Vijfde zondag van Pasen (2009)

Hier op de hoek van het plein staat de oude lindeboom. Enige tijd geleden is hij flink gesnoeid. Terwijl de andere bomen in de buurt al volop in het blad zitten, staat de lindeboom er nog heel kaal bij. Snoeien doet groeien, heb ik altijd gedacht, maar bij deze lindeboom schijnt dat snoeien het groeien vertraagd te hebben. Toch zal dat snoeien wel nodig zijn geweest, en wellicht hebben we straks een nog mooiere lindeboom.
In deze tijd van recessie moet er op veel plaatsen ook flink gesnoeid worden in de uitgaven en dat zet ook een grote rem op de economische groei. Direct of indirect hebben veel mensen er flink last van. Dit noodzakelijke snoeien is niet zo plezierig maar is wel nodig om toekomstige groei en bloei veilig te stellen.
Een druivenwingerd moet elk jaar gesnoeid worden, anders verwildert hij en krijg je teveel wilde ranken die wel het levenssap uit de wortels op zuigen maar geen vruchten dragen. Dat snoeien is nodig om te zorgen dat de wingerd goede vruchten kan dragen.
Elke samenleving kent ook wel van die wilde scheuten, mensen die soms wat parasiteren op de gemeenschap maar zelf geen vruchten dragen. Zij vormen vaak een belemmering van de groei en bloei van een goede en gezonde samenleving. Dat kan allerlei kleine zaken betreffen, maar het kan ook gaan over heel ingrijpende dingen.
We hebben de afgelopen week Bevrijdingsdag gevierd. Meer dan anders komen er dan allerlei oorlogsverhalen boven water, verhalen over allerlei gruwelijkheden door mensen begaan , over onmenselijk gedrag dat dood en verderf bracht aan velen, over het lijden en het verdriet die daar weer het gevolg van waren. Je kunt zeggen dat de veroorzakers van die ellende ook verwilderde scheuten waren, scheuten die weggesnoeid moeten worden. Dat zei men toen, dat zegt men ook nu nog.
Dat soort snoeien was zeker vlak na de oorlog best begrijpelijk, maar je kunt er ook een paar vraagtekens bij zetten. Want mensen kun je niet zomaar wegsnoeien als wilde ranken aan een wijnstok. Hier gaat het om verwilderde scheuten die losgeraakt zijn van hun eigen wortels, die de verbinding verloren hebben met hun geweten, die vergeten zijn dat je alleen samen met elkaar vruchten kunnen dragen.
Daar is zomaar wegsnoeien geen goed antwoord op de wildgroei die geconstateerd wordt in verleden en heden. Veel belangrijker is dat de samenleving alles doet om die scheuten weer te verbinden met hun eigen wortels, met de wortels van hun geweten, met hun christelijke achtergrond. In het evangelie spreekt Jezus wel over snoeien, maar veel belangrijker vindt hij de verbondenheid met hem en met elkaar.
“Ik ben de wijnstok, jullie zijn de ranken, zonder mij verwilder je.” Minstens even belangrijk is het verbonden te zijn met elkaar. Wanneer die verbondenheid wegvalt, om welke reden dan ook, dreigt er wildgroei, vervreemding, onverschilligheid. en dat is heel ongezond voor de samenleving. Alleen als we ons kunnen vasthouden aan elkaar, kan de samenleving vruchten dragen van eerlijke zorg en aandacht, van saamhorigheid waarin ieder gedijen kan.
Het mooiste beeld van die verbondenheid is toch altijd het beeld van moeder en kind, en natuurlijk ook de vader. Moederdag vieren zoals we vandaag doen, is de moeders eren juist om de warme verbondenheid die zij uitstralen. In die warmte van moeders en vaders kunnen kinderen groeien en vruchten gaan dragen.
Die verbondenheid is natuurlijk heel speciaal, die intensiteit kan niet in heel de samenleving beleefd worden. Maar elke verbondenheid moet altijd beginnen met een stuk respect voor elkaar, respect voor ieders eigenheid en eigen overtuigingen. Elke verbondenheid vraagt om openheid naar elkaar toe, bereidheid tot luisteren, bereidheid tot overleg bij conflictsituaties. Het vraagt ook oprechte zorg voor de kleinen en zwakken.
Die verbondenheid heeft Jezus ons voorgeleefd en voorgehouden. Daarom roept hij ons op om toch met hem verbonden te blijven, dat wij onze levenskracht putten uit zijn blijde boodschap, en daardoor in staat zijn die verbondenheid met elkaar te beleven en vruchten te dragen tot groei en bloei van heel de gemeenschap.