Heilige Familie (2008)

Als nu een baby geboren wordt, dan moet die worden aangegeven op de burgerlijke stand, geboortedatum en namen worden daar secuur vastgelegd. In Jezus’ tijd was er geen burgerlijke stand, wel een volkstelling die toevallig in die tijd gehouden werd, maar of Jezus daar is ingeschreven is een open vraag.
Voor ons is 25 december de dag van zijn geboorte, maar hoogstwaarschijnlijk klopt die datum van geen kanten. Ik las pas een artikel waarin gesteld werd dat Jezus was geboren op 17 juni, twee jaar vóór het begin van onze jaartelling. Dat hadden geleerden uitgedokterd en het zou te maken hebben met het feit dat toen de planeten Venus en Jupiter zo dicht bij elkaar stond dat ze één bijzonder heldere ster leken. Die ster was, volgens de geleerden, de gids voor de wijzen uit het oosten.
Ik denk dat het voor ons helemaal niet zo belangrijk is op welke dag Jezus precies geboren is. 25 December blijft een prima dag om dat te vieren. En Kerstmis vieren midden in de zomer, is voor ons een heel raar idee, maar in Nieuw Zeeland weten ze niet beter.
Vandaag is het dan het feest van de H. Familie, we kijken naar het gezin van Maria en Jozef en hun zoon Jezus. Een vader, moeder en kind heeft van zichzelf iets bijzonders, iets heiligs, ook vandaag aan de dag. In onze katholieke traditie is het bij één kind gebleven in dat gezin in Nazaret, maar hoogstwaarschijnlijk heeft Jezus broers en zussen gehad. Sommige broers worden met name genoemd, zoals Jacobus. En waarom zou dat niet kunnen, het verandert niets aan Jezus´ boodschap.
Wij praten altijd over de heilige familie, maar of dat gezin wel zo heilig en braaf is geweest, daar kun je vraagtekens bij zetten.
Je ziet het al in het evangelie van vandaag. Jezus was twaalf jaar, een leeftijd dat er vaak onrust in het leven komt, dat is tegenwoordig vaak heel duidelijk, dat zal toen ook wel zo geweest zijn. Hij blijkt heel ondernemend te zijn, je kunt ook zeggen: heel eigengereid en ook heel ongehoorzaam. Hij blijft in Jeruzalem achter terwijl de rest naar huis gaat. Duidelijk vond hij het heel interessant daar in die grote stad. En als zijn ouders hem na lang zoeken eindelijk vinden, krijgen ze nog een grote mond ook. Als ik Jozef geweest was, had ik die knaap over de knie gelegd.
Ook uit latere opmerkingen in de evangelieverhalen blijkt dat die zogenaamde heilige familie echt niet zo heilig was. Het lijkt erop dat het tussen Jezus en zijn broers helemaal niet boterde. In het evangelie van Johannes staat met even veel woorden: zijn broers geloofden niet in hem.
Als hij een keer in zijn Nazareth is, ontmoet hij daar veel terughoudendheid en dan zegt hij: een profeet wordt overal geëerd behalve in zijn vaderstad en in zijn eigen familie.
En als zijn moeder en broers hem eens willen spreken, wijst hij naar zijn toehoorders en zegt: zie, hier zijn mijn moeder en mijn broers. Niet echt leuk voor zijn familie, om die buiten te laten staan.
Dit verandert natuurlijk niets aan zijn boodschap, maar het benadrukt wel dat die heilige familie een heel gewone familie was, een familie waarin het niet altijd koek en ei was, een familie waarin die eigengereide Jezus eigenlijk altijd een soort buitenbeentje is geweest. Dat brengt hem eigenlijk een heel stuk dichterbij.
Vroeger hebben we de Heilige Familie hoog op een pilaar gezet. Zo heilig als zij waren, was voor ons toch niet weggelegd. Maar als Jezus spreekt over liefde jegens elkaar, over dienstbaarheid, dan spreekt hij niet vanuit een voor ons onbereikbare hoogte. Hij spreek als een van ons, met beide benen op de grond en dat geeft zijn boodschap alleen maar een bijzondere dimensie. Heilige families bestaan niet, toen niet en nu niet, wel families, gezinnen, waarin een goede geest leeft, waarin de gezinsleden zorg hebben voor elkaar: ouders voor hun kinderen, maar ook kinderen voor hun ouders. En dat is toch iets heiligs. Dat zou in elk geval heilig moeten zijn.