Iemand die goed werk heeft verricht verdient een schouderklopje en wordt ervoor beloond; iemand die iets heeft misdreven verdient straf. Zo denken wij daar samen over en ons rechtssysteem en de hele samenleving is daarop gebouwd. Maar als iemand zijn straf heeft gehad, hoe moet het dan verder? Alles vergeten en vergeven?. Nou, vergeten in elk geval niet en vergeven dat is ook nog maar de vraag. Een terrorist van de Rote Armee Fraction uit de jaren 70 staat op het punt om na een veroordeling van drie maal levenslang te worden vrijgelaten. Als dat door gaat is de kans niet gering dat ook dan het verleden zal worden meegesleept. Stel dat Dutroux straks weer rondloopt . .
Onlangs werd een vreemde straf voorgesteld tegen een voetbaltrainer. De ambtenaar liet zich ontvallen dat hij zich had geërgerd aan uitlatingen van de trainer. Onder zulke omstandigheden is het moeilijk om die ergernis niet te laten meespelen bij het bepalen van eis; zelfs een rechter heeft het dan moeilijk.
Het overkomt ons allen wel eens dat we iemand die minder vriendelijk is, ook minder goed, minder snel helpen. We laten ons beïnvloeden door iemands uiterlijk, iemands verleden, iemands familie, het geschrijf in de krant, de op praatjes in het dorp enz. Het gebeurt en je weet dat het niet goed is.
Je mag je kleinkinderen natuurlijk best verwennen met gezonde extraatjes en je kinderen met raad en daad bijstaan, maar er kan een probleem ontstaan als een van hen zich heeft misdragen. Het probleem wordt extra groot als zij allen op een gegeven moment in even grote nood zouden verkeren. Veronderstel maar eens dat we een baan hebt te vergeven, die even geschikt is voor elk van de beide zonen. Als we het evangelie volgen, zouden we het verleden niet mogen laten meewegen bij het nemen van een beslissing.
Nee, we hoeven niet te vergeten. Onze geest werkt niet als een computer. In een computer kun je de historie wegpoetsen met een enkele druk op de juiste knop. Onze geest werkt anders. Onze geest houdt alles ergens vast, als je nog jong genoeg bent. Maar tegelijk dwingt niemand om rekening te houden met een kwestie die eenmaal goed is opgelost. En toch doen we dat vrij gemakkelijk.
Een aantal dorpen in Congo stonden onlangs voor de opgave om in werkgroepen een plaats te geven aan jongens die als kindsoldaat een besmet verleden hadden opgelopen. De jongens hadden spijt betuigd en maandenlang in isolement geleefd. Het ging niet om het vergeten van het verleden maar om het vergeven d.w.z. om bij de tewerkstelling niet meer rekening houden met wat er was gebeurd enige jaren tevoren.
Dan houden we vandaag ons doen en denken weer eens tegen het licht van het evangelie. Daar wordt ons wel iets gevraagd wat heel moeilijk is, maar er wordt ons nooit iets gevraagd wat onmogelijk is. Wie het verleden vergeet is een tobberd, want er is iets ernstigs met het geheugen aan de hand. Maar vergeven, is dat mogelijk? Het is mogelijk als er aan beide kanten iets gebeurt: de een die enig teken van spijt en verbetering geeft en de ander die zich open stelt. Dan kunnen we verder. Het is iets van twee kanten en de evangelieoproep van vandaag is dan ook tot beide partijen gericht: geef aan elkaar een teken van de ommekeer, dan kan er een nieuw begin gemaakt worden en dat betekent vergeven: niets vergeten, maar wel openheid naar een nieuw begin en dat is niet onmogelijk, maar al moeilijk genoeg. Moge ons dat lukken.