Beste iedereen,
in bijlage een tekst die ik enkele dagen geleden vond op DeWereldMorgen.be. Een zeer duidelijke en ‘profetische’ commentaar bij het evangelie van verleden zondag (derde zondag door het jaar - C) en vooral bij het evangelie van komende zondag (vierde zondag door het jaar - C).
De tekst is van een gepensioneerde dominee - Howard Bess - uit de ‘school’ van Martin Luthet King, en is geschreven in de aanloop naar de presidentsverkiezingen in Amerika - 6 november 2012.
Zelf begrijp ik nu ineens (nog) beter waarom men Jezus na zijn visionaire ‘programmarede’ in de synagoge van Nazareth en zijn allerkortste preek daaropvolgend: ‘Vandaag - heden - we gaan er aan beginnen…’ gewoon de ‘kerk’ en de samenleving van zijn tijd werd uitgejaagd… Het draait allemaal rond de vraag: ‘Hoe lees je dat?’ - bv. zo’n visioen over het sabbat- en het jubeljaar uit Jesaja…
Zo’n duidelijke, haast ’letterlijke’ lezing, en zulke concrete toepassing als Jezus daar van maakte - dat kwam zó dicht bij het vel en bij de portemonnee van de toehoorders, dat ze dit niet (meer) wilden horen…
Misschien kan iemand daar iets mee doen voor de homilie van komende zondag? In de hoop dat je dan op jouw beurt niet de kerk wordt uitgejaagd…
Veel geluk - en met hartelijke, solidaire groet,
geert dedecker
Dienst Diaconie bisdom Brugge
Evangelie derde zondag door het jaar – C: Lucas 1,1-4; 4,14-21
Reeds velen hebben getracht de gebeurtenissen te verhalen die onder ons hebben plaats gevonden, aan de hand van de gegevens welke ons werden overgeleverd door mensen die van het begin af aan ooggetuigen waren en in dienst van het woord zijn getreden. Vandaar, edele Teofilus, dat ook ik besloot
- na van meet af aan alles nauwkeurig te hebben onderzocht - voor u een ordelijk verslag te schrijven, met de bedoeling u te doen zien hoe betrouwbaar de leer is waarin gij onderwezen zijt.
In die tijd keerde Jezus in de kracht van de Geest uit de woestijn terug naar Galilea en men sprak over Hem in heel de streek. Hij trad nu op als leraar in hun synagogen en werd algemeen geprezen. Zo kwam Hij ook in Nazaret, waar Hij was grootgebracht. Hij ging volgens zijn gewoonte op de sabbatdag naar de synagoge en stond op om voor te lezen. Ze reikten Hem de boekrol van de profeet Jesaja aan. Hij opende de rol en vond de plaats waar geschreven stond: “De Geest des Heren is over mij gekomen, omdat Hij mij gezalfd heeft. Hij heeft mij gezonden om aan armen de Blijde Boodschap te brengen, aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken, en aan blinden dat zij zullen zien: om verdrukten te laten gaan in vrijheid, om een genadejaar af te kondigen van de Heer.” Daarop rolde Hij het boek dicht, gaf het terug aan de dienaar en ging zitten. In de synagoge waren aller ogen gespannen op Hem gevestigd. Toen begon Hij hen toe te spreken: “Het Schriftwoord dat gij zojuist gehoord hebt is thans in vervulling gegaan.”
Evangelie vierde zondag door het jaar – C: Lucas 4,21-30.
In die tijd begon Jezus in de synagoge te spreken:
`Vandaag is het schriftwoord dat u gehoord hebt in vervulling gegaan.’
Ze betuigden Hem allemaal hun bijval
en verbaasden zich over de woorden van genade
die uit zijn mond vloeiden en zeiden:
`Dat is toch de zoon van Jozef?’
Hij zei tegen hen:
`U zult Mij ongetwijfeld het spreekwoord voorhouden:
Dokter, genees jezelf!
