“Ik zou willen dat gij zonder zorgen waart” (1 Kor. 7,32), een schone wens van Paulus en allicht een wens van elkeen van ons.
Een wens, die ook komt uit de mond van Jezus. In de Bergrede zei hij tot zijn toehoorders: “Maak u niet bezorgd voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt voor zichzelf “(Mt. 7.31).
Maar zowel Jezus als Paulus hadden zorgen. Jezus is bezorgd om hen die niet naar hem luisteren. Hij is bezorgd om Jerusalem. “Jeruzalem, hoe dikwijls heb ik uw kinderen willen verzamelen, zoals en kloek haar keukens verzamelt onder haar vleugels, maar gij hebt niet gewild” (Mt. 23,37).
Paulus had zorgen. Bij een terugblik op zijn werk vermeldt hij de gevaren en de tegenkantingen die hij heeft gekend. Hij verwijst naar zijn zwoegen en tobben, naar slapeloze nachten. “En dag in dag uit drukt hem de zorg voor al de gemeenten” (cfr. 2 Kor.11,28).
Gegrepen door Christus
Op 25 januari vieren we het feest van de bekering, van de ommekeer van Paulus op de weg naar Damascus. Het was voor hem de ontmoeting met de verrezen Christus en de start van een nieuw begin. Hij ontving in Damascus het doopsel. Hij neemt naderhand contact met christenen in Antiochië, hij vertrekt vandaar samen met Barnabas op missiereis. Hij richt zich aanvankelijk tot de joden in hun synagogen en legt vooral contact met de heidenen. Hij wordt de pleitbezorger om hen te dopen zonder de verplichting van de besnijdenis. Hij heeft zo uitzonderlijk bijgedragen tot de universele dimensie van de boodschap van Christus. Hij rekent op de medewerking van mannen en vrouwen.
Op de eerste reis volgt een tweede, die hem naar Europa brengt. Ondertussen is hij in Jeruzalem geweest waar de opname van heidenen zonder voorafgaandelijke besnijdenis besproken werd en aanvaard.
Paulus heeft Jezus niet gekend tijdens diens leven. In zijn brieven beklemtoont Paulus de betekenis van het kruis en de verrijzenis van Jezus, de rol van het doopsel en de waarde van de eucharistie, die de Kerk, het lichaam van Christus; voeden.
De eerste christelijke brieven
De brieven van Paulus zijn de oudste geschriften van het Nieuw Testament. Zij zijn geschreven veel jaren voordat de evangelies geschreven werden. We vernemen door deze brieven veel over wat Paulus heeft gedaan en wat hem bezielde. Naderhand heeft Lucas in de Handelingen van de Apostelen veel aandacht en waardering voor het werk van Paulus, die zich terecht apostel mocht noemen. Lucas vertelt over een derde reis van Paulus, met een lang verblijf in Efese, contacten in Macedonië. Wegens conflicten tijdens zijn verblijf in Jeruzalem wordt hij gevangengenomen en uiteindelijk naar Rome geleid, waar hij nog twee jaar verblijft (Hdl. 19,23-28.31). Zijn graf bevindt zich in de basiliek sint Paulus buiten de Muren,
Bijna elke zondag van het jaar komt Sint Paulus aan het woord in de tweede lezing van de woorddienst.
Korinthe
Twee van zijn brieven zijn gericht aan de christenen in Korinthe. Korinthe is een grote havenstad met een heel heterogene bevolking. Paulus is er geweest en heeft christelijke gemeenschappen en huiskerken gesticht. Hij had er veel steun van Priscilla en Aquila, tentenmakers zoals hij, bij wie hij zijn intrek nam (Hand. 18,1-3).
De gemeenten telt fervente gelovigen, maar ook zwakkere. Paulus wenst dat wij met deze laatste rekening houden. Er zijn een aantal spanningen tussen de verkondigers en personen met bijzondere gaven. Paulus benadrukt de waarde van elke gave tot opbouw van het geheel. Dit doet hij vooral in zijn mooie hymne over de liefde (het dertiende hoofdstuk in de eerste brief aan de christenen van Korinthe).
Paulus blijft op de hoogte van wat in Korinthe gebeurt en van wat er leeft. Hem worden vanuit Korinthe vragen voorgelegd, waarop hij een antwoord geeft in zijn brief. Een van de vragen ging bv. over het eten van offervlees da t op de markt aangeboden wordt en afkomstig is van een heidense cultus. Paulus hecht in het leven van de christenen heel veel belang aan de vrijheid en de liefde.
Behagen en zorg voor de dingen van de Heer
Een andere vraag ging over het huwelijk, het al of niet gehuwd zijn en blijven. Daarop antwoordt Paulus in hoofdstuk zeven van de eerste brief. Hij heeft eerbied zowel voor het huwelijk als voor de ongehuwde staat, gekozen omwille van het evangelie. Het is alsof hij het antwoord voor ogen had dat Christus in het evangelie heeft gegeven over hen die zichzelf onhuwbaar hebben gemaakt omwille van het Rijk der hemelen (Mt. 19, l2).
In zijn antwoord wijst Paulus op de nakende terugkomst van de Heer. Dit hoorden we vorige zondag: “De tijd is kort geworden. Laten zij die een vrouw hebben zijn als hadden zij ze niet.” Dit is zeker geen raad om mee te geven in een preek voor pas gehuwde. Ook al sterven we morgen, dan mogen we vandaag toch nog genieten en dankbaar zijn om wat goed en schoon is.
Wie een engagement opneemt, moet het goed volbrengen. In alles wat we doen moeten we het besef hebben van het vergankelijke en ook weten dat het blije en het droeve elkaar kunnen opvolgen.
Behagen
Wat Paulus ons vandaag in alle bescheidenheid zegt, klinkt positiever dan wat wij vorige zondag van hem hoorden (1 Kor. 7, 29-31).
Behagen en zorg hebben voor de dingen van de Heer (1 Kor. 7, 32-35). Het is een opdracht voor zowel gehuwden als niet gehuwden. God is met en bij zijn mensen. Hij is geen concurrent, maar degene die verbindt.
Laten we dankbaar zijn waar het goed gaat en laat ons hopen op het goede, wanneer het slecht gaat. En dat wij nooit het vertrouwen opgeven in God die voor ons zorgt. Zijn gezicht is mijn licht.
Wij zijn immers meer dan de blaren in de wind. Wij volgen de raad van de psalmist: “Werp dan uw zorg op de Heer. Hij zal u het nodige geven.
Nooit laat Hij een vriend in de steek” (ps. 55,24).
“Jacta cogitatum tuum in Dominum et ipse te enutriet” “Werp op de Heer uw zorg en Hij zal u voeden”
Dit was het Graduale van de zondag onder het octaaf van het Heilig Hart van Jezus. Het is mij bijgebleven want het was de dankmis in mijn geboortedorp Smetlede op 15 juni 1958 na mijn priesterwijding in Gent.
Het is Jezus die ons blijft uitnodigen en tot ons zegt: ‘Komt allen tot mij die uitgeput zijt en onder lasten gebukt, en Ik zal u rust en verlichting schenken” (Mt. 11,26).
Daniel Marguerat van de universiteit van Lausanne publiceerde in 2023 een boeiend boek over Paulus ; Paul de Tarse L’enfant terrible du christianisme en prijst hem om zijn unieke bijdrage voor het universalisme van het christendom.