Ludo Van de Velde en zijn vrouw Tere schreven in de stijl van Paulus, een jaar na hun ‘afscheids- en zendingsviering’ (op 7 februari 2021), vanuit hun nieuwe thuis in België een brief aan de vier gemeenschappen van de Oecumenische Beweging in El Salvador waarmee ze jarenlang samen ‘Kerk’ hebben mee-gemaakt en beleefd…
België, Brugge, begin februari 2022.
Aan de Kerk in de gemeenschappen van de Oecumenische Beweging in Mejicanos “Alfonso, Miguel, Ernesto en Paula Acevedo”.
Zusters en broeders,
nu wij de eerste verjaardag naderen van onze ‘afscheids- en zendingsviering’ op 7 februari van het afgelopen jaar 2021, willen wij graag deze brief sturen naar jullie, leden van kleine kerkelijke gemeenschappen in El Salvador. Jullie blijven geduldig voortstappen te midden van de vele moeilijkheden op het gebied van gezondheid, veiligheid en overlevingskansen, en dat op gronden die doordrongen zijn van het bloed van martelaren. Jullie doen dat nog altijd vastberaden, vol hoop en met een groot geloof in het project van Jezus, bemoedigd door het getuigenis van het leven en de toewijding van de martelaren in ons volk.
Wij danken jullie voor de verschillende wegen van communicatie die wij in deze bijna 12 maanden samen hebben mogen bewandelen. Was het nu via een WhatsApp-bericht, een e-mail, een regelmatige deelname aan jullie bijeenkomsten via Skype, wekelijkse videogesprekken om elkaar even te begroeten en een overdenking van bemoediging te delen, een korte groet aan het begin van de bijeenkomsten van het pastoraal team en van de geloofsviering van de gemeenschap, de foto’s van bijeenkomsten en activiteiten die jullie ons hebben gestuurd, enz… Van onze kant waren er ook de twee overdenkingen die we jullie elke week blijven opzenden, alsook enkele foto’s van ons gezin hier en de nieuwe omgeving waarin we leven. Waarlijk, het is allemaal een eerste ervaring geweest van wederzijdse communicatie op een heel andere manier, maar steeds met als doel elkaar aan te moedigen in het leven en in het geloof, onze broederlijkheid te beleven, en zodoende ‘lief en leed’ te blijven delen. Wij hopen dat wij deze eerste pogingen tot communicatie samen kunnen verderzetten en creatief kunnen blijven verbeteren. Wij zijn in elk geval zeer dankbaar voor dat alles.
Wij willen jullie begroeten, de gemeenschap “Santiago y Raquelita de Zacamil”, onze oudere broeders en zusters die aan het begin hebben gestaan van de grote kerkelijke ervaring van de gemeenschappen die ontstaan zijn uit de parochie van Zacamil nu 53 jaren geleden. Wij gedenken het leven en de inzet van Santiago en Raquelita, María Elena, Mariyita (del Pito), Julita de Paz, Vicky, en vele anderen die al eerder gestorven zijn. Vandaag is het, niet alleen wegens de COVID-19-pandemie, maar ook wegens de beperkingen vanwege jullie leeftijd en gezondheid, voor jullie bijna onmogelijk geworden om elkaar fysiek te ontmoeten, maar jullie zijn en blijven op de hoogte van elkaar, want jullie communiceren per telefoon en delen berichten via WhatsApp. Soms hebben jullie te kennen gegeven dat jullie niet meer op bezoek kunnen gaan, of dat jullie het engagement vanuit het Evangelie niet meer kunnen naleven. Wij danken God voor het voorbeeld dat jullie ons nalaten. Ook vandaag blijven jullie getuigen van de Blijde Boodschap bij jullie naasten, familie, buren, de groenteverkopers die bij jullie aankloppen, bij medisch personeel,… De videogesprekken elke maandag om 13.00 uur zijn nu tot gemeenschapsreflectie en -gebed geworden, en ze bemoedigen ons op onze weg. Wij danken jullie voor jullie leven en inzet gedurende zovele jaren op de wegen die onze gemeenschappen gaan.
