WOORD VAN WELKOM
In deze herfstperiode doet de schrift ons nadenken over de herfstperiode van de mensheid. Het lijkt er soms wel op dat de mens zich te gronde richt. We zien crisis op een aantal fronten. We horen daartussen door kleine hoopvolle berichten. Een gegoochel met cijfers lijkt het soms, maar wie weet wat er achter die cijfers schuilgaat?
Te midden van de onrust spreekt Jezus tot ons vandaag toe en nodigt ons uit om ons te richten op dat wat blijft: Gods Woord dat Christus gesproken heeft. Hij is het levende Woord dat altijd de mens blijft voeden. Dat Woord is bron van leven en dat Woord zal ook ons vandaag voeden.
Gisteren waren veel mensen uit parochies van het bisdom naar Den Haag gekomen en ze waren getuige hoe geloof nog steeds mensen voedt. Op talrijke plekken, ook in Den Haag, wordt ons geloof in praktijk gebracht en worden mensen gevoed, naar ziel en lichaam. Er werden tal van diaconale projecten gepresenteerd. Mensen die nu al niet overeind kunnen blijven vanwege de economische en sociale problemen, wordt door parochies weer geholpen. Brood en Rozen, symbolen van Elisabeth van Hongarije: daarmee worden mensen gevoed. Laten wij beseffen dat Gods Woord langs vele wegen in ons kerk zichtbaar gemaakt wordt. Bidden wij dat ook wij hier geïnspireerd worden om Gods Woord te ontvangen en uit te dragen.
HOMILIE
De beelden die Jezus ons vandaag voorhoudt, zijn angstaanjagend. Eeuwenlang hebben de mensen gespeurd naar de hemel en zich afgevraagd wanneer deze verschrikkelijke dingen stonden te gebeuren. Soms brak er paniek uit en probeerden de mensen een veilig heenkomen te zoeken. Rampen die de mensheid overkomen, zijn van alle tijden, maar zij dwingen de mens om de eigen kleinheid en kwetsbaarheid onder ogen te zien. De uitdagingen waar de mensheid in onze tijd voor staat, lijken van diezelfde kosmische grootte te zijn als waar de evangelist Marcus over schrijft.
De mogelijkheden van de medische wetenschap, de ecologische problemen, de vernietigingskracht van wapens, de bijna onbeheersbare mechanisme van de internationale economie. Zij werpen de mens terug op de vraag naar zichzelf: wie zijn wij als mensen, en wat is onze toekomst als mensheid? Is er wel toekomst voor de mensheid, voor onze aarde en voor al wat leeft?
In die periode zoeken mensen naar nieuwe bronnen om aan te boren. Zij zoeken nieuwe spiritualiteit, nieuwe inspiratie en proberen op die manier een nieuw fundament onder hun leven te leggen. Een fundament waarvan zij hopen dat het tegen de stormen van onze tijd bestand zal zijn. Deze maand, de herfstmaand november, is een aantal jaar geleden uitgeroepen tot maand van de spiritualiteit. Blijkbaar past het bij het seizoen om nu met spiritualiteit bezig te zijn. Je kunt ervan lezen in Trouw, je kunt bijeenkomsten bijwonen om te weten wat spiritualiteit is. Het ligt goed in de markt. Wat wij hier delen van week tot week, van dag tot dag, onze ontmoeting met Christus in zijn Woord en Sacrament: het mag weer gehoord worden en uitgedragen worden.
Spiritualiteit komt van spiritus, geest. De vraag is natuurlijk welke geest hier aan het werk is. We weten hoe veel onder de enorme paraplu geplaatst wordt van de spiritualiteit. Mensen bidden en mediteren op allerlei manieren.
Misschien is dit wel één van de tekens waar Jezus van spreekt in het evangelie, tekens van een nieuwe periode van gevoeligheid voor wat God ons aanreikt. Zoals de knoppen in de bomen de lente en de zomer aankondigen, kondigt deze nieuwe openheid voor spiritualiteit een periode aan waarin de mens zich weer met zijn/haar innerlijk gaat bezighouden en zich afwendt van het materiële en van de dagelijkse zorgen die daarmee gepaard gaan.
God ziet uit naar mensen en wacht tot zij zijn uitgestrekte hand aannemen en daadwerkelijk het huis van hun leven opnieuw gaan inrichten. Een nieuw huis voor het mensenleven waarin ruimte voor God bestaat, ruimte voor naastenliefde en barmhartigheid.
In dat nieuwe huis kan ook ruimte gemaakt worden voor compassie. Compassie kun je vertalen met mededogen, met barmhartigheid, met empathie. Het gaat om een innerlijke houding waarmee de ene mens de andere bejegent. Een houding vanuit stille toewijding aan God en aan het mysterie van het leven. Een houding die de mens verandert en die zijn gedrag beïnvloedt. Afgelopen week is het Charter van compassie wereldwijd gepresenteerd. Mensen van allerlei godsdiensten en religies hebben in dit woord een gemeenschappelijke basis gevonden voor hun eigen geloofsinhoud en hun geloofshouding, voor hun leer en hun daden (http://charterforcompassion.org/). Ik denk dat wij door dit woord duidelijk kunnen maken aan anderen wat in ons geloof centraal staat: compassie van God, compassie voor mensen.
Compassie is een houding maar is ook een levensstijl. Compassie wordt zichtbaar gemaakt in daden. Afgelopen donderdag, op de derde laatste avond over de encycliek caritas in veritate, werd gevraagd: wat is nu een definitie van liefde en waarheid? Er is geen echte definitie, er is alleen een voorbeeld, Christus, en er is navolging in concreet handelen zoals we van de week herinnerd werden in het verhaal van Martinus. In oprechte compassie met de medemens schuilt de waarheid van ons geloof en schuilt de ontmoeting met God. Ik kan voorbeelden geven, maar het is zaak dat we ons eigen leven onderzoeken op de mate van compassie die we betonen. Niet om iets te winnen en te redden, maar omdat we weten dat God zelf Compassie is, als een barmhartige Vader.
Deze compassie is een bron van vertrouwen in de turbulente tijd waarin we leven en is gebaseerd op het woord dat in vele religies terugkeert en dat wij van Jezus kennen uit zijn Bergrede uit het begin van het evangelie volgens Matteüs: Wat jij wilt dat jou geschiedt, doet dat ook aan een ander. Het is de positieve versie van de meer eenvoudige versie: wat jij niet wilt dat jou geschiedt doe dat ook een ander niet. Dat is niet zo gemakkelijk omdat we niet altijd stilstaan bij het effect wat onze woorden en handelingen op anderen kunnen hebben. Deze gouden regel van ons geloof blijft staan als een huis, ook in turbulente tijden. Dat is een woord dat blijft bestaan en is een ook woord dat verstaan kan blijven worden juist in onze onrustige tijd. Mogen wij ook dat woord van compassie uitdragen en op die manier teken zijn van Christus die ons niet verlaat.
Amen