Zusters en broeders,
In de eerste lezing beschrijft Jesaja in een visioen de Messiaanse tijd als een nieuwe schepping. Wat dor en onvruchtbaar was, zal herleven en bloeien, de ogen van de blinden en de oren van de doven zullen geopend worden, lammen zullen lopen en zij die niet kunnen spreken, zullen jubelen van vreugde. En zie, in het evangelie lijkt dit visioen in vervulling te gaan, want Jezus geneest iemand die doof is en moeilijk spreekt. Daarbij springen een paar dingen in het oog. Vooreerst: de man die genezen is, is geen jood, wel een heiden, want Jezus verkondigt op dat moment zijn Blijde Boodschap in heidens gebied. En verder: doofstom wordt in de Bijbel nogal eens gebruikt als beeld voor gebrek aan geloof, en ook als beeld voor iemand die pessimistisch en zwaarmoedig is. Daardoor kan hij Gods vreugdevolle nabijheid niet meer ervaren, zodat hij somber en negatief, en soms ook cynisch wordt. En tegen zo iemand zegt Jezus in zijn eigen, Aramese taal: ‘Effeta’, ‘Ga open.’ En meteen gingen zijn oren open, kwam zijn tong los en kon hij normaal spreken.
Zijn oren gingen open, zijn tong kwam los en hij kon normaal spreken. Dus kon hij ook opnieuw luisteren naar zijn medemensen, echt luisteren. Niet doen alsof, maar echt en met belangstelling luisteren naar de vreugde en de pijn van anderen. En hij kon er ook op reageren: met woorden van mee leven en mee voelen en mee lijden. En ik dacht zo: wat zou het heerlijk zijn mocht de Heer ook vandaag eens dat bevrijdende ’effeta’ willen uitspreken.
Effeta, ga open, tegen politici hier en in de hele wereld, zodat ze zouden luisteren naar wat leeft onder de mensen, zodat ze het verlangen naar vrede zouden horen en woorden van gerechtigheid zouden spreken en doen. Zodat ze niet langer blind zouden zijn voor het onrecht van de armoede en de uitbuiting. En effeta, ga open, tegen rechters en magistraten, zodat ze recht zouden spreken en recht zouden doen. En ook effeta, ga open, tegen ondernemers en bankiers, zodat ze zouden beseffen dat winst maken nooit het enige doel kan zijn van een onderneming en een bank. Zodat ze hun klanten en aandeelhouders niet langer zouden bestelen door zichzelf onwezenlijk hoge lonen en bonussen toe te kennen. Zodat ze zouden weten dat ondernemen en bankieren ten dienste staan van de mens en van de gemeenschap.
En ook effeta, met heel veel aandrang effeta, ga open, tegen de fundamentalisten, tegen de moordenaars van Al Quaeda en de Taliban, en tegen de griezelregimes in Iran, Myanmar, Sudan, Noord-Korea en nog wel wat andere landen. Dat ze zouden ophouden met zichzelf als god te zien, dat ze respect zouden hebben voor hun medemens, dat ze de vrouwen niet langer zouden verminken, verkrachten, vermoorden. Dat ze mens zouden worden en hun naasten als mens zouden behandelen.
En ook effeta, ga open, tegen allen in de zorgsector, dat ze oog zouden hebben voor het leed van de mensen die op hen leunen en hen vertrouwen. Dat ze hen niet als lastige patiënten, maar als medemensen zouden zien, mensen in nood, mensen op zoek naar een luisterend oor, een glimlach, een bemoediging.
En effeta, ga open, ook tegen onze Kerk. Dat ze zou openstaan voor het nieuwe in de wereld, dat ze de tekenen van deze tijd zou begrijpen, dat ze haar plaats in deze wereld zou terugvinden: haar plaats tussen de mensen, tussen allen die hunkeren naar steun, naar bemoediging, naar warmte. Dat ze onverkort Jezus’ Boodschap van liefde en hoop zou verkondigen en voorleven. Zijn Boodschap, en alleen maar zijn Boodschap. Dat ze niet zou verstrikt raken in haar eigen regelgeving, maar slechts dit ene gebod zou gestalte geven: Bemin God bovenal en bemin uw naaste gelijk uzelf.
En op deze eerste zondag van september: ook effeta, ga open, tegen de tienduizenden leerlingen en leerkrachten voor wie het nieuwe schooljaar begonnen is. Dat ze met open geest, met een boekentas vol goede voornemens en positieve inzet de kans zouden grijpen om er samen iets van te maken, om een gemeenschap te vormen waar het heerlijk toeven is, en dat ze elkaar tot steun zouden zijn bij welslagen zowel als bij tegenslagen.
En ten slotte: effeta, ga open, ook tegen onszelf. Dat we zouden openstaan voor onze medemensen, dat we zouden bloeien in het licht van Gods liefde, en dat we die liefde zouden belichamen, Dat we er altijd zouden zijn voor elkaar, dat de goed zouden zijn voor elkaar, en barmhartig, vergevensgezind en rechtvaardig, dat we vredestichters zouden zijn. Dat we vol gloed zouden meewerken aan de verwezenlijking van het Rijk Gods op aarde, het rijk van liefde, vrede en gerechtigheid.
Heer Jezus, wij bidden U: spreek uw bevrijdend effeta uit over ons en over onze wereld. Amen.