Wij begroeten jullie, de “Padre Pedro” gemeenschap in El Paraíso. Wij zouden jullie de ‘kleine rest’ willen noemen van de grote broederlijke, ondersteunende en evangeliserende gemeenschap van het begin, toen jullie de wijk bouwden. Padre Pedro Declercq had samen met jullie de grote droom dat jullie een voorbeeldgemeenschap zouden zijn, een ‘waar paradijs’, als een geschenk en een licht voor andere arme gezinnen. Jullie beschikken over een lange lijst van mannen en vrouwen die hun bloed vergoten hebben en die stierven na het volbrengen van hun missie. Het is onmogelijk ze allemaal op te noemen, maar we herinneren er ons velen. We herdenken Basilio die onlangs is overleden. In het bijzonder willen we Tilita noemen, die de missionaire gids geweest is bij de eerste stappen die Ludo zette in de wijken van San Ramón in de jaren 1978-1980. Wanneer wij, Tere en Ludo, een vergadering bij jullie verlieten, nam Tilita steevast afscheid met de woorden: “Moge God over jullie waken op weg naar huis” en dat was ook hun familiaal avondgebed. Tijdens de jaarlijkse vieringen, op 5 augustus, hebben jullie, ondanks de conflicten en verdeeldheid die jullie hebben moeten doormaken, altijd teruggedacht aan die grote droom die jullie koesteren om een waar paradijs te zijn. Niet zelden werden jullie verkeerd begrepen en vernederd, ondanks jullie concrete daden van dienstbaarheid voor het welzijn van de kolonie. Toch zijn jullie altijd veerkrachtig geweest en bereid gebleven om zieken te bezoeken, te delen waar nood is, voor te gaan in vieringen van woord en gebed. Jullie blijven trouw in de zaterdagavond-samenkomsten, zoekend hoe het Woord van God jullie kan bemoedigen. Jullie worden geconfronteerd met de uitdaging van het Evangelie om die ‘kleine rest’ telkens weer om te vormen tot vruchtbaar zaad of tot zuurdesem voor de ontwikkeling van jullie gemeenschap. Wij geloven dat we tijd en wegen kunnen vinden om meer met elkaar te communiceren, zodat we het leven en onze omgang met Jezus nog sterker met elkaar kunnen delen. Wij danken jullie ook bijzonder voor jullie standvastige weerbaarheid, zonder daarbij jullie opdracht naar de hele kolonie uit het oog te verliezen.
We willen jullie begroeten, de gemeenschap “Alfonso Acevedo”, “Los Fonchos”. Wij herinneren ons met liefde hoe jullie geboren zijn uit de 25e verjaardag van het martelaarschap van Foncho en zeker ook een eerste reeks van voorbereidingen van vieringen en van bezinning bij jullie thuis. De bezielende motivatie kwam daarbij vanuit de broederschap en het concrete delen. In de afgelopen tien jaar hebben jullie verschillende ervaringen opgedaan met ontmoetingen met mensen uit de basisgemeenschappen van eind jaren 70 en begin jaren 80, en met nieuwe gezinnen die zich integreerden. Sommigen traden toe tot de gemeenschap, en sommigen verlieten ze. En er waren anderen die aanwezig bleven als de gelovige kern. Hoewel jullie weten dat het van fundamenteel belang is voor een gemeenschap nieuwe groepen te vormen en zo samen te groeien, hebben jullie ervaren dat evangeliseren niet gemakkelijk is en niet altijd comfortabel. Door de eisen vanuit werk en gezinsverplichtingen blijft er soms niet veel tijd over voor de gemeenschap en haar missie. Misschien hebben jullie wat meer vertrouwen nodig in de zekerheid dat de Geest van Jezus jullie altijd vergezelt wanneer jullie buren bezoeken. In Finita’s huis en in het Centro Hogar Alfonso Acevedo hebben jullie een plek om elkaar te ontmoeten. Jullie bezitten het grote charisma van samen te komen om een maaltijd te delen, en ook de gave van de dienstbaarheid. We herinneren ons de sterke ervaring van het bouwen van een huisje voor een gezin op de weg naar de vulkaan, waarbij de vader van Edith (die beweerde atheïst te zijn), Esteban en anderen ons een grote les gaven in concreet dienstwerk. Voor zover mogelijk zijn jullie aanwezig bij de activiteiten rond onze martelaren met de bedoeling jullie geloof te voeden. Dankzij de Skype-videogesprekken hebben we in verschillende gemeenschapsreflecties veel met jullie kunnen delen. Wij danken jullie hartelijk omdat wij op die manier een deel van jullie weg kunnen volgen.
