5e zondag van de veertigdagentijd (2000)

Wie zijn leven bemint, verliest het, maar wie zijn leven in deze wereld haat, zal het ten eeuwigen leven bewaren. Dat is een zin die thuis hoort in de wereld van de martelaren. Misschien kent u van vroeger nog die indrukwekkende verhalen over de martelaren in die eerste eeuwen van het christendom. Toen kwamen er velen voor de keuze te staan: verzaak je geloof, of anders wordt je gefolterd, en dat gebeurde dan op de meest gruwzame wijze. Zweer je geloof af of anders martelen we je dood. Er waren ook toen mensen die de moed niet konden opbrengen bij die verschrikkelijke keuze trouw te blijven aan hun geloof, maar velen bleven wel trouw tot in de dood.
Martelaarschap is een woord dat ons een beetje kippenvel bezorgt, en we denken: gelukkig is die tijd voorbij. Maar laten we niet vergeten dat ook onze tijd zijn martelaren kent. Denk bijvoorbeeld maar eens aan bisschop Romero die alweer jaren geleden vermoord werd in San Salvador, omdat hij de misdadige en onrechtvaardige praktijken van de machtigen aanklaagde.
En zo zijn er in onze wereld nog steeds mensen die hun strijd voor rechtvaardigheid en vrede moeten bekopen met gevangenschap en ook met foltering en dood. En er zijn overal mensen die bang geworden zijn en daarom hun mond houden, en vaak is dat het verstandigste, maar er zijn er ook velen die trouw blijven aan hun overtuiging, ook al weten ze dat het hun vrijheid en leven kosten kan.
En dan denken wij: gelukkig leven wij in een vrij land waar die situaties zich niet voordoen.
Wie zijn leven bemint, verliest het, maar wie zijn leven haat zal het bewaren ten eeuwigen leven. Heeft die zin dan nog enige betekenis voor ons? Toch wel. Ook al staan wij niet voor de keuze: trouw aan je geloof of de dood, we moeten wel regelmatig in ons leven een keuze maken: voor of tegen je geloof, voor of tegen je overtuigingen. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je echt geloof hebt, dat je echte overtuigingen hebt.
Er zijn best mensen die helemaal niet in de gaten hebben dat ze nu en dan moeten kiezen, omdat hun gelovig zijn niets meer betekent, omdat ze zo oppervlakkig door het leven gaan dat ze geen echte overtuigingen hebben. Maar iedereen die bewust wil leven, zal ook nu en dan bewust een keuze moeten maken.
Een voorbeeld: een nog vrij jonge man zei: ik ben katholiek, en als ik me katholiek noem, dan hoort het er voor mij ook bij dat ik regelmatig naar de kerk ga. Anders vind ik dat ik me geen katholiek kan noemen. Velen noemen zich wel katholiek maar naar de kerk gaan komt vaak niet bij hen op. Nog een voorbeeld dat niet zo direct met geloof te maken heeft maar wel met een stuk levensovertuiging.
Een echtpaar met kinderen kwam in de financiële problemen met de aflossing van de hypotheek op hun eigen huis. Dat kon makkelijk opgevangen worden als ook de vrouw voor hele dagen ging werken,. Maar ze kozen ervoor om in een huurhuis te gaan wonen, want, zo zeiden ze: de moeder hoort thuis te zijn als de kinderen uit school komen. Dat was een hele bewuste keuze.
In het evangelie staat: wie zijn leven haat. Geen enkel normaal denkend mens kan natuurlijk zijn leven haten, dat deden ook de martelaren van vroeger en nu niet: maar ze maakten wel een heel bewuste keuze tussen hogere en lagere waarden, en in extreme gevallen betekent dat je leven in deze wereld ondergeschikt maken aan je idealen, je overtuiging, je geloof. Zo moeten ook wij regelmatig kiezen tussen hoger en lager, meer en minder, moeilijker en makkelijker. Kiezen tussen een meer principiële levenshouding en in alles de weg van de gemakszucht gaan, tussen die boodschap van de dienende liefde die Jezus ons voorgehouden en voorgeleefd heeft, of de weg van het egoïsme, van gemakzucht.
En als we denken dat wij nooit voor dat soort keuzen staan, dan mankeert er hoogstwaarschijnlijk voor hele dagen een heleboel aan ons.