Echtscheiding is een gegeven waaraan men in onze tijd niet voorbij kan gaan. Op zich kun je, kijkend op afstand, daarover een aantal rationele dingen zeggen. Maar naarmate men zich meer betrokken voelt bij mensen die uit elkaar gaan, ontdek je dat het gevoel een sterkere rol gaat spelen. Een eerste reactie is bij zo’n situatie: wat jammer voor de betreffende man en vrouw, maar ook voor de kinderen. Niet alleen het betreffende echtpaar kampt met deze problematiek, maar ook de ouders van beide partijen, familie en goede vrienden. Vaak komt de mededeling van het uit elkaar gaan totaal onverwacht. Alleen kan men soms achteraf zeggen: een bepaalde afstandelijkheid ten opzichte van elkaar was reeds eerder merkbaar zonder dat je er iets bij dacht. Wie intensiever betrokken wordt bij de levensgeschiedenis van mensen ontdekt dat er vaak in een relatie dingen gebeurd zijn waarbij gevoelens en belevingen niet of onvoldoende werden uitgesproken en stapsgewijs leidden tot een breuk. Het is te vergelijken met een barst in een kopje die steeds groter wordt en uiteindelijk het kopje in twee stukken uit elkaar laat vallen. Het is niet meer te gebruiken. Het is de vraag of het tij gekeerd had kunnen worden wanneer eerder met elkaar was gesproken, desnoods met een vertrouwenspersoon er bij. Echtscheiding komt voor, maar eigenlijk raak je er nooit aan gewend.
In de tijd dat Jezus leefde was de vrouw materieel totaal afhankelijk van de man en in die zin was de vrouw enorm kwetsbaar. Of de vrouw er financieel op achteruit ging was toen geen gesprekspunt. Wat Hem wel boeit is het geluk van mensen. Hij noemt de regelgeving omtrent de echtscheiding iets dat niet past bij hoe God het leven van mensen bedoeld heeft. “Om de hardheid van uw hart heeft Mozes de bepaling voor u neergeschreven”. Wanner de harmonie wezenlijk verstoord is, kunnen mensen in een positie komen te verkeren dat men zegt: een gesprek met elkaar is niet meer mogelijk, ik zie het niet meer zitten met die ander. Voor degene die er buiten staat is dit vaak hard en onbegrijpelijk. De wet om van elkaar af te gaan is uit nood geboren. Het is nooit een oplossing die mensen echt gelukkig maakt. Het is een wet, geboren uit nood, om ruimte te maken voor het gaan van een nieuwe weg. Mensen die een heel leven bij elkaar gebleven zijn verstaan het woord uit de Schrift als een bevestiging van het geluk dat zij beleven: “daarom zal de man zijn vader en moeder verlaten om zich te binden aan zijn vrouw, één vlees als zij geworden zijn. Wat God derhalve heeft verbonden mag een mens niet scheiden”. Het is geen veroordeling van de gescheiden mens, maar het zou niet goed zijn om te zwijgen over de weg die vele mensen gelukkig heeft gemaakt. In het grote dankgebed van het huwelijk bidden wij: toon ook uw goedheid aan zo velen die zijn teleurgesteld in hun verlangen naar geluk en liefde. Wees Gij hun vrede, vertroosting en hoop, zodat zij de vreugde hervinden te leven in uw liefde, dienstbaar aan anderen. In die zin blijft aandacht voor mensen die gescheiden zijn, maar is ook aandacht voor het sacrament van het huwelijk.
Als Kerk willen wij het ideaal hoog houden van de keuze voor het huwelijk, waarin liefde en geloof inhoud geven aan je leven. Voor vele mensen was dit een manier van leven die hun gelukkig maakte. Het is goed om te vertellen over mensen die gelukkig getrouwd zijn. Het geeft ook een positieve uitstraling naar mensen in je omgeving en draagt bij aan een positief denken over het huwelijk. Maar kwetsbaarheid is ook een werkelijkheid. Soms heb je het gevoel als priester dat je in de huwelijksvoorbereiding te weinig toekomt aan het bespreekbaar maken van het omgaan met elkaar. Terwijl juist hierin mensen vast lopen. Te veel werd misschien in het verleden de nadruk gelegd op seksualiteit, terwijl het getrouwd zijn veel meer facetten omvat. Soms zijn bruidsparen zo zeer met het organiseren van de bruiloft bezig zijn dat het inrichten van hun leven voor de toekomst naar de achtergrond verdwijnt. Misschien is het ook een illusie om alle noodzakelijke bagage te willen stoppen in de tijd voordat men gaat trouwen. Als Kerk zouden wij misschien mensen die getrouwd zijn meer moeten blijven volgen en bagage aanbieden waar zij wat mee kunnen. Toch is het ook waar dat mensen die voor de kerk trouwen ook zelf verantwoordelijkheid dragen voor het beleven van liefde en trouw vanuit hun verbondenheid met Jezus, thuis alsook in de kerk. Door je telkens opnieuw te laten voeden door God en het leven van de kerk gaan de woorden vanuit de Schrift een steeds mooiere klank krijgen en ons helpen daaraan invulling krijgen in het leven van elke dag.