25e zondag door het jaar (2007)

Laatst sprak ik met iemand over andere geloofsgemeenschappen, zoals de getuigen van Jehova. Al snel kwam daarbij het voorbeeld van de schoen tussen de deur en de Wachttoren die ze altijd proberen te verkopen. Maar er klonk ook een woord van respect, in de zin van: ‘Ze doen het toch maar’: langs de deur gaan, een praatje maken, vertellen over God, over de Bijbel. Jammer dat ze soms wat vreemde theorieën aanhouden, maar wat hun inzet betreft kunnen we iets van ze leren.

Deze dagen is er een boek verschenen van oud-hoofdcommissaris Joop van Riessen “In Naam der wet”. Hij is in de loop van de jaren geconfronteerd geraakt met gewiekste criminelen. De meest bekende is in deze dagen Willem Holleeder. Wanneer je hoort wat zich daar allemaal heeft afgespeeld, kijk je weer even met andere ogen naar deze wereld. Maar toch kan je ook deze vraag stellen. Wat zou je van die criminelen kunnen leren? Bijvoorbeeld, het teamwerk, consequent zijn, aan afspraken houden, niet méér praten dan nodig; alles wat zij gebruikten voor verkeerde doelen, zouden wij moeten gebruiken voor het Rijk van God.

Of de commerciële omroep. Als ik zie hoeveel kijkers ze trekken met allerlei muziekprogramma’s, grote popconcerten, promotieacties en massale reclame. Vaak met veel geld om nog meer geld te kunnen verdienen. In de commerciële wereld spelen ze elkaar de bal toe om er beiden beter van te worden. Wat dat aangaat zijn onze bladen kinderspel en zijn de meeste van onze acties achterhoedegevechten. Op dat terrein zouden we wel iets van ze kunnen leren wat inzet betreft en vindingrijkheid.

Vandaag hebben we zo’n voorbeeld in het Evangelie. Jezus stelt een bedrieger als voorbeeld, een onrechtvaardige rentmeester, een die corrupt is en die tot het einde toe zijn eigen zakken vult. Maar we kunnen iets van hem leren, zegt Jezus. Kijk eens wat een overleg deze man heeft. Hij denkt na over later, over zijn leven na de tijd van zijn rentmeester zijn. Hij zorgt nú voor láter.

Is dat dan onze les? Zorg voor een goed pensioen, zorg voor een rendabele levensverzekering, zorg dat je naast je AOW voldoende materiële zekerheid overhoudt. Nee, net zo min als de idee alsof Jezus ons het corrupte bedrieger als voorbeeld stelt. Wat dan?

De clou komt in de laatste zinnen. Zo zeg Ik u ook: “Maakt u vrienden door middel van de onrechtvaardige mammon, opdat zij – wanneer die u komt te ontvallen – u in de eeuwige tenten opnemen.”

Jezus noemt alle bezit, alle kapitaal, alle geld: “De onrechtvaardige Mammon”. Wij kennen ook zulke gezegden: “Geld dat stom is maakt recht wat krom is”. Of: “Geldzucht is de wortel van alle kwaad (1 Tim. 6,10)”. Geld, macht, bezit, invloed, positie, het kan mensen perverteren. Veel mensen worden zelf het bezit van dat wat ze menen te bezitten.

Vandaag houdt Jezus ons daarom de vrijheid voor ogen die Hij ons wil schenken. Wie de materiële mogelijkheden heeft om goed te doen, loopt risico’s, risico’s om gevangen te raken in het web van bezit en nog meer willen. Maar hij kan dat risico ook omkeren. Wees los van je bezit, wees werkelijk beheerder en doe er iets goeds mee. Geef aan de armen en geef gul. Zij zullen je voorsprekers zijn in de hemel. Zij zullen je vrienden zijn en kunnen zeggen: ‘Heer, toen ik in de problemen zat heeft hij/zij me geholpen; sta me toe hem/haar nu te helpen’. Het is iets moois dat je met je bezit iets kunt doen voor het eeuwig leven.

Maar we kunnen het ook breder trekken, zoals Jezus dat ook doet. We kunnen zoveel leren van hen die het in de wereld ver schoppen. Hoeveel tijd en energie steken we in ons tijdelijk leven om het hier op aarde goed te hebben. Wat is de verhouding met onze inspanning in het leven voorbij de dood, het eeuwig leven.

Hoezeer werken organisaties samen om hun voordeel te halen? En hoe werken wij samen? Wanneer in denk aan de oecumene, dan zou er nog veel winst te behalen zijn in samenwerking. Maar ik hoef niet eens zover te kijken. We hebben hier drie parochies in Wassenaar. We hebben al heel wat stappen gezet in een toenemende samenwerking, maar echte vooruitgang, wat de zakenwereld ook wel ‘synergie’ noemt, dat weten we nog maar weinig te bereiken.

Dat brengt ons ook bij de ‘vrede’ die thema is van deze week. Wat is de ergste bedreiging van de vrede? Ik denk de onvrijheid van het mensenhart. Onvrijheid in de geest, in het gevoel, waardoor angst en jaloersheid, afgunst en afweer een rol gaan spelen. Het rijke Westen wil haar voorspoed veilig stellen. Daardoor blijven onrechtvaardige structuren in stand. Daardoor doen we ook met dit kabinet nog te weinig voor het milieu. Echte vrede begint in de vrijheid van de ziel. Vrijheid om te kiezen voor Gods Koninkrijk, vrijheid om sober te leven, terwijl je over alles kunt beschikken. Vrijheid om naar de kerk te gaan als je ook kunt uitslapen of er op uit trekken, vrijheid om te bidden en te mediteren, als je ook spannende dingen kunt doen met leuke vrienden.

Het zou andersom moeten zijn, dat de kinderen van de duisternis in de leer gaan bij de kinderen van het licht. Onze paus spant zich in voor de oecumene, omdat in zijn visie de verdeeldheid een anti-getuigenis is, een teken van ongeloofwaardigheid. Als Christenen het al niet met elkaar eens kunnen worden, hoe kan hun Boodschap dan geloofwaardig zijn?

Vrede. Aan die grote vrede kunnen we niet heel veel doen, alhoewel, ons gebed is een machtig wapen. Maar concreet thuis kunnen we veel doen. Als we erin zouden slagen om alle familievetes die op oude meningsverschillen rusten, eens konden overwinnen. Als er van nu af geen stel meer uit elkaar gaat, omdat ze weten te vergeven en de liefde weten te vernieuwen. Als er van nu af geen discriminatie meer is…… Maar we kunnen er alleen zelf mee beginnen.

Tot slot nog even onze drie kerken. Er is een revitalisering nodig, een revitalisering van ons geloof. Zodat er weer vuur komt, vuur dat aanstekelijk is, dat verwarmt, dat doorgaat en zich uitbreidt. Vuur van liefde en verdraagzaamheid, van eenheid en toewijding, van geloof en innerlijke vrede. Dan zal ook deze wereld vrede kennen. Amen.