Vanuit jullie ervaring in “Los Fonchos”, is op initiatief van Frank, Rosibel en Paulita een nieuwe gemeenschap ontstaan in La Fosa. Zo willen wij ook jullie begroeten, de nieuwste gemeenschap van La Fosa. Jullie hebben het zaad van de kerkelijke basisgemeenschappen, dat in de jaren ‘70 in jullie wijk gezaaid werd, opgenomen en laten opschieten (in de voetsporen van Santiago en Raquelita die er woonden, en mede dankzij het getuigenis van Vicky en Maurita als leraressen in het schooltje). Jullie hebben kracht gevonden vanuit de ervaringen van Los Fonchos en andere gemeenschappen. Jullie aarzelen niet om andere families te bezoeken en hen op te roepen tot ontmoeting, tot broederlijke verbondenheid en solidariteit, tot bezinning in het licht van het Evangelie en de spiritualiteit van Monseigneur Romero. Jullie zijn de jongste gemeenschap in ons netwerk. Vorig jaar hadden jullie de mogelijkheid om elkaar in een gehuurd huis te ontmoeten, maar nu zijn jullie opnieuw op zoek naar een plaats om als gemeenschap samen te komen. Leden van andere kerkelijke basisgemeenschappen komen naar jullie om hun ervaringen te delen en om elkaar wederzijds aan te moedigen. De martelaren zijn vaak in jullie midden aanwezig om jullie weg te verlichten. Jullie leven en blijven permanent oefenen in de school van broederschap en solidariteit. Verscheidene broeders en zusters onder jullie zijn actief op andere domeinen van de menselijke promotie in de kolonie (in de raad van bestuur van de wijkorganisatie, in de gezondheidszorg, in de AA-groep,…) Jullie hebben veel aandacht voor de noden van andere naburige gezinnen, vooral in tijden van overvloedige regen, van ziekte of economische crisis. Jullie laten ons vaak weten dat er (weer) een nieuwe persoon op jullie bijeenkomst aanwezig is - wat zijn we blij! Jullie hebben ook begrepen dat een respectvolle relatie met de Anglicaanse Kerk de oecumenische omgang met het Evangelie van Jezus alleen maar verrijkt. We zijn vooral dankbaar voor Franks bijna wekelijkse videogesprekken, waarbij we een paar minuten met elkaar kunnen delen en de wederzijdse afstand tussen ons overbruggen.
Een heel speciale groet brengen wij aan het pastorale team, Flor, Georgina, Zonia, Frank (en Rosibel). Vorig jaar hebben we ieder van jullie een ‘stola’ ten geschenke gegeven, een liturgisch teken van jullie priesterlijke zending als animatoren van de gemeenschap. We weten dat jullie zoiets niet verwacht hadden, maar we weten ook dat jullie deze grote taak van animator en coördinator op jullie schouders kunnen nemen. We zijn erg blij dat we jullie even kunnen begroeten, iedere keer wanneer jullie aan de tweewekelijkse bijeenkomsten beginnen. Misschien is het belangrijk ervoor te zorgen dat, wanneer één van jullie er om een of andere reden niet bij kan zijn, een ander lid van de gemeenschap dan in zijn of haar plaats kan komen. Zo kunnen jullie er voor zorgen dat geen enkele gemeenschap afwezig is bij de pastorale teamvergaderingen. Elke week sturen we jullie twee overdenkingen in het licht van Monseigneur Romero en zijn spiritualiteit. Wij hopen dat zij nuttig en vruchtbaar kunnen zijn voor jullie persoonlijke en gemeenschappelijke bezinning. Enkele weken geleden vierde de Kerk in El Salvador de zaligverklaring van de vier martelaren, o.a. van Rutilio Grande. Wij hopen dat de kracht van de Geest die hen bezielde in hun inzet voor evangelisatie en dienst aan de bevrijding, ook jullie moge leiden. Moge het hele gebeuren rond die zaligverklaringen geen euforie veroorzaken die dan snel weer uitsterft. En moge de uitwerking van de COVID-19-pandemie spoedig minder worden, zodat jullie weer in staat zijn de gemeenschap(pen) te bezoeken, hen te ontmoeten en samen de weg te blijven gaan, blij en hoopvol. Wij danken jullie voor jullie inzet als gidsen voor jullie gemeenschappen. Moedig elkaar onvermoeibaar aan!
