Dag iedereen,
week na week stuurt Rob Debels, pastoor in de federatie Kortemark-Krekedal hier in het bisdom Brugge, mij getrouw zijn homilie voor het komende weekend door. Ik ben heel blij dat ik iedere keer mag mee luisteren en mee lezen.
Het zal velen van jullie niet verbazen dat ik deze keer nog wat extra ge-hoor-zaam en aandachtig ben geweest voor wat hij mij toestuurde (Rob ondertekende trouwens zijn ‘zending’ van deze week met: ‘Met bewogen groeten’…) Want het gaat over Romero en zijn ‘profetisch’ gedachtegoed. Waarachtig ‘iemand die met gezag onderrichtte, en niet als de schriftgeleerden’… (Marcus 1,22) Reeds twee keer mocht ik trouwens ter plaatse in de basisgemeenschappen van El Salvador ( dat is: Galilea!!) ervaren hoe ‘de mensen geestdriftig waren over zijn leer’… (eveneens Marcus 1,22)
ik vroeg dan ook aan Rob of ik deze homilie naar de prekensite mocht doorsturen. En hij vond dat geen enkel probleem. Waarvoor veel dank!
Bij deze doe ik dat dus - eveneens met ‘bewogen groeten’. Wie weet dat een aantal mensen uit deze homilie over Romero wat ideeën putten om in het komende weekend ‘waarachtig’, ‘profetisch’ en ‘schriftgetrouw’ te preken. (Eventuele reacties sturen jullie best direct naar hem door: )
Met hartelijke groet - ‘De toekomst begint nu!’
geert dedecker
Dienst Diaconie bisdom Brugge
en ORBIT West-Vlaanderen (voorheen KMS)
Homilie 4° zondag door het jaar – B 31 januari 2015
ROB DEBELS
LUISTER NAAR HEM
Goede mensen,
Ik was erbij op donderdagavond 31 januari 1980, precies 35 jaar geleden, in het parochiezaaltje van Sint-Anna in Brugge. Aartsbisschop Oscar Romero van het Midden-Amerikaanse El Salvador kwam er spreken voor de Brugse basisgroepen. Het zaaltje zat stampvol. We hebben er gezongen en vooral geluisterd naar deze profetische man die het had over zijn evangelisch engagement ten voordele van de onderdrukte mensen van zijn land.
Twee dagen later, op 2 februari, ontving hij het eredoctoraat aan de Katholieke Universiteit van Leuven. In zijn toespraak bij die gelegenheid had hij het erover hoe de kerk van zijn aartsbisdom binnengetreden was in de wereld van de armen. De kerk heeft voor hen een goede boodschap, zei hij*. Ze hebben altijd slecht nieuw gehoord en ze hebben altijd het ergste beleefd, maar nu horen ze door de kerk deze woorden van Jezus: “Het Rijk van God is nabij”, “Zalig zijn de armen, want Gods rijk is voor hen”. En zo hebben zij ook een goede boodschap voor de rijken: dat zij zich moeten bekeren tot de armen om met hen het Rijk Gods te delen”.*
De kerk, zo ging monseñor Romero verder*, is niet zomaar binnengetreden in de wereld van de armen om hun hoop te geven. Ze heeft er zich ook duidelijk toe verbonden hen te verdedigen. De economische en politieke structuren van ons land bedwingen en verdrukken dagelijks de arme meerderheid. Bij ons zijn de harde woorden van de profeten van Israël actueel.* Daarop citeerde hij Amos en Jesaja die in hun tijd de uitbuiting aanklaagden. Dit behoort niet zomaar tot het verre verleden, vervolgde hij*. Evenmin zijn het teksten die we enkel eerbiedig lezen in de liturgische diensten. Het is dagelijkse werkelijkheid, en de intense wreedheid ervan maken we dagelijks mee. We beleven ze als de moeders en echtgenoten van gevangenen en ‘verdwenenen’ ons opzoeken, als verminkte lijken worden gevonden op geheime kerkhoven, als mensen die voor rechtvaardigheid en vrede opkomen, vermoord worden.*
Zeven weken later, op 24 maart 1980, werd bisschop Romero zelf vermoord. Doodgeschoten, even buiten de hoofdstad, door een ingehuurde scherpschutter vanuit een zijraam van een kapel waar hij de mis opdroeg, Opdrachtgever was ongetwijfeld de uiterst rechtse militair en politicus majoor Roberto D’Aubuisson.
Waarom werd hij vermoord? Kort na zijn aanstelling tot aartsbisschop in 1977 – hij was toen 59 jaar – drong bij hem het besef door dat je God niet kan scheiden van de armen. Vanaf toen was hij voortdurend op pastoraal bezoek, vooral in de verste uithoeken en marginale zones. Hij stichtte comités en werkgroepen waarin hij iedereen beluisterde en de kerk stuurde in de richting van dienst aan de wereld. Heel bekend werd de Juridische Hulpdienst van het aartsbisdom, volledig ten dienste van de mensenrechten. In zijn wekelijkse zondagshomilie vermeldde en analyseerde Romero de gebeurtenissen van de voorbije week en beoordeelde hij ze vanuit het evangelie van die dag en kerkelijke documenten.
Waarom noemen we hem een profeet? In het Oude Testament is een profeet niet iemand die de toekomst voorspelt, wel een gelovige die namens Jahwe een boodschap heeft voor het volk. Hij zegt waaraan de Israëlieten moeten voldoen wanneer ze zich in het beloofde land vestigen. Kenmerk van de ware profeet, zegt de eerste lezing, is zijn rechtgelovigheid in woord en daad. Profeten luisteren naar Gods woord en spreken in zijn naam. Daarom durven ze ook, als het nodig is, een kritisch geluid laten horen. Men noemt hen wel eens het collectief geweten, omdat ze zeggen waar het op staat.
Mozes wordt in de joodse traditie gezien als profeet, iemand naar wie ge moet luisteren. Ditzelfde woord klinkt in het evangelie over Jezus: “Luister naar hem” (Mc. 9,7). In de synagoge reageren de mensen: “Wat is hier aan de hand? Jezus vertelt ons nieuwe dingen over God. Hij spreekt met macht.” Ook bij hem gaan woord en daad hand in hand. Met bezetenen zijn mensen bedoeld die niet zichzelf zijn, of die opgesloten zijn in zichzelf en afgesloten van anderen. Na hun ontmoeting met Jezus en zijn woorden gaan deze mensen weer open.
En nu, 20 eeuwen na Christus, 35 jaar na Romero? Ook nu zijn ze er: profeten die zien wat er aan het gebeuren is en dat uitspreken. Mensen zoals Jeanne Devos, bisschop Bonny, priester Park Dong-hu van Zuid-Korea, en organisaties zoals Netwerk tegen Armoede, Broederlijk Delen en Bond Beter Leefmilieu. Dit onderscheidt hen van mensen die niets zien of hun mond niet opendoen en aan de kant blijven staan. Vandaag worden we ertoe opgeroepen naar profeten te luisteren.
Preek op 31 januari 2015. Bij Deuteronomium 18, 15-20 en Marcus 1, 21-28. Bronnen: Jef Ravelingien, ‘Alleen voor liefde buig ik. Monseñor Oscar Arnulfo Romero, aartsbisschop van El Salvador’, 1999, Brugge, blz. 46-52. 82-85; Kerugma, Cor Sinnema ‘Achteruit luisteren en vooruitzien’, Gooi en Sticht, jg. 58, 2014, nr. 1, blz. 89-94; Raoul Syx in Homiletische suggesties bij de zondagse eucharistievieringen, jg. 45, nr. 2, feb. 2015, blz. 47.