Mogen gehuwden van elkaar scheiden? Die vraag wordt heel duidelijk door de schriftgeleerden aan Jezus gesteld. En zij beroepen zich daarbij op een tekst van Mozes, die zegt dat de man zijn vrouw mag wegzenden als hij iets onbehoorlijks bij haar ontdekt. Nu gingen de eindeloze discussies over de vraag: ‘Wat bedoelde Mozes met dat onbehoorlijke?’ Daarom luidt de vraag aan Jezus: ‘Mag een man zijn vrouw verstoten, om welke reden dan ook?’ Over de vraag of een man zijn vrouw mag wegsturen, waren de schriftgeleerden het eens. De kwestie was alleen: om welke reden mag hij dat?
Je ziet dat wij nog niet zo heel veel verder staan dan tweeduizend jaar geleden. Nu zijn er ook weer heel veel mensen die menen dat man en vrouw uit elkaar mogen gaan, de kwestie voor de rechter is alleen: om welke reden mag dat? De wetgeving is zo ruim dat je praktisch wel altijd een reden vinden kunt. Het antwoord dat Jezus geeft aan de schriftgeleerden is ook nog geldend voor ons. Hij zegt: ‘Als je zo over de scheiding praat, dan heb je helemaal nog niet begrepen wat huwelijkstrouw is’. Hij beroept zich dan niet op de wet, maar op de wil van de Schepper, die uitgedrukt is in de natuur van de mens. Hij verwijst daarbij naar een passage die wij in de eerste lezing gehoord hebben. Natuurlijk heeft God Adam niet onder narcose gebracht om hem als een chirurg een rib uit het lichaam te nemen om daar Eva van te maken. De schrijver spreekt hier een poëtische taal. In die oude taal betekent rib zoveel als leven. De zin is dan: de vrouw is de man uit het leven gegrepen. En omdat de rib dicht bij het hart ligt, is zij ook het zinnebeeld voor het hart zelf. Dan is de betekenis: de vrouw is de man als het ware uit het hart gegrepen. Van nature uit zijn man en vrouw deelgenoten van elkaar. Echtscheiding is dus zo iets als het amputeren van een lichaamsdeel. Jezus bedoelt dus: man en vrouw zijn elkaar onverbrekelijke trouw schuldig. Voor hen die elkaar echt liefhebben, zal dit woord van Jezus geen enkel probleem scheppen. ‘Eens en voor altijd’ zegt de liefde. Je kunt niet op proef leven, je kunt niet op proef sterven, je kunt niet op proef liefhebben, je kunt ook niet op proef trouwen. Mensen die echt liefhebben begrijpen die woorden.
Het christelijk huwelijk is een afspiegeling van de liefde van God. Wel God neemt zijn woord nooit terug. Zijn liefde en trouw zijn onherroepelijk. Het huwelijk is ook een afspiegeling van de liefde van Christus. Jezus’ woord is een voortdurend jawoord geweest aan de liefde van de Vader en aan de liefde voor de mensen, en Hij is daarin trouw gebleven tot in de dood. Zo moet men in een christelijk huwelijk elkaar liefhebben tot het uiterste, in goede en kwade dagen, in rijkdom en armoede, in ziekte en gezondheid.
Wat dan met de christenen die in hun huwelijk schipbreuk geleden hebben? Ik denk dat zij met al deze woorden kunnen instemmen. Zij weten nog beter dan de anderen, hoeveel pijn en ontgoocheling aan een echtscheiding voorafgaan. Ik denk dat zij het woord van Jezus zullen aanvaarden: wat God verbonden heeft, mag de mens niet scheiden. Maar wij zijn allemaal natuurlijk maar mensen, en zo zullen er altijd mensen zijn die de toppen van een christelijk huwelijk niet kunnen bereiken. Dat is heel erg. Daarvoor hoeven wij de onverbrekelijkheid van het huwelijk niet af te schaffen. Want zij die voor een tweede keer trouwen, zullen evenzeer hopen op onverbreekbaarheid van hun liefde. Maar wij mogen wel begrip opbrengen voor mensen die gaan samenwonen met iemand die al getrouwd was. De wet moet heilig blijven, maar boven de paragrafen van de wet staat toch het geluk van elke mens. Als de Kerk haar deuren sluit, laat God nog altijd een raam open voor iedere mens. Wij hopen op betere wetten voor schipbreukelingen, maar wat ons zeer ter harte gaat is dat men de wetten onderhoudt voor een veilige vaart. Het is beter te voorkomen dan te genezen. De jonge mensen zouden moeten beseffen dat de voorbereiding op het huwelijk een ernstige zaak is en dat de verloving meer is dan een tijd van amusement en ontspanning. Zij zouden daarbij door de gemeenschap geholpen moeten worden. De gehuwden zouden weer meer moeten bidden. Zeg niet te vlug: het is niet meer mogelijk. Trouw kan offers vragen, ook een mislukt huwelijk, dat trouw blijft, omwille van het geloof, kan een teken worden voor anderen. Wie uit liefde tot Christus trouw wil blijven, zal ook de kracht van Christus’ liefde mogen ondervinden.