Broeders en zusters, in het tweede deel van onze brief willen wij jullie graag deelgenoot maken van drie belangrijke aspecten van ons eigen gelovig leven. Het zijn stuk voor stuk aspecten die wij ieder op onze manier persoonlijk kunnen verzorgen en beleven, en ook kunnen doorgeven aan anderen.
Laten we onze gevoeligheid voor het geschenk van het leven niet verliezen. Wij drukken dit vaak uit op een verjaardag, door God te danken voor dit grote geschenk. Ondanks de manier waarop wij haar verwaarlozen, en de schade die wij bij haar aanrichten, komt dat leven van God ook tot uiting in alle aspecten van de natuur. Zij is de bron van ons voedsel en onze vreugde, in haar steeds weer veranderende schoonheid. We mogen dag na dag het grote mysterie van de kosmos bewonderen. God blijft de grote Schepper van het leven, en we herkennen Hem in het grote ‘wonder’ van ons bestaan, vanaf de conceptie en de geboorte, via ons hele groeiproces als mens tot de laatste fase van het leven en de dood. Op elk moment kunnen wij God danken voor het leven, het onze en dat van zovele andere broeders en zusters. Tegelijkertijd ontdekken wij daarbij onze verantwoordelijkheid om ons uiterste best te doen om het leven van meer mensen tot dat grote ‘wonder’ te laten ontplooien. We ontvangen de genade van het leven, opdat we ons zouden inzetten om voor dat leven te zorgen en anderen te redden. We mogen zodoende leven in ontzag en dankbaarheid. Het is een bron van energie, zelfs in de moeilijkste en meest extreme situaties die zich voordoen op onze weg.
Monseigneur Romero heeft het over die kleine cel in ons hart: daar waar God tot ons spreekt. Het is het geweten, dat als een betrouwbaar kompas kan dienen om goed van kwaad te onderscheiden. Iemand zei ooit dat het geweten de stempel van God is in ons leven. Hoewel het soms bedolven ligt onder lagen van egoïsme, leeft in ons geweten het diepe verlangen om ‘een goed mens’ te zijn. Daar is het dat de Stem van God klinkt die ons roept om onze historische verantwoordelijkheid op te nemen: voor ons eigen leven, voor ons gezin, onze gemeenschap, onze mensen, de natuur,… Naast het geweten kan ook ‘het gelaat’ van elke andere mens die ons aankijkt de oproep zijn die ons wakker schudt en ons uit onze verlamming haalt. De ogen en de gezichten van mannen en vrouwen die armer zijn dan wij, meer verwond, meer getekend door het lijden, meer buitengesloten dan wij,… kunnen de openbaring zijn van God die tot ons spreekt en ons uitdaagt om verantwoordelijkheid voor hen op te nemen. In het ‘gelaat’ van de ander, in zijn verdriet en zijn vreugde, verschijnt telkens weer de vraag: ‘Wat ga je doen om mij te respecteren en mij tot recht te laten komen als mens?’ Laten we luisteren naar de stem van ons geweten en onze ogen en oren openen voor de oproep die uitgaat van elk ander mens.
