Lezingen Deut 18, 15-20 · Ps 95 (94) · 1 Kor 7, 32-35 · Mc 1, 21-28
Zeg maar dat ze erover moeten zwijgen en ze zullen het zeker voortvertellen. Bij Marcus hoor je Jezus herhaaldelijk zeggen dat wie weet wie hij is en merkt wat hij aan goeds verricht, er moet over zwijgen. Marcus hanteert in zijn evangelie een schema, gekend als ‘het Messiasgeheimnis’. Het mocht niet geweten zijn dat Jezus de Messias was. Of is het Jezus zelf die opkwam voor die terughoudendheid?
Marcus zegt nochtans in zijn proloog aan zijn lezers wie Jezus is. Maar als hij dan zijn verhalen groepeert en verbindt, laat hij opmerken dat Jezus zijn identiteit niet prijsgeeft. “Ga maar met mij mee - schijnt Jezus te zeggen - en je zal het geleidelijk ontdekken. Je gaat iemand vinden anders dan je verwacht. Je komt bij het kruis en daar zal je samen met de honderdman belijden wie ik ben.
Al wou Jezus niet dat zij hem de titel Messias toekenden, dan kon hij toch niet beletten dat mensen onder de indruk kwamen van wie hij was en is.
Jezus gaat met zijn leerlingen, kort voordien door hem geroepen, naar de synagoge van Kafarnaüm. Jezus werkt niet los van zijn Joodse wortels. Hij gaat met hen naar een voorname plaats waar Joodse mannen op sabbat komen voor de eredienst. Jezus mag er optreden als leraar. Elke volwassen Jood krijgt na zijn ‘Bar Mitswa’ daartoe de bevoegdheid. Vanaf 13 jaar is hij religieus meerderjarig. Hij is van dan af ‘zoon van de wet'.
Het valt de toehoorders van Jezus onmiddellijk op dat hij met gezag, met volmacht optreedt. Je krijgt geen tweede keer de kans een eerste goede indruk te maken. Voor Jezus was zijn eerste beurt al heel goed. Hij trad er op als man met gezag.
Wie heeft gezag? Niet degene die veel macht heeft. Niet degene die met veel lawaai roept “wie heeft het hier voor het zeggen?”
Wie gezag heeft, wordt daarom niet altijd beluisterd en gevolgd. Hans Küng wijdt in het tweede deel van zijn mémoires interessante bladzijden aan de studentencontestatie van 1968, die hij in Tübingen evenals zijn collega Ratzinger heeft meegemaakt en ondervonden. Ze beoordelen die contestatie elk op hun eigen manier. Ze heeft de verdere visie van Jozef Ratzinger, paus Benedictus over de moderne tijd beïnvloed (H. Küng, Het Einde van het rode decennium in H. Küng Omstreden waarheid, Ten Have, p. 175-179).
Er kan verzet zijn tegen wie echte autoriteit uitstraalt. Waar zit de reden van deze weerstand?
In de synagoog van Kafarnaüm was er aanvankelijk een grote openheid voor Jezus en zijn gezagvol optreden.
In het milieu van de Farizeeën waren twee vormen van gezag. “Dit van de schriftgeleerden en dat van de profeten. Het eerste wordt overgeleverd van meester op leerling, en iedere meester staat zelf in relatie tot een meester zodat iedereen over generaties in een geweldige stamboom geplaatst is. Klim je terug langs die ladder, dan kom je uit bij Ezra, de priesters en schriftgeleerden. Deze staat zelf weer in een keten van overleveringen die tot Mozes en de Sinaï opklimmem. Wat de meesters dus vandaag onderrichten, komt overeen met wat Mozes op de Sinaï mocht horen. Zo werkt het gezag ‘volgens de schriftgeleerden’. Jezus nu hoort niet bij die overlevering. Zijn gezag is profetisch van aard; het komt rechtstreeks uit den hoge; Marcus liet het ook zien bij de doop met het openscheuren van de hemel en de neerdalende Geest (Mc 1,10). Het profetische gezag is als dat van Mozes, rechtstreeks en juist niet bemiddeld door een lange keten van meesters” (Benoît Standaert, De Jezusruimte, Lannoo, p. 151)
Had die onreine geest dit gevat? In de synagoge manifesteert zich een diep verzet, nog niet van mensen. Het wordt toegeschreven aan een onreine geest. Zonder in dualisme te vervallen wijst Marcus op een dieper strijd. De tegenstander weet wie de Messias is, wie Jezus is, maar weigert hem te erkennen. Het genezingsverhaal zegt dat Jezus niet enkel met zijn woord en uitleg, maar eveneens metterdaad de tegenstander overwint en het boze verdrijft. Het is een tweede trek van Jezus, die Marcus onderstreept. Jezus heeft gezag over het kwaad. Hij is de sterkere. Het was een riem onder het hart van de toehoorders van Marcus, die in Jeruzalem moeilijke tijden meemaken. Het is een bemoediging voor christenen van nu, die ook de invloed voelen van veel krachten en machten. Deze beletten ons vrij te zijn. We kunnen een litanie opstellen met de vele dingen, waarvan wij willen bevrijd worden.
Het geloof dat Jezus de sterkere is, mag niet leiden tot roekeloosheid. Een zieke, die gelovig is, misprijst niet de hulp van de geneeskunde. Godsvertrouwen ontslaat ons niet van waakzaam te zijn en op onze hoede voor inbrekers en gevaren.
Met Marcus blijft een gelovige Jezus danken omwille van zijn gezagvolle boodschap en omwille van zijn macht op de boze.
Heer, dit vertrouwen mag ik niet verzwijgen. Geef mij daartoe de moed.