JOHANNES TART ZELFGENOEGZAAMHEID
Op weg naar Kerstmis ontmoeten wij vandaag voor de tweede keer Johannes de Doper. Zij bijdrage is belangrijk. Dat bleek vorige week, toen zijn optreden uitdrukkelijk geplaatst werd in het raam van de toenmalige wereldgeschiedenis. Vandaag krijgt hij zélf het woord. En het is niet mís wat hij te zeggen heeft. Maar verliezen wij vooral niet uit het oog, dat hij de komst van de Messias, de Bevrijder, aankondigt.
Johannes de Doper geeft ons vandaag te denken. Zijn preek schudt gewetens wakker die in slaap zijn gesust. Hij schokt alle zelfverzekerdheid die wij zouden kunnen hebben op grond van onze zogeheten beschaving. Hij zet een streep door elk superioriteitsgevoel en door teveel aan christelijk en kerkelijk gevoel van veiligheid. Hij waarschuwt voor een zogenaamde rechtsorde die ons eigen méér-ten-koste-van -anderen als vanzelfsprekend aanvaardt. Want wij mogen niet vergeten, dat dubbele kleding heus geen rijkdom betekende en dat tollenaars minstens voor een groot gedeelte moesten leven van wat zij méér vroegen. Johannes de Doper waarschuwt ons voor een zogenaamd evenwicht van afschrikwekkende machtsmiddelen dat nu al hele werelden vol mensen in de vernieling stort. Hij waarschuwt ook voor een ‘kerkorde’ die haar huidige praktijk probeert te wettigen dor een beroep op het verleden en die in rituelen en plechtigheden een excuus zoekt om zich af te maken van werkelijke bekering.\
WERELD-WAN-ORDE
Vóór Kerstmis prikkelt Johannes de Doper ons geweten en roept hij ons op tot vruchtbare ommekeer. Als wij de hele wereld-wanorde trachten te overzien, lijkt het een onderneming die minder mogelijk is dan ooit. Want nog nooit hebben wij de omgekeerde feiten op zo’n grote schaal kunnen zien en horen. De stem van de Doper klinkt als een stem in de woestijn; hopelijk niet volgens de betekenis die wij - merkwaardig genoeg - aan die uitdrukking geven: vruchteloos, vergeefs…. Vergeefs…. als het bij Johannes de Doper was gebleven. Na hem is ‘de sterkere’ gekomen, zoals de Doper zelf Hem noemt. Die sterkere is Jezus van Nazareth, wiens naam betekent ‘God-die-redt’. Die Jezus is door de Geest gedrevene. Hij is de Messias, de Bevrijder. Door de kracht van die heilige Geest gaat Hij zelf tot het uiterste in het doen van gerechtigheid en geeft Hij in zijn dood nog die Geest. Ook ons geeft Hij die heilige Geest, om op onze beurt Messiaanse, bevrijdende mensen te worden. Door de kracht van Jezus Christus, de sterkere, die telkens opnieuw in ons wordt geboren, kunnen wij door de omgekeerde feiten heen breken naar een nieuwe geboorte van onze oude wereld waarin wij leven als Gods dochters en zonen.\
HOE VER DURVEN WIJ GAAN?
Zo verkondigden de eerste lezing en het evangelie van vandaag ons een goede boodschap: God maakt ons nieuw, temidden van alle wederwaardigheden. Maar ze houden ook een vermaning en oproep in. Gezegend zijn wij , als wij licht weten te geven, hoe bescheiden dat licht ook moge zijn. Al tovert het maar een glimlach op het gezicht van een behoeftige mens, het is een gegéven licht en alleen al daarom kostbaar. Vragen aan ons zijn: Hoe ver durven wij te gaan in het delen met elkaar? Geven wij werkelijk iets van onze welvaart, of willen wij vóór alles ons eigen hachje veilig stellen? De eis van Johannes de Doper gaat vérder, en dit met het oog op Jezus, de Messias. Ook dít hoort tot het Evangelie, de goede boodschap. Kerstmis mag ons minder dan ooit opsluiten in zelfvoldaanheid. Mogen wij steeds meer licht ontvangen en aan anderen geven.