De lezing is van Marcus onder de titel ‘onderricht van de leerlingen’
Ik zou uit deze gekende lezing vier regels willen lichten.
De eerste is de moeilijkste, klaarblijkelijk ook voor de eerste leerlingen:
“Hij zei tegen hen: de mensenzoon zal worden uitgeleverd aan de mensen. Die zullen hem doden, maar na drie dagen zal hij uit de dood opstaan”.
“Zij begrepen deze uitspraak niet, maar durfden hem geen vragen te stellen”
Wij hebben thuis onlangs de omstreden film The Passion van Mel Gibson bekeken: het lijdensverhaal van Jezus in al zijn gruwelijkheid. Dit was een schokkende ervaring: ik heb mij nooit zo erg geraakt geweten door het passieverhaal als door deze film. Het gaat om een lynchpartij door een hysterische massa, opgezweept door religieuze leiders en onder de ogen van laffe ordehandhavers en dronken sadistische soldaten…
Gibson slaagt erin om de escalatie van onmenselijkheid in beeld te brengen. De film is wellicht ook zo schokkend omdat je er het geweld in herkent van zovele voorbije en bijna dagelijks gewelddadige gebeurtenissen ergens ter wereld.
Jezus weet dat zijn optreden tegen de gevestigde orde geweld zal uitlokken. Hij stelt het structurele geweld van onrecht en misbruik aan de kaak. Om uit de uitzichtloze spiraal van geweld te geraken zal hij zich overleveren. Hier komt een god tot uiting die geen offers vraagt maar zelf slachtoffer wordt. Om de zondigheid – het geweld uit de wereld te bannen is er volgens hem maar één weg: zichzelf over te leveren. Hier geen almachtige god die het lijden als gevolg van ziekte, dood of natuurrampen kan voorkomen. Wel een god die het lijden die mensen elkaar aandoen wil ondergaan om de ogen van de mensen te openen. Een god die lijdt aan de zondigheid van mensen. “uitgeleverd aan de mensen” zegt de tekst.
“Maar de leerlingen begrepen deze uitspraak niet en durfden geen vragen te stellen.”
Muziek: Matteuspassie Homilius eerste CD nr 42
“Waarover waren jullie onderweg aan het redetwisten? Ze zwegen want ze hadden met elkaar getwist wie van hen de belangrijkste was”.
Oh zo herkenbaar: in elke gemeenschap – ook die van slechts twee leden – ook in de beste families - komt dit voor, dat niet meer de zaak zelf inzet is van discussie maar wie gelijk zal halen. Hoeveel energie gaat niet verloren in tal van organisaties met het bekampen van elkaar i.p.v. zich in te zetten voor het geheel? Ook geloofsgemeenschappen ontsnappen hier niet aan.
Rivaliteit ontstaat door het vergelijken van wat onvergelijkbaar is: unieke mensen. Posities, functies en verantwoordelijkheden zijn vergelijkbaar maar in de kerk gaat het om diensten. Die zouden normaal niet tot afgunst mogen leiden. (de bassen zingen dus niet beter dan de tenoren).
“Hij pakte een kind op en zette het in hun midden neer…”
Geen misverstand: het gaat hier niet om een onschuldig en nog minder om een schattig klein kind. Het gaat ook niet om een mondig en zelfbewust kind van vandaag.
Kinderen hadden in Jezus’ tijd helemaal geen rechten. Ook wij hebben de tijd nog meegemaakt dat kinderen zwijgen wanneer de volwassenen spreken. Kinderen staan in de bijbel voor de rechtelozen, de weerlozen, de kwetsbaarheid,…
Jezus reikt hier met een symbolisch gebaar een remedie tegen de rivaliteit en afgunst: als we samen omzien naar de kwetsbare, overgeleverde mensen dan hoeven we niet naar elkaar te kijken en te vergelijken.
De kwetsbare wordt de norm van ons denken en handelen. Deze manier van doen komt op een schitterende manier tot uiting in een actuele film die nu in Leuven wordt gedraaid: Quando sei nato.
Het gaat om een twaalfjarige Italiaanse jongen, Sandro, die met zijn welstellende vader en diens vriend gaat zeilen op de Middellandse zee. Op een nacht valt hij ongezien overboord. Hij dreigt te verdrinken maar wordt gered door bootvluchtelingen. Ze worden opgepikt door de Italiaanse politie en deze willen Sandro als Italiaan dadelijk aan zijn ouders terugbezorgen. Maar Sandro weigert dit en kiest om zich samen met zijn nieuwe vrienden te onderwerpen aan de hele procedure die asielzoekers moeten doorstaan…
Het laatste vers dat ik wil oproepen gaat over Johannes die zich zorgen maakt over iemand van buiten hun groep die demonen uitdrijft in de naam van Jezus.
Dit is een tweede gevaar die ook volgelingen van Jezus bedreigt m.n. dit van het monopolie van de goede werken, de zelfgenoegzaamheid of het grote gelijk: buiten de kerk / onze gemeenschap geen heil.
Vandaag zou Jezus wellicht antwoorden aan Johannes: of het nu Pax Christi is, of Artsen zonder grenzen, Unicef of vredeseilanden. Als het goede maar gebeurt.
“Wie niet tegen ons is, is voor ons”.
Naastepad schrijft: “De korpsgeest is nog erger dan de onderlinge rivaliteit. Een kerk die in de verborgenheid leeft kan zich over zulke vruchten alleen maar verheugen. En God danken. Een kerk leeft als een Zaad, en wat er uit dat zaad opbloeit, is juist niet kerkelijk, dat is niet van haar, maar uit haar. De ware kerk des Heren verheugt zich over de onherkenbare, seculiere vruchten van haar aanwezigheid. Want het duidt op Gods eigen aanwezigheid. En God is het meeste God in zijn seculier verschijnen, waar mensen, nee, niet confessioneel, maar mensen zijn.”
Tom Naastepad, Menswording, p. 188