Lezingen 1 Sam 3, 3b-10.19 · Ps 40 (39) · 1 Kor 6, 13c-15a.17-20 · Joh 1, 35-42
Zeer veel in het leven kun je niet uitleggen met woorden alleen. Je mag aan mensen duizendmaal zeggen wat je doet of wil doen in het leven. Ze zullen dat in het beste geval mooi vinden of zinvol, maar om het met een warm hart te waarderen, is een stap meer no¬dig. Dat is een stelregel die iedereen vanuit vele eigen ervaringen makkelijk aanvaardt. Het is eventueel gewoon een principe van het gezond verstand.
Het evangelie van vandaag spreekt dezelfde taal. Toch is het eventjes anders. Het is anders omdat het hier om meer gaat dan om het begrijpen van een bepaald programma. Het gaat om een levenskeuze, om een radicale en onvoorwaardelijke stap die je leven ondersteboven keert. Het gaat om een groot risico.
De tekst van Sint-Jan wekt zelfs de indruk dat het hier om meer gaat dan om een berekend risico. Zoiets doen mensen in het zakenleven, in het aantrekken van nieuwe partners, in het aankopen van vreemde spelers of vreemde trainers in de topsport. Hoe je het ook draait of keert, dat ligt allemaal in de zakelijke sfeer. Het evangelie heeft het over iets anders.
Het evangelie spreekt over een pedagogie die mensen tot leerlingen van Jezus maakt. En dat is een eigen verhaal. Dat volgt een eigen methodiek. Om in die leerschool binnen te treden moet je iets verwachten. Jezus vraagt aan de leerlingen die Hem al volgen: ‘Wat verlangt gij?’ Dat is het kapitale uitgangspunt. Om christen te worden moet je dat hartgrondig verlangen. Elk menselijk leven wordt trouwens uit verwachting geboren. Dat is levenswet. Het is dan ook de logica zelf dat vele mensen niet christen zijn: ze hebben dat nooit verlangd. Ze zoeken dat adres niet omdat ze niet van plan zijn naar dat adres te gaan. Hier is het evenwel anders. De leerlingen vragen wel naar het adres van Jezus. Ze willen Hem van naderbij leren kennen. Ze willen weten wie Hij is.
Daarop is het antwoord teleurstellend en ontwapenend. Het stelt teleur omdat Jezus zijn identiteitskaart niet toont. Hij zegt alleen maar dat ze geen drempelvrees mogen hebben en dat ze moeten meegaan. Gaandeweg, gaan-de-de-weg, zullen ze zien waar het Jezus om te doen is. De openbaring van zijn geheim zal volgen op de ervaring van zijn geheim. Dat is evenwel een riskante pedagogie. Blind geloof in groten der aarde heeft al miljoenen goedgelovige mensen bedrogen. Je mag in een leider pas écht geloven als hij voor honderd procent integer is. Dat is, gelukkig, het geval met Jezus. De leerlingen gaan dus mee om te zien. Ze veronderstellen terecht dat ze met Jezus geen valse start nemen.
Toch is dat voor de moderne mens zeer vreemde taal. Wij hebben ons al eeuwen getraind in het nemen van berekende risico’s. We werden bovendien ook vaak bedrogen door blind vertrouwen in blinde leiders. Daarom denken we liever heel lang na.
Wellicht missen wij iets van de joodse filosofie? Volgens hen moet je eerst zien en dan geloven. En, als er niets te zien is, zijn de woorden ook niet waar. De waarheid ontstaat uit de praktijk van het leven. Het zal ons maar een les zijn. Pas wanneer er in onze christelijke gemeenschappen iets te beleven valt, zal de waarheid van het christendom waar zijn. Woorden alleen wekken geen volgelingen.
Pedagogie om nooit te vergeten.