Voor de Derde en Vierde Paaszondag-B beschikken we niet over een homilie van Mgr. Romero, omdat de Aartsbisschop gedurende die periode in Rome verbleef. We zullen de Bouwstenen voor de homilie dan ook pas kunnen hernemen vanaf de Vijfde Paaszondag-B, dit jaar op 28 april 2024. ***Maar we kunnen voor de Derde en Vierde Paaszondag-B wel een Wekelijkse reflectie doorsturen. ***
Hieronder kan u een herziene reflectie vinden die Ludo Van de Velde schreef voor de Vierde Paaszondag-B, 21 april 2024 (oorspronkelijk had hij die geschreven voor 25 april 2021). Als evangelielezing voor de Vierde Paaszondag-B staat in de liturgische kalender de tekst aangegeven uit Johannes 10, 11-18. De tekst waar Ludo in onderstaande reflectie bij stil staat, komt echter uit de homilie die Mgr. Romero op een andere datum heeft uitgesproken, met name op 23 oktober 1977, vooral dan als commentaar op het vers Joh 10, 16.
Wekelijkse reflectie onder het licht van Romero - nr. 5. Vierde Paaszondag-B – 21 april 2024.
Eén kudde en één herder.
“Ik heb vroeger al gezegd dat de Kerk geen vorm van imperialisme is en mag zijn. Maar dit is een waarheid die zich pas écht als waarheid in de wereld zal kunnen verspreiden als de wereld ziet dat christenen daadwerkelijk ook één waarachtige eenheid vormen. Want als het waar is dat er nogal wat obstakels zijn voor de evangelisatie van de wereld, dan wordt één van de grootste obstakels daarvoor zonder twijfel veroorzaakt door onszelf, dierbare protestantse broeders, en door jullie katholieken, die al evenzeer met verdeeldheid te kampen hebben. De verdeeldheid in de Katholieke Kerk, en de verdeeldheid van de protestantse sekten, dat is het vooral wat de heerschappij van Christus in de wereld belemmert. En dat is de reden waarom wij vragen, en ik weet dat u dat ook doet, dierbare protestantse broeders, om dat sublieme gebed van Christus te blijven bidden waarin Hij vraagt: ‘Vader, dat zij die in Mij geloven één mogen zijn, zodat de wereld mag geloven dat U Mij gezonden hebt.’
… En dat is het moment waarop er bekering zal plaatsvinden in de intimiteit van ieders hart: wanneer we niet langer een christendom belijden dat alleen in zichzelf geïnteresseerd is.”
Op de vierde zondag van de Paastijd van elk liturgisch jaar vieren we de zondag van de goede herder die voor zijn kudde zorgt. Mgr. Romero herinnert ons in bovenstaande tekst aan één van de grootste obstakels die er zijn voor de evangelisatie van de wereld: de verdeeldheid die bestaat in de verschillende christelijke stromingen, de verdeeldheid tussen de Kerken en de verdeeldheid (veroorzaakt door misverstanden, kritiek, afwijzingen,…) binnen de Rooms-Katholieke Kerk zelf. Ondanks het jaarlijks terugkerende gemeenschappelijke gebed voor de eenheid van de christenen, en ondanks de jaarlijkse gebedsweek voor de eenheid van de Kerken (tussen 18 en 25 januari), zijn we in de praktijk nog steeds heel ver van die zo vurig verlangde eenheid verwijderd. Maar de wereld kan de levensboodschap van het Evangelie niet begrijpen, als christenen onder elkaar blijvend met elkaar aan het strijden zijn en zich niet fundamenteel verenigen tot één grote eenheid.
Het geeft vreugde en hoop, iedere keer wanneer we zien hoe verschillende Kerken zich verenigen in de verdediging van en in de strijd voor fundamentele aspecten van het leven van de mensen. Opzichzelfstaande uitspraken van de leiding van de ene of de andere Kerk zijn daarvoor niet voldoende. Ook mooie en sterke toespraken van kerkelijke autoriteiten volstaan daarvoor niet, als de basis van die Kerken de verplichtingen en engagementen die op deze toespraken zouden moeten volgen, niet op zich neemt. Kwesties als het recht op water, voedsel, gezondheidszorg en onderwijs als zijnde fundamentele rechten die voor iedereen gerespecteerd moeten worden; het zoeken naar rechtvaardigheid en waarheid; het ijveren voor fatsoenlijke lonen en pensioenen - dat alles verenigt de Kerken, en dat is goed. We zien hetzelfde ook in de verdediging van de rechten van migranten, en in de strijd tegen de mijnbouw. Het zijn duidelijke tekenen van de komst van het Koninkrijk van God, overal waar Kerken belangrijke stappen zetten door zich daar gezamenlijk, als één enkele profetische stem over uit te spreken. Aan de basis en in de concrete praktijk, op het niveau van hun gemeenschappen en hun volksorganisaties, zien we echter hoe de Kerken (in al hun verschillen) in veel gevallen nog altijd een oorzaak zijn en blijven van verdeeldheid onder de mensen.
