Beste vrienden,
Dat had ik nu echt niet verwacht. Jezus vertelt hier over een mens die blijkbaar niet veel geeft om werken, die onbetrouwbaar is in de omgang met de hem toevertrouwde goederen en die het daarenboven niet te nauw neemt met recht en orde. En toch hoor ik van Jezus geen verwijt, zelfs geen kritiek – maar gewoon: “en de heer prees de gewiekste aanpak van de oneerlijke rentmeester.” Iets meer eigenaardigs vindt ge in het ganse evangelie niet.
Van een mens, die zich door geslepenheid, onbetrouwbaarheid en luiheid laat opmerken, zouden wij nog iets moeten leren. Hij wordt ons door Jezus tot na te volgen voorbeeld gesteld.
Welk aspect van zijn gedrag heeft hier voor Jezus blijkbaar meer waarde dan het volgen van de regels en de betrouwbaarheid in het beheren van de goederen van zijn heer? Welke wijsheid heeft Jezus hier bij die man ontdekt?
Wel, bij alle fouten en gebreken die die man had, was er toch één ding waar hij zich duidelijk bewust van was, één ding dat de oneerlijke rentmeester klaar voor ogen stond: Zonder echte vrienden, zonder mensen die je genegen zijn, mensen die achter je staan, zonder zulke mensen kan je geen enkele storm in je leven doorstaan.
En vrienden, dat besefte de rentmeester ook, vrienden krijg je niet door vlijtig te zijn en ook niet door een succesvolle carrière. Je kan 24h/24 vlijtig zijn, ontzettend betrouwbaar en een toonbeeld in het opvolgen van de wetten en regels. Misschien val je dan een keer positief op bij je baas, maar vrienden krijg je daardoor niet!
Wie alleen met zijn carrière begaan is of er alleen op uit is om zijn oversten te plezieren, die mag misschien wel ooit aan de top belanden; maar op een top is niet veel plaats, daar sta je doorgaans heel alleen.
Dat heeft de oneerlijke rentmeester zeer goed beseft, dat was zijn wijsheid. Hij besefte zeer goed dat je als mens alleen maar vrienden kan maken wanneer je je als vriend van de mensen manifesteert. Je kan dus niets verstandigers doen dan anderen het leven te vergemakkelijken. Er is niets zo verstandig dan de menselijkheid boven al het andere te stellen. Wanneer je de menselijkheid dan al niet beoefent omwille van de mensen, dan zou je ze alleen al moeten beoefenen omdat dat gewoon het verstandigste is wat je kan doen.
Vrienden maken is verstandig, want zonder vrienden kan niemand het op den duur volhouden.
“Maak je vrienden met behulp van de geldduivel”. Doe alles opdat mensen je genegen zouden worden en achter je staan. Stel niets, maar dan ook werkelijk niets boven de mens- noch geld noch iets anders, want met geldduivel bedoelt Jezus niet alleen het geld.
Hij bedoelt daarmee alles wat voor de mens tot een opperst principe kan uitgroeien: geld, carrière of gewoon blinde plichtsvervulling. Want ook voorschriften allerhande en bureaucratie mogen de mens niet buitenspel zetten; niets mag belangrijker zijn dan medemenselijkheid en de persoon die concreet tegenover mij staat. Dat is de raad die Jezus aan elke mens geeft. En Hij zegt dat vooral tegen diegenen die, net zoals de oneerlijke rentmeester- uiteindelijk over het wel en wee van mensen moeten beslissen – om het even of dat in het groot of in het klein gebeurt.
Ik ben ervan overtuigt dat hij het ook tot die ambtenaar zegt waarvan ik onlangs las: Wegens een overlijden reist een gezin van hier naar West-Vlaanderen en moet onverrichterzake terugkeren omdat ze geen geboorteakte van de overledene bij zich hadden.
En, ook in onze Kerk worden mensen soms van Pontius naar Pilatus gestuurd, of niet toegelaten tot sommige sacramenten, omdat ze een of ander document niet kunnen voorleggen, omdat er een stempel ontbreekt of omdat aan een of andere administratieve voorwaarde niet voldaan is.
Hoe zou Jezus daarop reageren?
“De kinderen van deze wereld gaan onderling immers handiger tewerk dan de kinderen van het licht.“ Geen enkel formulier, geen enkele administratieve regel en geen enkele stempel is belangrijker dan de concrete mens. Blinde gehoorzaamheid aan een of ander reglement of zinloze plichtvervulling mogen nooit meer gewicht in de schaal leggen dan de mens die concreet tegenover mij staat.
Het evangelie van vandaag probeert ons eraan te herinneren welke prioriteiten wij moeten zetten. Jezus prijst niet de onbetrouwbaarheid, niet het plichtsverzuim en zeker ook niet de luiheid van de rentmeester. Maar hij wil dat wij aan die man denken wanneer Geld en goedheid of reglementen en menselijkheid weer eens recht tegenover elkaar staan en wanneer onze blik naar boven weer eens onverenigbaar wordt met de blik op de mens tegenover ons.
In een dergelijk geval denk ik aan die rentmeester. Want wanneer ik moet kiezen tussen werken volgens het boekje en de menselijkheid of tussen de plicht en de goedheid, dan handel ik toch liever zoals die rentmeester. Die is op het einde misschien slecht aangeschreven bij zijn baas, maar hij heeft in elk geval Jezus Christus zelf aan zijn kant. Amen