Doe ook hier in je vaderstad wat,
naar wij hoorden, met Kafarnaüm is gebeurd.’
Hij vervolgde:
`Ik verzeker u, geen profeet is zijn vaderstad welgevallig.
Om u de waarheid te zeggen,
er waren veel weduwen in Israël ten dage van Elia,
toen de hemel drie jaar en zes maanden lang gesloten bleef,
zodat er een zware hongersnood kwam over het hele land.
Toch werd Elia naar niemand van die vrouwen gestuurd,
maar wel naar een weduwe in Sarepta bij Sidon.
En er waren veel melaatsen in Israël ten tijde van de profeet Elisa;
toch werd niemand van hen gereinigd, maar wel de Syriër Naäman.’
Toen ze dit hoorden werd de hele synagoge ziedend van woede;
ze sprongen op, sleurden Hem de stad uit
en dreven Hem tot aan de rand van de berg
waarop hun stad was gebouwd,
om Hem in de afgrond te duwen.
Maar midden tussen hen door ging Hij door en vertrok.
DeWereldMorgen.be - vrijdag 18 januari 2013
Howard Bess
Jezus, de radicale econoom
De gepensioneerde Amerikaanse dominee Howard Bess is zoals ook Martin Luther King lid van de baptistische kerk. Hij schreef deze merkwaardige bijdrage in de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen van 2012. Hij woont momenteel in Palmer (Alaska).
Jezus vestigde zijn reputatie als Joodse econoom met heel stevige opinies over rijkdom en eigendom, over de verhouding tussen rijken en armen.
Hij was ook heel religieus en deed niets liever dan discussiëren over de betekenis van Gods wet of de Thora. In het evangelie van Lucas, bijvoorbeeld, wordt hij ten tonele gevoerd als een voorlijke jongen van 12 jaar die volop met religieuze leiders discussieert over de betekenis van de Thora.
Al vroeg in zijn kinderjaren moet hij verstaan hebben dat hij beschouwd werd als een levendig en zelfverzekerd kind uit een kleine stad in Noord-Palestina, een streek zonder religieus leiderschap en met een werkloosheidsgraad van meer dan 50 procent.
Gedreven door goddelijke wijsheid of geniaal inzicht, beschreef Jezus wat rijke en machtige lieden de armen, het ongeletterde volk waarbij hij leefde, aandeden. Vooral door zijn onderricht en zijn kunst om verhalen te vertellen, werd hij gepercipieerd als een volkse leraar met heel wat invloed. Hij was goed nieuws voor de armen en slecht nieuws voor degenen die aan hun rijkdommen vasthingen.
Jezus was duidelijk gefascineerd door de Thora en de toepassing ervan in het dagelijkse leven. Het evangelie van Lucas vertelt dat een geletterde leider van de religieuze gemeenschap naar Jezus toe kwam en hem vroeg hoe hij het eeuwige leven kon bereiken. Jezus beantwoordde zijn vraag met twee wedervragen: wat zegt de Thora? hoe lees je dat? De eerste vraag is gemakkelijk te beantwoorden. In de tweede vraag ligt de echte test besloten.
Jezus wist wat de Thora zei, en hij had ook duidelijke ideeën over de manier waarop die Thora gelezen moest worden. Jezus had zijn eigen opinie over de eigendomsregels, die hij vond in het boek Leviticus. Deze regels worden aan Mozes toegedicht, maar meer waarschijnlijk zijn ze afkomstig uit de grote herschrijving van de Israëlitische tradities tijdens en vooral na de Babylonische Ballingschap in de zesde en vijfde eeuw voor Christus.
De Thora is heel consequent. Land en uiteindelijk alle rijkdom behoort toe aan God. Hij vertrouwt die eigendom toe aan mensen, niet als eigenaars, maar als rentmeesters die het moeten delen en om de 49 jaar aan God moeten teruggeven voor herverdeling.
