Toen Jezus van Nazareth op weg ging, om zijn boodschap van gerechtigheid, vrede en liefde aan te kondigen, om het koninkrijk van God te vestigen, kon Hij niet bevroeden, wat Hem allemaal te wachten stond. Maar Hij ging en zou - al gaande - ontdekken, dat de verwezenlijking van het visioen dat Hem voor ogen stond, veel heilige huisjes overhoop zou halen en op veel weerstand en onbegrip en vijandschap zou stuiten. Hij zou ook ontdekken, dat die weerstand en dat verzet de lakmoesproef zijn voor de echtheid van zijn boodschap. Het is goed dat Hij ons op deze weg is voorgegaan, anders zouden wij misschien nooit op weg gaan - hem achterna - of misschien wel afhaken.
Kurt Marti heeft eens gezegd: “Waar blijven we, als we alleen maar zeggen: Waar blijven we? En niemand zou gaan, om eens te kijken, waar we blijven, als we zouden gaan?”
Ik heb lang gedacht dat Jezus van Nazareth vanaf het moment dat Hij geboren werd, alles wist wat Hij in zijn leven zou ontmoeten; wat Hem zou overkomen, waar, wanneer; en waartoe het allemaal diende. Hij was immers Gods Zoon! Maar niets is minder waar, denk ik vandaag. Hij was geen buitenaards figuur van een andere planeet, uit een totaal vreemde wereld. Hij was een mens zoals wij, die ook zoekend en tastend, zijn weg moest zoeken in deze wereld van ons; een mens van vlees en bloed, iemand die ook heeft gehuild om de dood van een dierbare; iemand die niet alles kon en niet op alles een antwoord wist; iemand die zich ook af en toe moest terugtrekken in de stilte om de dingen op een rijtje te krijgen; iemand die water en bloed zweette in het zicht van het lijden dat Hem te wachten stond.
Hij werd tot driemaal beproefd in de woestijn. Hij heeft moeten vechten om met zijn roeping in het reine te komen. Hij werd geconfronteerd met de bekoring van stuntman te zijn, van magen te kunnen vullen, van de heerser van de wereld te zijn. Maar Hij bezwijkt niet voor die bekoring.
Hoe verleidelijk macht ook is, Hij voelt dat dit de weg niet is om hen die gebukt gaan onder macht te bevrijden. Hij weigert macht als middel, maar kiest voor schijnbare machteloosheid, voor geweldloosheid. Hij kiest ervoor om het lijden niet te ontlopen; hij kiest ervoor om vervolgd en verguisd te worden, als dat de prijs moet zijn voor de andere wereld waarvan Hij droomt.
Ja, ook Hij leefde in ’n wereld waar veel fout was - ook toen al - veel leed, veel honger, veel armoede, een wereld waar mensen uitgesloten werden.
Hij had een visioen hoe die wereld eruit zou kunnen zien: zonder armoede, zonder honger, waar niemand buiten de boot valt, waar niet de een de ander - niet een land het andere land - domineert of manipuleert voor eigen gewin; een wereld waar mannen en vrouwen gelijkwaardig mogen zijn, waar elke mens tot recht mag komen ongeacht huidskleur of godsdienst of sexuele geaardheid. Hij wist, dat zo’n wereld werkelijkheid zou kunnen worden. Hij ging voor ‘deze wereld omgekeerd’ en nodigde anderen uit om met Hem mee te gaan, door te leven op een manier, die al van die andere wereld is: door voor elkaar - nu al - zo goed als God te zijn.
Jezus heeft door zijn manier van leven laten zien, dat het mogelijk is, een wereld zonder geweld, zonder anderen te kleineren, geen kwaad met kwaad te vergelden. Hij heeft laten zien, dat het kan: niet opgeven, niet afhaken als het moeilijk wordt, zelfs niet als je alleen komt te staan met je ideaal en je naaste omgeving en vrienden het laten afweten. Hij heeft aan de lijve ervaren, dat zo’n manier van leven weerstand oproept. Hij heeft gaandeweg ontdekt dat het serieus werken aan ‘deze wereld omgekeerd’, bloed en tranen kost; dat wie opkomt voor recht in botsing komt met het gevestigde systeem van onrecht; dat wie de armen verdedigt bedreigd wordt door de rijken; dat wie de onderdrukten voorgaat naar bevrijding staatsgevaarlijk genoemd wordt en uit de weg geruimd.
Die boodschap van Jezus van Nazareth staat zo haaks op het gewone denkpatroon van mensen, zelfs van christenen, dat zij in de 2000 jaar na Christus er nog niet in geslaagd zijn om Hem echt te begrijpen. Het zal altijd een moeilijke opgave blijven voor de christenen van alle tijden om zijn levensprogramma te begrijpen. De bekoring om het niet te willen begrijpen is altijd aanwezig, omdat zijn levensprogramma zo tegendraads is. Zelfs zijn eigen leerlingen hebben het nooit helemaal begrepen tijdens zijn leven. Een week tevoren hebben ze nog woorden gehad met Hem over de rol van het lijden in zijn leven. Steeds moesten zij ervaren, dat zijn inzet om kleine mensen tot recht te laten komen, botste met de politiek en de godsdienst van zijn tijd; dat het Hem lijden opleverde en uiteindelijk op het kruis deed belanden. Pas na zijn dood en verrijzenis werd het hun duidelijk.
Zou dat de reden zijn, waarom Hij vandaag de berg opgaat met drie van hen? Niet alleen om zelf bevestigd te worden in de weg die Hij gaat, door zijn grote voorgangers, Mozes en Elia en door zijn Vader? Maar ook en vooral om zijn leerlingen een moment te laten delen in die ervaring? Even uit het dal van het grauwe alledaagse? Even op de top van de berg, even een lichtend moment van hoe het werkt, om het daarna - wanneer het alledaagse zich weer aandient - vol te kunnen houden?
Zijn boodschap - hoe authentiek ook - is en blijft tegendraads, gericht op ‘deze wereld omgekeerd’, nog altijd. Probeer vandaag de dag maar eens in gezelschap om echt partij te kiezen voor de underdog. Je loopt het risico dat de anderen over je heen rollen. Hoe moeilijk is het niet om in een samenleving als de onze, waar bezit status betekent, bewust te kiezen voor minder, bewust te kiezen om je bezit te delen met anderen?
We hebben daarom bij tijd en wijle zo’n lichtend moment nodig, waarin we zien hoe het werkt, hoe de nieuwe wereld er kan komen, wat daarvoor de inzet moet zijn. Als wij hier samen zijn en samen vieren in gemeenschap, dan is dat om elkaar vast te houden, om duidelijk te zien wat die inzet is, om elkaar te steunen om zijn weg te kunnen gaan.
“Ja, waar blijven we, als we alleen maar zeggen: Waar blijven we? En niemand zou gaan, om eens te kijken, waar we blijven, als we zouden gaan?”