Wij mogen leven vanuit het fundamentele vertrouwen dat het leven goed is en dat God ons nooit in de steek zal laten. Het woord ‘vertrouwen’ komt veel keren voor in de Bijbel. God is trouw en wij mensen kunnen ook trouw zijn. Ondanks het verdriet en de schaamte over de menselijke geschiedenis die vooral geschreven lijkt in termen van overheersing, uitbuiting, oorlogen, honger,… kunnen wij erop vertrouwen dat het Scheppingsproject nog steeds geldig is, dat God ons bij het meewerken aan dat project niet in de steek laat, en dat het Rijk van gerechtigheid, solidariteit, broederlijkheid een toekomst heeft. Maar dat geldt al evenzeer op het persoonlijke niveau. Wanneer we terugkijken op ons leven, zullen we ontdekken dat God ons (vaak via andere mensen) heeft ‘gedragen’ (verzorgd, bemind, gesterkt,…), zelfs in de meest kritieke en wanhopig makende momenten**. Leven vanuit dat fundamentele vertrouwen sterkt ons en stelt ons in staat om te blijven strijden, om door te gaan, om niet in zwakte te vervallen, om op te staan na elke val.** Laten we ons permanent voorbereiden, en laten we bewust en vol vertrouwen actief wachten. Want op elk moment, en waarschijnlijk op het ogenblik waarop wij dit het minst verwachten, zal God Zijn roepstem tot ons richten. Wij kunnen dus ‘in volle vertrouwen’ leven. Ons woord voor ‘geloven’ is een vertaling van het Latijnse ‘credere’ dat zijn wortels heeft in ‘cor-dare’: je hart geven aan iets of iemand, vertrouwen ondanks alles, vertrouwen op de God van het leven, de God van Jezus. Van dat vertrouwen zal niets en niemand ons kunnen afhouden.
Rutilio Grande zei ons in zijn homilie in Apopa: “In het christendom moet men bereid zijn om zijn leven te geven in dienst van een rechtvaardige orde, voor de waarden van het evangelie, om anderen te redden.” Deze uitspraak lijkt een afspiegeling te zijn van het beste wat we naar boven kunnen halen uit de ervaring van onze kerkelijke basisgemeenschappen. Vanuit de drie genoemde aspecten kunnen en mogen wij deel uitmaken van die grote wolk van getuigen’ die (1) hun leven geven, (2) in dienstbaarheid, (3) voor een rechtvaardige wereld, (4) om het leven van anderen te redden, (5) voor de waarden van het Koninkrijk van God zoals Jezus het heeft beleefd. Laten wij niet vergeten dat het martelaarschap zowel betrekking heeft op hen die hun bloed vergieten voor die grote zaak, als op hen die steeds opnieuw en ondanks veel teleurstellingen en frustraties, hun leven lang het voortdurende getuigenis (martelaarschap) blijven afleggen.
Laten we tenslotte niet vergeten dat het geheim van de door Padre Pedro en Padre Rogelio in Zacamil begonnen basisgemeenschappen was: het voortdurende bezoek, zowel aan de leden als aan de nieuwe gezinnen. Alfonso Acevedo deed de oproep: “Bezoek elkaar, bezoek elkaar”. Wij hopen dat jullie, wanneer de pandemie is afgenomen en, indien vereist, nog altijd met de nodige bescherming, opnieuw prioriteit zullen geven aan deze bezoeken. Vergeet niemand. Als iemand niet komt opdagen voor de vergadering, dan is er waarschijnlijk iets aan de hand. Hou de ogen open. Wees altijd op zoek naar nieuwe leden die opnieuw beginnen met die missie om ‘poortwachters’ te zijn, die aankloppen bij anderen.
Wij herhalen onze wens dat jullie de weg die jullie gaan, jullie vreugde en verdriet, jullie strijd en hoop met ons willen blijven delen. Ook al is het op afstand - laten we ‘verbonden’ blijven, in gemeenschap met elkaar. Zoals jullie aanwezig zijn in ons gebed, zo hopen wij dat jullie ook voor ons zullen bidden om de nieuwe uitdagingen voor het getuigenis (= martelaarschap) hier aan te kunnen. Moge de God van de armen, die de God van het Leven is, jullie altijd bijstaan. Moge Jezus, onze oudere Broer en de Ware Aanwezigheid van onze Vader, ons blijven oproepen om Hem te volgen. Moge de Geest ons bemoedigen en sterken op het pad dat wij willen blijven bewandelen.
Dankbare groeten,
Tere en Ludo,
jullie zus en broer.