27e zondag B-jaar 3 en 4 oktober 2015
Broeders en zusters
We horen in het evangelie van dit weekend een vreemde discussie. De vraag van de Farizeeën is niet vreemd, de discussie is het wel. De Farizeeën stellen de vraag: ‘Staat het een man vrij om zijn vrouw te verstoten?’
Jezus geeft niet direct een duidelijk ja of neen als antwoord. Hij antwoordt met een wedervraag: ’Wat heeft Mozes u voorgeschreven?’ Voor de Joodse gemeenschap was Mozes de wetgever bij uitstek, de spreekbuis van Jahwe zelf. En de Farizeeën kennen natuurlijk de wet van Mozes en ze antwoorden dan ook ‘Mozes heeft toegestaan een scheidingsbrief op te stellen en haar weg te sturen’.
Daarmee is de discussie echter niet opgelost. De man mocht zijn vrouw een scheidingsbrief geven, niet omgekeerd. Op het eerste zicht lijkt dit nadelig uit te vallen voor de vrouw. Door deze brief kan de man haar wegzenden. Daarmee maakt hij op een wettige manier een eind aan het huwelijk. Maar door deze brief kan zij op een eerzame wijze een nieuw huwelijk sluiten. In die tijd stierven vele vrouwen in het kraambed. Bij de volwassen waren er dan ook meer mannen dan vrouwen. En als die vrouw dan een nieuw huwelijk sluit, was haar sociale en financiële positie verzekerd.
Als de man geen scheidingsbrief gaf, dan werd die vrouw zomaar op straat gezet, zonder inkomen, zonder middelen van bestaan. Zolang het eerste huwelijk bleef bestaan, kon zij geen nieuw huwelijk sluiten. Het systeem van de scheidingsbrief betekende toen feitelijk een grote vooruitgang voor de vrouw.
Maar Mozes had geen richtlijnen gegeven waarom een man een scheidingsbrief kon geven aan zijn vrouw. In de tijd van Jezus waren er dan ook meerdere strekkingen. Volgens rabbi Akiba waren praktisch alle redenen goed om een vrouw te verstoten. Volgens rabbi Sjammai was een lichtvaardige reden niet voldoende. Er moesten ernstige aanwijzingen zijn.
Jezus mengt zich niet in die discussie. Hij grijpt terug naar het eerste boek van de bijbel, naar de scheppingsorde zelf. In de scheppingsverhalen vindt Jezus het ideaal terug dat God voor ogen had bij de schepping. In het eerste scheppingsverhaal worden man en vrouw op hetzelfde moment geschapen, ze krijgen dezelfde zegen en dezelfde opdracht: ‘Wees vruchtbaar en wordt talrijk, bevolk de aarde en onderwerp haar.’ In het eerste scheppingsverhaal zijn man en vrouw fundamenteel gelijkwaardig.
In het tweede scheppingsverhaal – dat we daarnet hoorden als eerste lezing -
wordt de verbondenheid tussen man en vrouw poëtisch verwoord. De man – in het hebreeuws ‘isj’ vindt in de vrouw – in het hebreeuws ‘isjah’ een lotgenote en metgezel. We kunnen die hebreeuwse woorden best vertalen in het westvlaams: ‘mannemens en vrouwmens’. Ze delen beiden op een eigen wijze het menselijk bestaan.
De voorbije dagen nam paus Franciscus deel aan het slotfeest van de Wereldontmoeting van de gezinnen in Philadelphia, Verenigde Staten. Hij bemoedigde de gelovige gezinnen. Hij zei ondermeer:
‘Zonder jonge gezinnen heeft de samenleving geen toekomst. De gezinnen zijn symbool van een wereld waarin geen mens alleen gelaten wordt en niemand zich overbodig voelt. Iedereen, van kinderen tot grootouders, heeft er zijn plaats. Het gezin is een fabriek van hoop, opstanding en leven voor de samenleving’.
De paus is niet blind voor de moeilijkheden die vele gezinnen kennen. ‘Het gezinsleven is niet altijd eenvoudig. Soms vliegen de borden in het rond en bezorgen de kinderen ons hoofdpijn. Om niet te spreken over de schoonmoeders.’ En hij vervolgde: ‘De liefde van God is voor iedereen bestemd. In onze gezinnen komt de liefde tot uitdrukking in kleine dingen, kleine dagelijkse gebaren waardoor wij ons thuisvoelen; een warme maaltijd, een omarming na een vermoeiende dag.’
En hij besluit: ‘Het geloof groeit met de praktische toepassing ervan en het wordt gevormd door de liefde. Daarom zijn families huiskerken. Ze zijn de geschikte plaats waar het geloof leven wordt en het leven geloof.’
Broeders en zusters,
de komende dagen gaat in Rome de bisschoppensynode over het huwelijk en het gezin door. Laat ons hopen dat de bemoedigende woorden van paus Franciscus de deelnemers aan de synode mogen inspireren. En laten wijzelf de komende tijd de liefde en het geloof gestalte geven in onze gezinnen en families.
Amen.