Als je de krant openstaat dan vind je bijna wekelijks verhalen over allerhande duistere praktijken die met geld te maken hebben. Geldverduisteringen misbruik van zijn positie om financiële voordelen, smeergelden. Sommigen deinzen er niet voor terug gewapenderhand zich van geld meester te maken. Geldtransporten worden overvallen. En mensen worden gegijzeld om grote losgelden te bekomen.
Heel onze westerse welvaartwereld lijkt rond geld te draaien. Het christelijk middenstandsverbond deed een onderzoek hoeveel zakgeld de jongeren van vandaag hebben. Resultaat: gemiddeld 140 euro per maand. Dus onze jeugd is interessant. We moeten onze handel op hen richten. Wie geld heeft is interessant.
In de bijbel wordt geld vaak gezien als de grote vijand van God, als zijn voornaamste concurrent. Het geld krijgt een naam: de Mammon.
De eerste lezing laat zien tot wat de geldhonger leidt. De profeet Amos is er aan het woord. Hij was een vijgenkweker en een schaapfokker, een boerke van den buiten zouden wij zeggen. Hij leefde in een tijd dat er grote welvaart heerste, maar ook schrijnende ellende onder de massa. Hij trekt van den buiten naar de stad waar de rijken wonen en handel drijven, maar ook de armen samenhokken. Wij kennen deze beelden uit de ontwikkelingslanden van de derde wereld.
Amos trekt er naar toe en houdt er zijn donderpreken. Hij neemt geen blad voor de mond. Hij spot met hun vroom onderhouden van de Sabbat en de religieuze gewoonten, omdat ze hen niet weerhouden af te zien van oneerlijke praktijken.
Jullie zeggen dus: Wanneer is de nieuwe maan voorbij? Wanneer de Sabbat? Dan kunnen wij ons graan uitstallen! Dan verkleinen wij de korenmaat. Dan verhogen wij de prijs en bedriegen wij met een vervalste schaal. Dan kopen wij de kleine man voor geld, de arme voor een paar schoenen en verhandelen wij het uitschot van ons koren.
Toen wij deze tekst eens in een groep jongeren bespraken zei iemand: “Honderd vijftig jaar geleden ging het er hier zo ook aan toe en in de derde wereld is het nog actualiteit.
In het evangelie vinden we een opmerkelijk Jezus woord:
“Maakt u vrienden door den onrechtvaardige Mammon”.
Geld moet je aanwenden om er goed mee te doen. Geld mag geen doel op zich worden. Dan wordt het je god. Geld moet altijd een middel zijn, een middel om van te leven en te laten leven. Daarom prijst de Heer de onrechtvaardige rentmeester. Hij handelt met overleg door de schuldenaars van zijn Heer tot zijn vrienden te maken door hun schulden te verminderen. Hij is vindingrijk om zich uit zijn netelige positie te redden. De kinderen van de duisternis zijn soms slimmer dan de kinderen van het licht.
De kinderen van het licht zouden even creatief moeten zijn in het doen van het goede als de kinderen van de duisternis in het bedriegen.
Geld of je leven! Dat is niet alleen de keuze bij een overval, maar de keuze voor elke mens.
Man van zestig: “We waren thuis met 10 kinderen. Ik heb ze nooit over geld horen spreken. We hebben moeten werken om te leven, maar we hebben geleefd. Nu hoor ik ze alleen maar over geld praten, maar ze hebben geen leven meer. Geld of leven het is de keuze waarvoor de welvaartsmens en christen staat. Het evangelie wijst de weg:
“Gij kunt niet God dienen en de Mammon.
Maak u vrienden door de onrechtvaardige Mammon”.