2e zondag door het jaar (2000)

Horen, zien en zwijgen, u kent allemaal wel dat gezegde, en vaak is dat een heel verstandige houding. Wil je de lieve vrede bewaren dan is het soms maar het beste je mond te houden bij wat je ziet en hoort. Het kan dikwijls een vorm van verdraagzaamheid zijn, en verdraagzaamheid is uiterst belangrijk overal waar mensen het leven delen, het huis, het werk, de buurt.
Horen, zien en zwijgen, het kan heel goed zijn, maar lang niet altijd. Horen, zien en spreken, kan in veel gevallen een veel betere houding zijn, of: horen, zien en in beweging komen, in actie komen, je laten uitdagen door wat je hoort en ziet, erop reageren.
Zwijgen, passief aan de kant blijven staan is niet altijd de juiste houding. Horen en zien: zo sta je open voor de wereld om je heen, voor de mensen die je ontmoet in je dagelijks bestaan. En van die wereld, van die mensen gaat dikwijls een uitdaging uit: de vraag: hoe ga je om met hetgeen je hoort en ziet.
Ik hoor bijvoorbeeld iemand op een enorme manier roddelen over een ander. Je hoort dat aan en je staat voor de vraag: hoe reageer ik daarop? Zwijg ik en laat ik die ander maar praten? Beaam ik die ander in zijn uitspraken? Of probeer ik die ander te corrigeren? Welke keuze maak ik dan? De ander corrigeren zou natuurlijk het beste zijn.
Je ziet bijvoorbeeld hoe bij jou in de buurt iemand zit te vereenzamen. Wat doe je met dat gegeven dat je signaleert? Loop je er in een grote boog omheen? Denk je: hier ligt geen taak voor mij, dit moeten anderen maar opknappen? Of zeg je: ik zou wel eens op bezoek willen gaan, maar ik heb geen tijd? Of wip je toch regelmatig eens even binnen. Daar ligt een uitdaging, en dus een keuze. En eens op bezoek gaan is natuurlijk de beste keuze.
Zo zit ons leven vol uitdagingen, maar vaak zijn we ziende blind en horende doof zijn. Telkens weer moeten we keuzes maken, soms is dat heel gemakkelijk, soms kan dat best moeilijk zijn. Maar het belangrijkste is: je moet willen zien en willen horen. Je oren open houden en je ogen goed te kost geven, daar gaat het om.
In het evangelie hoorden we hoe Johannes de Doper tegen zijn leerlingen zegt: Zie het Lam Gods, en hij wijst dan naar Jezus. Zie die man daar, kijk er eens goed naar, dat is een bijzonder man. En als die leerlingen Jezus dan achterna gaan en hem vragen: waar woont u? dan is het antwoord: Ga mee om te zien. Kom maar mee, en kijk maar eens goed om je heen. En, zo staat er in het evangelietekst, ze blijven de hele dag bij Hem. Er staat niet wat ze gezien hebben of wat ze gehoord hebben, maar blijkbaar heeft het grote indruk op hen gemaakt.
Als Andreas later zijn broer Simon tegenkomt, zegt hij: We hebben de Messias gevonden. En dat is een heel bijzondere uitspraak. We weten dat ze met deze Messias in zee gegaan zijn, die uitdaging hebben ze aangenomen. De uitdaging waar mensen voor kunnen komen te staan komt gewoonlijk van medemensen, maar in wezen is het God die roept.
Dat wordt vertelt in de eerste lezing: dat de roeping van Samuël, een van die prachtige verhalen uit het Oude Testament. Samuël hoort wel het roepen maar weet het niet thuis te brengen. Hij gaat uit van de meest voor de hand liggende veronderstelling dat zijn meester, de oude priester Eli, geroepen heeft. Het zou raar geweest zijn als hij anders gedacht had. Pas in derde instantie realiseert de oude Eli zich dat het God is die roept. “Spreek, Heer, uw dienaar luistert.” zo moet Samuël gaan luisteren.
Het verhaal van Samuël herhaalt zich steeds weer in onze mensenverhalen. Als wij, van dichtbij of veraf, iemand zien of horen, die op de een of andere manier een beroep op ons doet, dan denken we er geen moment aan dat God ons daarin roept. En toch kan dat wel eens het geval zijn.
In en door mensen kan God een beroep op ons doen. We zijn allemaal geroepen om mensenhoeders te zijn, broeder, zuster voor de medemens, die of wat hij ook is. En in allerlei situaties worden wij uitgedaagd om die roeping waar te maken, ieder van ons naar zijn eigen mogelijkheden, in zijn eigen levenssituatie.
Horen, zien en zwijgen, kan soms het verstandigste zijn," in elk geval heel vaak het gemakkelijkste. Maar, horen, zien en in actie komen, is meestal niet de eenvoudigste maar wel de betere keuze. Gelukkig voor onze samenleving zijn er velen die deze uitdaging aannemen. Hopelijk horen ook wij daarbij.