6e zondag door het jaar (2009)

Beste dorpsgenoten,
De eerste lezing is ontleend aan het boek Leviticus, met stukjes en beetjes ontstaan tussen 900 en 400 vóór Chr. Het bevat een omschrijving van verplichtingen die rusten op de stam van Levi, de beroepspriesters. Daaronder viel ook de gezondheidszorg en wel krachtens Gods instelling: “De Heer sprak tot Mozes”.
Huidziektes kwamen in die tijd, zonder veel kennis van en zorg voor hygiene, heel veel voor. De ergste daarvan was melaatsheid, die bovendien heel besmettelijk was. Voordat de aard van het verschijnsel was vastgesteld, moest mogelijke besmetting met harde middelen vermeden worden. Op Gods bevel moest de patiënt zelf zich daarom op een onbarmhartige manier van de gemeenschap isoleren.
Onrein zijn had iets van een straf, de aandoening leek een zonde tegen God en de gemeenschap.
Deze manier van omgaan met onreinheid en een stuk in de krant, getiteld “Ressentiment bedreigt de samenleving”, deden mij denken aan heel recente en actuele feiten en gebeurtenissen in ons land. Het gaat nu niet om mensen met een huidziekte, al of niet van ernstige aard, het gaat om mensen van wie alleen maar gezegd wordt dat zij een bedreiging vormen voor ons land.
Uitdrukkingen die me herinneren aan de onreinen uit de eerste lezing, worden nu te pas en te onpas geroepen en van de daken geschreeuwd door iemand die bevangen lijkt door ressentiment dat hij maar niet genoeg kan opvallen, zoals anderen. Mensen die het vermogen noch de middelen hebben om zich tegen dat fanatisme te verdedigen, worden “onrein” verklaard door iemand die dat alleen maar kan doen met geld van zijn medeburgers en, vergeet dat niet, dank zij de aanwezigheid van “die” allochtonen. Zonder hun aanwezigheid hadden we nooit van hem gehoord.
Niets nieuws onder de zon want de ophef is te vergelijken met een gebeurtenis in ons land toen zo’n anderhalve eeuw geleden de kerkelijke hierarchie van de Roomse Kerk werd hersteld. Het was de macht van de paus die toen als een “onreinheid” Nederland heette te bedreigen. .
Het zijn niet alleen autoriteit en gezag die terecht aandacht krijgen. . Geschreeuw krijgt nog gemakkelijker aandacht, vooral als het de onaantastbare titel “recht op vrije meningsuiting” voor zich opeist. Denk aan hooligans rond sportvelden, die gedragen zich heel ordinair, opgejaagd door een gevoel van vijandigheid, wel gesteund door het recht op vrije meningsuiting. In voetballen zijn ze geen meesters, en toch krijgen ze meer aandacht dan de voetballers zelf.
In het evangelie hebben we gehoord dat een melaatse die voor Jezus op zijn knieën valt en hem smeekt: “Als gij wilt kunt gij mij reinigen.”
Wat is hier het wonder: dat Jezus tegen de man zei: “Ik wil, word rein”? Het wonder gebeurde al nog voordat de man officieel “rein” verklaard was, toen Jezus tegen de wet inging en “bewogen door barmhartigheid de hand uitstak en hem aanraakte.”
Vreemden, die het land heten te bedreigen, maak je tot jouw betrouwbare landgenoten door de hand naar hen uit te steken en hen aan te raken. En wel uit barmhartigheid, de deugd die ons een nieuwe wereld zal brengen. En die het geneesmiddel is van ressentiment!
In 1965 werd de Latijnse mis afgeschaft. Er werd toen ook wat nieuws ingevoerd. De gelovigen worden uitgenodigd om elkaar de hand te geven als teken van vrede. Sommigen doen dat, anderen niet.
Deze handreiking is feitelijk niet iets nieuws: zij gaat terug op wat Jezus deed; door barmhartigheid bewogen stak hij de hand uit en raakte de melaatse aan.
Die handreiking als teken van vrede is niet zo maar iets, iets automatisch, zij is het gebaar van de nieuwe wereld waarin wij elkaar welkom heten iedere zondag opnieuw. Daar kies je voor. Dat meen je.
“Hij stak de hand uit en raakte hem aan”. Uw handdruk is daarvan de voortzetting en die resoneert over de hele wereld, waar nog heel veel handen reiken om vastgepakt te worden.
Uw handdruk werkt als een steentje dat u in het water gooit. De rimpelingen er van breiden de grenzen van die nieuwe wereld steeds verder uit.\