20ste zondag C (2007)

Toen ik uit de missie terugkwam, was bisschop Zwartkruis bisschop van Haarlem. Hij kon het soms heel sterk zeggen. Op een keer zei hij: Op het punt van geloven zijn Nederlanders zakelijke kruideniers. Ze willen alles weten.
Die uitspraak sprak mij wel aan, want ik was verbaasd te moeten constateren dat Nederland op het punt van geloven heel erg kritisch geworden was.
Soms hoorde ik: het is allemaal zo tegenstrijdig over God en over de kerk, dat ik maar besloten heb om God en de kerk een tijdje op een zijspoor te zetten.
Of een andere die toen zei: Pater, ik zou wel eens een gesprek met je willen hebben, want ik snap van jouw motivatie en inspiratie om te geloven helemaal niets, laat staan dat ik begrijp dat je al die tijd ver van huis geweest bent om zieltjes te winnen. Dat was een taal waar ik aan moest wennen.
Nog een paar uitspraken: God heeft toch nergens een plaats meer. Hij laat de wereld verzieken. Er zijn miljoenen mensen die O.L.Heer van het kruis bidden om vrede in de wereld, en kijk eens naar het journaal: het wordt iedere dag slechter.
Kan of wil God daar nou geen stokje voor steken? Ik begrijp er niets meer van.
En die houding ligt precies in het verlengde van de uitspraak van bisschop Zwartkruis: ook God willen we begrijpen en door hebben.

En om het nu nog moeilijker te maken zegt Jezus ook nog in zoveel woorden: “Meent ge dat ik op aarde vrede ben komen brengen?” (Lucas: 12:51) Het antwoord is “Neen.”
En dan volgt dat moeilijke stukje waarin staat dat ouders tegenover kinderen staan en kinderen tegenover ouders. Ook al niet erg bemoedigend.
Maar nu de realiteit: wat Jezus meer dan 2000 jaar geleden constateerde, moeten we nu nog steeds constateren, want het is waar dat de relatie ouders-kinderen in vele gezinnen heel moeilijk ligt, om het maar voorzichtig te zeggen. En dat is om moedeloos van te worden.
Ik kan me dan ook voorstellen dat sommigen zullen denken bij het horen van dit evangelie: We komen toch niet naar de kerk om ellende over ons af te roepen. We komen hier toch om God te vragen dat het goed met ons mag blijven gaan, zowel geestelijk als lichamelijk. Maar: als God ons gebed dan niet verhoort, zeggen we: zie je wel, bidden helpt ook al niet.

Beste mensen, misschien mankeert er wat aan ons bidden of aan ons geloven.
Ik kwam in gesprek met een zeer geleerd en ontwikkeld mens. Hij zei: “Wat moet ik met een godsdienst, waarvan het heiligste symbool een folterwerktuig is?”
En dat is waar: in deze tijd schrikt een kruisbeeld mensen af. Kinderen stellen er ook de gekste vragen over, waar ouders ook geen raad mee weten.

Zou het antwoord op dit alles niet kunnen zijn: wij durven de realiteit van het leven niet onder ogen te zien, want lijden hoort bij het leven. Dat zit in de natuur, ook bij dieren en planten.
Een vraag naar het waarom van het lijden is dus geen goede vraag.
Ons geloof daarentegen leert ons: hoe wij met dat lijden om kunnen gaan.
Op vele plaatsen in de Bijbel zegt Jezus dat wij, zoals Hij, door pijn heen tot nieuw leven kunnen komen. Dat is het wezen van ons christen zijn.

Maar zo’n redenering past niet meer in deze tijd. Het leven moet zo aangenaam mogelijk verlopen. Daarom kunnen wij zo moeilijk overweg met al die akeligheid en ellende in de wereld. En dan wordt de vinger al gauw naar God gewezen: Als die er is…
Omdat wij het niet begrijpen steekt het ons en zijn we gauw klaar met een oordeel.

En toch, wanneer de mens aan zijn grens komt, dan is dát het moment dat God binnen kan komen. Geloven en bidden is als een stok om op te steunen, als wij dreigen te vallen.

Maar wij weten ook dat na Goede Vrijdag Pasen komt. Dan verschijnt er om het kruisbeeld een krans van licht, van overwinning op het lijden. Dan is het kruisbeeld meer dan alleen maar een folterwerktuig.

Ik wil eindigen met een prachtige ervaring die ik eens had. Op een feestje - kom ik nog al eens - zat ik naast een bejaarde man, niet katholiek, die dit tegen me zei: “Iedereen krijgt bij zijn geboorte een kruis, maar … daaromheen een krans van prachtige rozen. Vele mensen zien in de loop van hun leven alleen maar het kruis en niet de rozen.”

U mag al mijn woorden van deze morgen vergeten, maar denk nog eens na over die ‘rozen’ in ons leven die we te weinig zien.