De Geest dreef Jezus naar de woestijn. Dat zinnetje klinkt zo eenvoudig. En toch! Als je ooit een reis naar Palestina zou maken, dan kan een tocht door de woestijn een diepe indruk op je maken. Nergens werkt de eenzaamheid dieper op je in, nergens voel je je zo verloren als in de woestijn.
Veertig jaar lang zwierf het Joodse volk door de woestijn na zijn bevrijding uit Egypte eer het het Beloofde Land binnen mocht. Paulus trok zich na zijn bekering op weg naar Damascus in de woestijn terug. Daar dacht hij volkomen ongestoord na over zijn leven en de genadevolle tussenkomst van God, hij vastte en bad. Na zijn doopsel in de Jordaan trok Jezus, gedreven door de Geest van God, naar de woestijn. In stilte en eenzaamheid dacht Hij na over zijn zending en over de consequenties die daaruit zouden voortvloeien.
Geen plaats schijnt zo geschikt voor een bezinning als de woestijn. De woestijn wijst op de werking van Gods Geest. De Geest van God had Jezus de woestijn in gedreven. Het was eveneens de Geest van God die de kinderen van Israël in de woestijn lokte om daar tot hun hart te spreken (Hos. 2, 16).
De woestijn is in de Schrift geen doel op zichzelf. Zij is wel een middel om tot grotere beschikbaarheid te komen tegenover God. Ook wij moeten in vertrouwen op God door de woestijn gaan zoals Abraham, Mozes en Jezus, zodat wij ons leven en onze toekomst helemaal op God kunnen bouwen. God moet de eerste plaats in ons leven innemen. Hij wil ons tot onze eerste liefde terugbrengen: ‘Dan zullen zij Mij weer liefhebben zoals op de dag van hun jeugd toen zij optrokken uit het land van Egypte’ (Hos. 2,17).
De woestijn is de plaats waar de mens de ontmoeting met God gemakkelijker kan verwezenlijken. Hier is geen heg, waarachter de mens zich kan verstoppen. Hier is geen drukte, waarin de mens zich kan verliezen. In de woestijn ervaren wij onze totale behoeftig-heid, onze afhankelijkheid, onze kleinheid. Jezus’ woorden worden er duidelijker: ‘Uw Vader in de hemel zal u kleden en voeden’. De woestijn is niet alleen de woonplaats van de duivel, maar veel meer de plaats van Gods nabijheid. Uit de droge, uitgemergelde bodem kan nieuw leven ontstaan. De stilte kan een boodschap worden, en de eenzaamheid kan gemeenschap worden met God.
Waarom spreken wij nu eigenlijk over de woestijn? Niemand van ons kan er zich in terugtrekken. En toch is het misschien mogelijk, tijdens de vasten, een stukje woestijn in ons eigen leven te scheppen. Want de woestijn ingaan wil zeggen: naar je eigen mogelijkheden een stuk van je tijd voor God vrijmaken, een stuk loskomen van de dagelijkse dingen. Wij worden veel te gemakkelijk door het materiële opgeslorpt en door de stroom van de tijd meegesleurd. En dan zeggen wij wel: ook werken is bidden! Maar intussen zijn we er wel zeker van dat we van ons werk geen gebed kunnen maken als wij niet regelmatig de tijd nemen om tot uitdrukkelijk gebed te komen. De woestijn intrekken wil zeggen: eindelijk eens ruimte geven aan je honger en dorst naar God. Veel hedendaagse ziektebeelden, zoals migraine, stress en angst, vinden hun oorsprong in een verdrongen heimwee naar God, in een onvervuld verlangen naar gebed en omgang met God.
Gebed en boete zullen ons in deze tijd helpen om onze armoede tegenover God te erkennen en ons open te stellen voor God, die op ons wacht om onze lege handen en harten te vullen.
De woestijn intrekken wil ook zeggen: je bezinnen op de mogelijkheden om mensen die in lichamelijke of geestelijke nood zitten te helpen.
Laten wij in deze zin de woestijn intrekken. Wij mogen ervan overtuigd zijn dat het Gods Geest is die ons ertoe aanzet. Wij mogen er ook van overtuigd zijn dat God zich juist dáár laat vinden, en dat Hij dáár tot ons hart zal spreken.
Wat het wondere zal zijn, als wij de woestijn binnentrekken, is dat God ons zal volgen, dat Hij zelfs voor ons uit zal gaan. Wij hoeven zijn hand maar vast te nemen. Dan zal Hij ons voeren naar zijn verblijfplaats en ons voeden met elk woord dat uit zijn mond komt.