Voor de Israëlieten was de tijd verdeeld in blokken van zeven jaar. In het zevende jaar (het Sabbatjaar genoemd) werd het land niet bebouwd. Na een reeks van zeven zevenjaarsblokken, werd een Jubeljaar afgekondigd, al het land moest opnieuw onder controle van de priesters gebracht worden, die het dan, namens God, opnieuw moesten toewijzen aan de oorspronkelijke bewoners.
Met andere woorden, de rijken werden verondersteld hun rentmeesterschap over te dragen en de armsten van de armen werd land toegewezen met de aanmaning productief te zijn voor God en de mede-Israëlieten. Alle slaven werden vrijgelaten en alle schulden werden kwijtgescholden.
In de tijd dat het Israëlitisch systeem van Sabbat- en Jubeljaren tot stand kwam, is het best mogelijk dat de economische en politieke structuren zulke radicale economische en sociale veranderingen in één Jubeljaar konden implementeren.
Honderden jaren later, echter, toen Jezus leefde en onderwees, maakte de combinatie van Romeinse overheersing, welwillende welgestelden en religieuze elites de inachtneming van Sabbat- en Jubeljaar onmogelijk. Bijna iedere Israëliet wist nog wat de Thora zei, maar niemand herinnerde zich nog dat het voorschrift opgevolgd werd of tenminste kon worden. De armen hadden het idee van het Jubeljaar opgegeven, maar Jezus klaarblijkelijk niet.
Volgens het Lucas-evangelie, ging Jezus vroeg in zijn openbaar leven naar een bijeenkomst in de synagoge en las er een passage uit Jesaja voor: “De geest des Heren is over mij gekomen. God heeft mij gezonden om aan de armen goed nieuws te brengen, aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en onderdrukten hun vrijheid te geven. Dit is het genadejaar van de Heer”.
Al zijn toehoorders verstonden wat hij zei. Het was te lang geleden dat de Israëlieten nog een Jubeljaar hadden meegemaakt. Voor de rijken was het tijd om hetgeen ze geaccumuleerd hadden prijs te geven. Voor de armen was het tijd om hun volledig rentmeesterschap in ontvangst te nemen.
Maar de meeste arme mensen hadden de levensfilosofie en ideologie overgenomen die hun verdrukkers hen ingelepeld hadden. Dat was toen waar en dat is het vandaag nog steeds en wel meer dan ooit. Dus, het Jubeljaarvoorschrift werd als ondoenbaar beschouwd. Hoewel de principes van ’eigendom is van God’, het einde van de slavernij en economische rechtvaardigheid nog steeds realiseerbaar waren.
De Israëlieten die rijkdom en macht bezaten, wisten wat er in de Thora stond, maar ze hadden geen interesse om dat met nieuwe ogen van mededogen en gerechtigheid te lezen.
Toen Jezus ten slotte deze boodschap naar Jeruzalem bracht - hij zat op een ezel om de draak te steken met de rijken die paarden verkozen en gooide in de tempel de geldtafels om als protest tegen religieuze corruptie - werd hij als opstandeling gebrandmerkt en geëxecuteerd.
Jezus stierf bijna 2000 jaar geleden, maar de wetten in verband met Sabbat- en Jubeljaar staan vandaag nog altijd in de boeken. De Thora heeft nog steeds een krachtige boodschap, vooral nu de euvels van hebzucht en geestloos eigendomsrecht in steeds grotere mate onder ons zijn. Met als gevolg dat ongelijkheid en onrechtvaardigheden schering en inslag zijn.
Wij, Amerikanen, leven in een seculiere maatschappij. Maar christenen dragen verantwoordelijkheid om het geweten van onze medeburgers te beïnvloeden en te scholen. In dit verkiezingsjaar (2012) verschijnt Jezus op de scène en stelt ons dezelfde twee vragen: “Wat zegt de Thora? Hoe lees je dat?”
Howard Bess
(Vertaald uit het Engels. Oorspronkelijke titel: Jesus, the Radical Economist. Bron: Consortium News 13.06.2012).