Laten we even een uitstapje maken in de teletijdmachine van professor Barabbas. We komen terecht in een periode waarin mensen, vooraleer ze ten oorlog trekken, de goden aanroepen om hen te laten winnen. Akkoord, er zijn enkele mensen die nog niet doorhebben dat we deze periode achter de rug hebben, maar de meeste mensen hebben dit hocus pocus geloof vaarwel gezegd. Stel je voor dat je gebeden hebt, dat je geofferd hebt en dat je dan nog een nederlaag zou lijden, wat zou je dan denken? Dat die god niks waard is natuurlijk. Goden die dienen immers om voorspoed te brengen, geen tegenslag. Wie ziek is, heeft iets mispeuterd ofwel zijn het de ouders die van het rechte pad zijn afgeweken. Als het je voor de wind gaat, dan zijn de goden je goedgezind en heb je een eerste klas god. Zo kan ik nog wel even doorgaan … Binnen dit denkkader komt Jezus vandaag met een onwaarschijnlijke boodschap: mensen die allerlei dingen meemaken die er zouden kunnen op wijzen dat de goden je niet goedgezind zijn, worden door Hem “zalig” genoemd.
Het is heel gemakkelijk om met dit bijbelfragment verschrikkelijke dingen te doen. We zullen de mensen maar honger laten lijden, we zullen hen maar pijnigen, we zullen hen maar vervolgen, … dan worden ze zalig genoemd. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Uiteraard niet. Vooreerst moeten we goed voor ogen houden dat Jezus deze woorden uitspreekt tot zijn leerlingen. Het zijn dus woorden die gericht zijn aan mensen die stilletjesaan thuiskomen in logica van God die compleet anders is dan die van mensen.
Het gaat er in deze zaligsprekingen dus niet om dat het goed is dat mensen verdriet hebben, dat ze honger lijden, dat ze vervolgd worden, … maar wel om mensen die, ondanks alles misschien, durven vertrouwen op God. Mensen die op God vertrouwen, leven niet in de illusie dat zij zelf hun leven compleet in handen moeten hebben en dat men de “zekerheden” in het leven zelf moet opbouwen door veel geld te verdienen, door met de ellebogen te werken als het moet, door eerst en vooral aan jezelf te denken, … Als zij dan inderdaad geld verdienen, dan hebben zij hun loon al, waarom is God dan nog nodig? Het is goed nieuws voor de vele mensen die arm zijn, verdriet hebben, vervolgd worden, … Zij vragen zich misschien af of God hen verlaten heeft. Neen, zegt Jezus, als God al een voorkeur heeft voor iemand, dan is het wel voor jullie die op Hem vertrouwen.
Aangezien deze woorden gericht zijn aan de leerlingen van Jezus, aan Zijn volgelingen, zijn ze ook voor ons bestemd. En dan is er die prangende vraag op welk vertrouwen ons leven gegrondvest en gebouwd is? Met andere woorden: hoe ver gaat ons vertrouwen in God? Zetten wij alles op alles om geld binnen te rijven of zijn er ook nog andere waarden in ons leven? Gaan we binnenkort een solidaire vasten beginnen of steken we ons weg achter “vasten is toch meer dan dat”? Durven wij nog verdriet hebben of zitten we gevangen in de taboesfeer die de maatschappij schept over pijn en lijden? Verdringen wij verdriet ook door werk, of erger nog drank of drugs of fun zonder meer? Durven wij uitkomen voor ons geloof of spelen we liever op zeker en zwijgen we daar in alle talen over?
Als Jezus deze mensen die op God vertrouwen, zalig verklaart heeft Hij overschot van gelijk want deze mensen komen dicht bij de echte vrijheid: zij zitten niet gevangen in de onmenselijke drang om het leven compleet zelf in handen te hebben. Dit zijn mensen die nog iets te verwachten hebben in het leven en die weten dat ze daar niet allemaal zelf moeten voor zorgen, geloof in God komt het eerst.
Allemaal goed en wel, maar moeten mensen die geloven dan maar honger lijden, arm zijn, vervolgd worden, …? Neen, het is onze taak als Kerk, als mensen die geloven in Jezus Christus, om die liefde en dat volle leven waarin we mogen delen, niet voor onszelf te houden, maar te delen met anderen. Daardoor zullen we misschien naar aardse normen wat armer worden, zullen we naar aardse normen wat minder eten hebben, enz. … maar ook wij mogen er op vertrouwen dat er meer is in dit leven. Om dat basisvertrouwen gaat het in deze lezingen en om niks anders … De logica van de bijbel: God zet de wereld op zijn kop.
God,
Uw Zoon prijst mensen zalig die nog iets te verwachten hebben van het leven,
die nog niet ingepakt zijn door het aardse.
Wij wroeten ons in het zweet
omdat we hier en nu, in dit leven, al willen beloond worden.
Help ons vrijere mensen te worden,
mens voor de mensen te zijn,
ook al wordt dit nu niet altijd beloond,
we mogen geloven dat Uw liefde voor ons overeind blijft.