Aartsbisschop Romero durft hier zonder meer de beschuldiging uitspreken van “… een christendom dat alleen in zichzelf geïnteresseerd is”. Wij mogen die uitdrukking van zijnentwege zeker begrijpen als het resultaat van een persoonlijke binnenkerkelijke ervaring die hij heeft opgedaan, en ook als de uitdrukking van een christendom in het algemeen dat veel meer beantwoordt aan ‘wereldse’ belangen van macht, invloed, bron van inkomsten…, dan aan de eisen van het Evangelie. Een christendom dat vooral en in de eerste plaats de levensstandaard van degenen die de trouwe herders van het volk zouden moeten zijn, transformeert in een leven van welzijn en luxe, ver verwijderd van de kudde. In zo’n vorm van christendom zal elke Kerk en elke predikant in de eerste plaats de belangen van zijn/haar Kerk verdedigen (en tegelijk de eigen, persoonlijke belangen die daar aan vasthangen zorgvuldig camoufleren), waardoor ze de kans verliezen om een zuurdesem van christelijke eenheid te zijn voor de opbouw van het Koninkrijk van God in de wereld.
We zijn erg blij dat de coördinatie tussen onze vier Kerkelijke Basisgemeenschappen ‘De oecumenische Beweging van Basisgemeenschappen’ wordt genoemd. En ook dat de gemeenschap die bijna vijf jaar geleden in de marginale wijk La Fosa werd geboren met nadruk de naam ‘Oecumenische Basisgemeenschap La Fosa’ koos, als zijnde een open gemeenschap zowel in de bedoeling als in de geleefde praktijk. Laten we niet vergeten dat Monseigneur Romero tijdens zijn laatste mis in de kathedraal een anglicaanse priester riep om deel te nemen aan de communie. Met verschillende leden van onze gemeenschappen hebben we zelf herhaaldelijk de eucharistie gedeeld met de Anglicaanse Kerk in El Salvador, en we zijn erg blij dat Bisschop David en Priester Irma van die Anglicaanse Kerk ons hebben vergezeld in het vieren van onze eucharistievieringen.
Op dezelfde manier deelden we in 2013 de eucharistie met Joris Vercammen, de toenmalige Aartsbisschop van de Oud-Katholieke Kerk van Utrecht in Nederland. Zulke gebeurtenissen en zulke gedeelde ervaringen zijn één van de kleine tekenen van het doorbreken van de leerstellige schema’s, die alleen maar de bestaande verdeeldheid rechtvaardigen en in stand houden. Ik heb echter ook gezien hoe een katholieke priester, nadat hij een retraite met anglicaanse priesters had gefaciliteerd en evangelisch had geanimeerd, daarna toch niet wilde deelnemen aan de communie in de eucharistieviering voorgegaan door de anglicaanse Bisschop. Het vergt veel moed en creativiteit, veel visie en een geduldig zoekwerk met het kompas van het Koninkrijk van God in de hand, om de verdeeldheid tussen de Kerken te overwinnen. Wat daarbij natuurlijk fundamenteel is, is de radicale, actieve en hartstochtelijke eenheid in de strijd voor de grote doelen van het volk, met name van de armen. Maar het doorbreken van leerstellige en liturgische barrières helpt ons ook om samen op weg te gaan, om een andere Kerk dan de onze te waarderen en zelf een stuk meer nederig te zijn. We hoeven niet bang te zijn, aangezien Jezus de Goede Herder wil zijn van één enige en eengemaakte kudde.
Tere en Ludo Van de Velde
Voor wie Spaans begrijpt: we delen graag ook nog een ander citaat uit dezelfde homilie van Mgr. Romero, uitgesproken op 23 oktober 1977, met een overdenking erbij van mijn eigen hand (2015), later opgenomen op de St. Matthew’s Radio van de Anglicaanse Kerk in de VS:
- El mal es muy profundo:
Dit is een reflectie die oorspronkelijk geschreven werd voor 25 april 2021, en nu herzien werd voor de Vierde Zondag van Pasen-B van dit jaar, op 21 april 2024. Het evangelie voor deze zondag is: Joh 10, 11-18. Maar op die Vierde Paaszondag-B, in 1979, verbleef Monseigneur Romero in Rome, en dus heeft hij op die dag niet gepreekt in de kathedraal van San Salvador. De tekst die als basis diende voor onze wekelijkse reflectie komt uit de commentaar van Mgr. Romero op Joh 10, 16, uitgesproken in een homilie op 23 oktober 1977.