We zijn een week na het hoogfeest van Pasen. Deze zondag wordt ook wel ‘beloken Pasen’ genoemd. En dit betekent zoveel als ‘verborgen Pasen’. Zijn er dan op de hoogdag van Pasen zelf belangrijke zaken aan onze geest ontsnapt, dat we er acht dagen later moeten op gewezen worden? Als we de lezingen van vandaag even uitdiepen, moeten we het toegeven: waarschijnlijk wel.
De eerste lezing klinkt nogal benijdenswaard voor de christenen van onze tijd. Het is als een sprookje: grote groepen, zowel mannen als vrouwen sloten zich bij de groep der apostelen aan, die vol vuur vertelden over de verrezen Christus. Zieken werden op straat gevoerd om genezen te worden, zelfs uit de naburige steden komen de mensen af die gehoord hebben van de getuigenis van de apostelen… Het geloof speelt blijkbaar een primordiale rol in het leven van de eerste christenen. Zodanig zelfs dat Petrus – ter verantwoording geroepen op de rechtbank van de joden - simpelweg zal verklaren: “Wij kunnen niet niet spreken over hetgeen we gezien en gehoord hebben”. Wil je ons gevangen zetten, folteren of doden: dat is uw zaak. Maar zwijgen kunnen we niet, zwijgen over de verrezen Christus zullen we niet.
Goede mensen, Pasen is ons hoogfeest bij uitstek. Het is de kern van ons christen-zijn: de overwinning van het leven op alles wat doodt. Hiermee staat of valt alles. Maar we moeten het toegeven: zo’n impact op ons dagdagelijkse leven als op de primitieve kerk, heeft het Paasgebeuren veelal niet. We willen alles be-grijpen, we willen alles zelf zien, we hunkeren naar bewijzen. En ondertussen vertonen we soms de neiging om het evangelie zó aan ons menselijk begripsvermogen aan te passen, dat de rijkdom van het mysterie eigenlijk een beetje in de mist dreigt op te gaan.
Daarom confronteert de liturgie ons al de eerste zondag na Pasen met de verborgen moeilijkheden die al altijd gekoppeld zijn aan het geloof in de verrijzenis. Daarom voert ze de ‘ongelovige Thomas’ ten tonele. Dat prototype van de moderne twijfelaar, want ook hij weet geen raad met wat het zintuiglijke overstijgt. Aanvankelijk heeft hij oog noch oor voor de heuglijke boodschap van zijn vrienden: “We hebben de Heer gezien!”
Maar wat speelde er zich af in de geest van Thomas in de dagen die volgden? Waarom is hij acht dagen na zijn afwijzing naar zijn tien vrienden teruggekeerd? Zou hij niet acht dagen lang geworsteld hebben met de vraag: Hoe kunnen die in ’s hemelsnaam in één klap zo totaal anders geworden zijn? Hun sprankelende vreugde, hun overtuigingskracht, hun mysterieuze uitstraling? Zouden zij dan toch de Verrezene gezien hebben?
Als ik even persoonlijk mag zijn, hier ligt de reden waarom de verschijningsverhalen me altijd zo enorm geboeid hebben. Wetenschappelijk gezien kan men geen enkele plausibele verklaring geven aan de psychologische ommezwaai bij de apostelen. Bange mensen die zichzelf opsluiten uit schrik voor hun omgeving, worden niet in één klap onverschrokken getuigen van de verrijzenis, als ze de Verrezene niet effectief hebben gezien… Als ze niet door en door geraakt zijn door een mysterievolle kracht, een aangrijpende liefde, een allesdoordringend gevoel van vrede. Die vrede die de verrezen Heer bij zijn verschijningen na Pasen altijd zijn leerlingen toewenst.
Ja, er zijn wel degelijk mensen geweest die het geluk hebben gekend Hem gezien te hebben. Een fantastische gunst – denken we dan gemakkelijk en dit is ook ongetwijfeld zo – maar tevens een bijna verpletterende verantwoordelijkheid. Want de liefde zal hen niet meer met rust laten. De liefde duldt het simpelweg niet dat mensen onwetend blijven van het licht aan de overkant. Dus kunnen noch mogen zij zwijgen over wat ze gehoord en gezien hebben, ook al botsen ze op onbegrip en misschien wel op vervolging.
Jezus prijst diegenen zalig, die niet zien en toch geloven. Daarmee bedoelt Hij uiteraard die overgrote massa mensen die aangewezen zijn op het getuigenis van de apostelen. Ook ons dus. De ingrediënten van het recept om tot zulk een geloof te komen zijn ons wel bekend, maar klinken niet altijd populair in moderne oren. Jezus heeft het over nooit ophoudend gebed, over daadwerkelijk delen met de medemens in nood, over de kleinste van allen zijn, over elkaars voeten wassen, over Hem gedenken in de eucharistie, over de zondevergeving. Vrede zij u. ‘Wier zonden gij vergeeft, hun zijn ze vergeven’ zijn Zijn eerste woorden in het evangelie van vandaag.
Wat kunnen we u op deze zondag van beloken Pasen dan ook beter toewensen, dan dat die allesdoordringende – maar dikwijls diep verborgen vrede van het geloof in de Verrezen Heer – uw harten zou bereiken. Zodat u zelf en alle medebroeders en –zusters beter zouden inzien dat niet populaire recepten wellicht de enige zijn die echt smaak kunnen geven aan ons leven.