloof en ongeloof soms heel dicht bij elkaar kunnen liggen in het leven van een mens. Geloven is iets kwetsbaar in het leven. Mensen kunnen geloven in mensen, maar kunnen ook diep ontgoocheld zijn in mensen. Mensen kunnen geloven in God, maar mensen kunnen ook diep ontgoocheld worden in hun geloof in God. Dit is wellicht een stuk van het dieper verhaal dat achter deze Thomas figuur steekt. Geloofszekerheid en onzekerheid kunnen in het leven van een mens dicht bij elkaar liggen. Geloofsopstandigheid en geloofsgehechtheid gaan hand in hand ook in het hart van het evangelie nl. onmiddellijk na het Paasgebeuren.
- Thomas toont ons ook de weg om te groeien tot geloof.
Er is een uitweg voor mensen die leven in deze geloofsonzekerheid, in deze geloofsontgoocheling. Het evangelie toont ons de weg om te groeien in dit gelovig worden.
- Het geloof groeit door een ontmoeting. Het is in de ontmoeting met de levende Heer dat Thomas gelovig wordt. Ontmoeting sluit altijd in: overgave, vertrouwen. Een contact tussen mensen waar het moeten wegvalt en mensen open komen voor elkaar: “Kijk en steek je hand uit” zegt Jezus. Waag het je over te geven aan mij. Wat betekent dit voor ons leven?
Als mensen hebben we de neiging om iemand waarin we niet meer geloven links te laten liggen. Daardoor versterken we ons in ons ongeloof. Geloven in God en de mensen kan maar terug groeien als we het aandurven de mens of God te ontmoeten.
De weg om te groeien tot geloof is de ontmoeting. Ontmoeting door gebed en bezinning maar ook ontmoeting door de concrete overgave en inzet voor de mensen rondom ons.
- Geloven doe je in gemeenschap.
Het verhaal van Thomas gaat verder. De ontmoeting met de Heer gebeurt binnen de gemeenschap van de leerlingen.
Thomas was ontgoocheld maar keert met zijn twijfels terug binnen de gemeenschap. In deze gemeenschap wordt hij getuige van de Verrezen Heer. In heel de geschiedenis van de eerste kerk zien wij hoe sterk deze verbondenheid is met de gemeenschap rond de apostelen. Zij die geloven vormen samen een nieuwe gemeenschap binnen de wereld waarin zij leven. Hierin vinden wij ook een verwijzing voor ons geloven nl.:
Dat wij de gemeenschap nodig hebben om gelovig et blijven.
Dat wij elkaar nodig hebben om gelovig te kunnen blijven.
Soms hoort men zeggen: Ik ben gelovig maar op mijn eentje. Ik heb de kerk niet nodig om katholiek te zijn.
Het verhaal van Thomas leert ons: We hebben gemeenschap nodig. Breken met de gemeenschap van de gelovigen, niet meer naar de kerk komen, is vaak het begin van het verloren gaan van alle geloof en diepgang in het leven van de mens. We hebben nood aan een gemeenschap waar de ene misschien meer ziet dan de andere en waar wij zo elkaar kunnen optrekken naar het volle licht.
- Het grote teken om de Verrezen Heer te ontmoeten is de eucharistie.
Nergens staan we zo dicht bij de boodschap van Jezus leven en nergens is de Verrezen Heer meer tastbaar onder ons dan in het breken van het brood.
Het is het teken waarin de leerlingen de Verrezen Heer herkenden, het is voor ons ook het mysterie van ons geloof. En telkens wij het vieren verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij wederkomt.
Moge wij in echt spoor van Thomas de Heer ook hier ontmoeten en binnen de gemeenschap van de kerk groeien in geloof.