WANNEER JE BIDT…
Beste mensen,
Het is al van de tijd van Pinochet dat ik worstel met een ernstig probleem. Hoe kunnen mensen zich christen noemen en tegelijk de gruwelijkste misdaden begaan zonder daarover enige spijt te betuigen?
Pinochet, je weet wel: de man die op 11 september 1973 door een bloedige staatsgreep een einde maakte aan het wettelijk bewind in Chili. Hij werd leider van een junta, die zich tot doel stelde de sociale hervormingen van zijn voorganger Allende teniet te doen. Welnu, deze Augusto Pinochet gaf zich uit voor een vroom katholiek.
Ik zou andere, hedendaagse voorbeelden kunnen noemen. Waarbij ik me de vraag stel: hoe kan dat, in godsnaam? Zijn deze mensen alleen maar hypocrieten? Ik vermoed van niet. Sommigen van hen denken dat ze goed handelen, plegen zelfs hun misdaden in naam van hun geloof.
De verklaring zit wellicht hierin: dat ze het christelijk geloof anders interpreteren dan de meeste van ons dat doen. Ik neem als voorbeeld het Onze Vader, het gebed dat we gemeenschappelijk hebben met allen die zich leerling van Jezus noemen. Je kan dat zien als een formulegebed. Jezus heeft deze formule aangeleerd aan zijn leerlingen. Samen met de geloofsbelijdenis, de doop en het bijwonen van de zondagsmis maakt dit gebed ons tot christen. Wie deze dingen zegt en doet mag zich christen noemen.
Een andere, denk ik, meer evangeliegetrouwe interpretatie: Jezus heeft helemaal geen gebedsformule aan zijn leerlingen aangeleerd. Zoals hij hen ook geen credo aanleerde of hen vertelde hoe ze eucharistie moesten vieren. Wat zei Jezus tegen zijn leerlingen? “Wanneer je bidt, zeg dan…” Bidden is geen reproduceren van fonetisch materiaal: dat kan een cd-speler ook. Bidden is op de eerste plaats: met hem meezeggen, instemmen met wat hij zegt, je met hem identificeren. Het is: leren spreken zoals hij spreekt, leren kijken zoals hij kijkt, leren horen zoals hij hoort, leren gaan zoals hij gaat. Straks, vlak voor de communie, in het Onze Vader, verenigt Jezus zich met ons door de woorden die we met elkaar en met hem kunnen delen.
Wanneer je bidt, zeg dan: ‘Vader’. Door dit woord na te zeggen maak je je tot een wij. Vader wordt onze vader. Mensen om je heen worden broers en zussen.
Wanneer je bidt, zeg dan: ‘Uw naam worde geheiligd’. Heiligen betekent in de Bijbel: onderscheiden, onderkennen, tot zijn recht laten komen. Je heiligt de naam van God door lief te hebben waar Hij voor gaat. Slaven worden vrij, rechtelozen komen tot hun recht, vrede – eindelijk – op aarde. Gods naam heiligen is mensen vrij maken, kansen geven, vertrouwen schenken.
Wanneer je bidt, zeg dan: ‘Geef ons iedere dag het nodige brood’. Wat Jezus hiermee bedoelt illustreert het verhaal dat hij daarop vertelt. Als je vriend je iets vraagt, dan doet hij dat omdat hij zeker weet dat je zult ingaan op zijn vraag. Zelfs als die vriendschap nog een beetje onderkoeld is door het late uur van de nacht. Je geeft hem die broden en je geeft hem meteen de kans om op zijn beurt voor die ander een vriend te zijn.
Brood staat voor alles wat je nodig hebt en waarvan je leeft, tot en met je eigen leven toe. Wanneer kinderen om brood vragen, zullen vaders hen vast en zeker brood geven, geen steen. Wat is het brood dat onze Vader je geeft? Vrede en vertrouwen en een oog voor elkaar en voor anderen. Wegen om gemeenschappen bij elkaar te houden of weer bij elkaar te brengen. Bekommernis voor je kinderen, je ouders, je familieleden en vrienden. De vrijheid en het vertrouwen dat zo typisch is voor kinderen.
Op die manier het Onze Vader bidden, je geloof belijden, de doop en de eucharistie vieren: dat maakt het je, zo mag ik hopen, onmogelijk om op een harteloze manier om te gaan met gelijk welke van je medemensen.
Preek op 27-28 juli 2013, bij Lucas 11, 1-13. Bron: Jan Engelen, ‘Bidden – daar komt wat bij kijken’ in Kerugma, Gooi en Sticht, jg. 56, nr. 3, 2013, blz. 80-85