Dag iedereen,
komend weekend mag ik weer voorgaan en preken in de vieringen in de gevangenis PCB Brugge. Voor één keer heb ik gekozen voor de eerste lezing, over het ‘manna in de woestijn’. Dat komt omdat we in de periode tussen Pasen en Pinksteren laatstleden reeds een cyclus van zeven vieringen hebben gehouden over de ‘Ik-ben-woorden’ uit het Johannes-evangelie. Het thema ‘Ik ben het levende Brood’ uit het evangelie van deze en volgende zondagen is daar reeds van commentaar voorzien, en we willen niet te veel in herhaling vallen.
In bijlage mijn preek of toespraak - moet nog in erg verkorte vorm vertaald worden in het Engels en het Frans. Het is een poging om dat thema van het ‘manna in de woestijn’ te vertalen naar de situatie van de gedetineerden en hun ‘woestijntijd’ daar binnen in de gevangenis - hopend op en onderweg naar ooit de vrijheid… Hoe kan je in die woestijn zinvol proberen te overleven? En wat heeft de schrift daarover te zeggen?
Toegevoegd is ook een ‘volgblaadje’, met daarop vooral de teksten van drie liedjes die ik in de loop van de viering wil laten horen: ‘In mijn hoofd’ van Raymond Van het Groenewoud als ‘Moment van inkeer’ - ‘I have a dream’ van ABBA, direct na de toespraak - en ‘We shall overcome’ gezongen door Bruce Springsteen als bemoediging en ‘zending’…
Die muziek op CD moet het koortje vervangen dat er anders soms is. Het volgblaadje vervangt min of meer de PowerPoint die ik zelf helaas niet kan aanmaken…
We trekken ons plan, en proberen er het beste van te maken. Op hoop van zegen…
Wie weet, kan dit materiaal ergens iemand van dienst zijn.
Met hartelijke groet - ‘we blijven - zeker ook in het ’nieuwe normaal’ - volop investeren in verbondenheid!’
geert dedecker vrijwilliger-aalmoezenier in de gevangenis PCB_Brugge
(AF EN TOE EEN BEETJE) GELUKKIG ZIJN IN DE WOESTIJN -
WAT EEN GENADE..!
Lezing uit de Schrift: Ex 16, 2-4. 12-15
In die dagen, toen ze in de woestijn waren
begon heel de gemeenschap van de Israëlieten
te morren tegen Mozes en Aäron.
De Israëlieten zeiden tegen hen:
‘Waren we maar door de hand van de Heer gestorven in Egypte,
waar we bij de vleespotten zaten en volop brood konden eten.
Jullie hebben ons alleen maar naar de woestijn gebracht
om al deze mensen van honger te laten omkomen.
‘Toen sprak de Heer tot Mozes:
‘Ik zal brood voor u laten regenen uit de hemel.
De mensen moeten er dagelijks op uit gaan
en de hoeveelheid voor een dag verzamelen.
Dan kan ik vaststellen of het mijn leiding wil volgen of niet.
Ik heb het gemor van de Israëlieten gehoord.
Dit moet ge hun zeggen: tegen de avond kunt ge vlees eten
en morgenochtend zult ge volop brood hebben.
Dan zult ge weten dat ik de Heer, uw God, ben.’
En het was avond toen kwartels kwamen aangevlogen
die neervielen over heel het kamp.
De volgende morgen hing er dauw rondom het kamp.
En toen deze was opgetrokken
lag er over de woestijn een fijn korrelige laag,
alsof de grond met rijp was bedekt.
De Israëlieten zagen het en vroegen:
‘Wat is dat?’ Ze wisten werkelijk niet wet het was.
Mozes legde hun uit: ‘Dit is het brood dat de Heer u te eten geeft.’
Eten uit de Hemel - Exodus 16,17
In het boek Exodus wordt verteld hoe het volk van Israël onder de leiding van Mozes is weggetrokken uit Egypte, waar ze als slaven moesten leven. Ze zijn al een hele tijd op weg naar het Beloofde Land, naar het ‘Rijk van de Vrijheid’, maar het duurt allemaal veel te lang, en ze beginnen te morren: Want ze lijden grote honger, en ze besterven het bijna van de dorst. ‘Waren we toch maar in Egypte gebleven, bij de vleespotten daar. We hadden het er toch alles bij mekaar niet zo slecht? Er was daar volop te eten, - weliswaar niet voor iedereen, maar toch… En hier in de woestijn is er bijna niets voor niemand..!’
Ze vragen zich af waarom ze ooit begonnen zijn aan die uitzichtloze tocht, en willen op hun stappen terugkeren. De vrijheid die hen beloofd is, zegt hen plotseling niets meer, omdat de tocht er naar toe veel te lang duurt…
Mozes gaat daarop onderhandelen met God, en Die belooft dat Hij elke dag voedsel zal laten naar beneden vallen uit de hemel. En zo gebeurt het ook; Tegen de avond vallen er kwartels over het kamp neer, en ’s morgens, als de dauw opgetrokken was, bleek de woestijn bedekt met een fijn, schilferachtig laagje, alsof er rijp op de aarde lag. ‘Wat is dat?’, vroegen de mensen. ‘Man-hoe’ zeggen ze in het Hebreeuws vandaar de naam ‘Manna’. Mozes zei tegen hen: ‘Het is het brood uit de hemel dat de Heer u te eten geeft, om het dag na dag te delen met elkaar.’
Belangrijk in het verhaal is, dat de Heer opdracht geeft om dagelijks van dat voedsel voor één dag te verzamelen, niet méér dan je nodig hebt om de dag door te komen. Want er is genoeg voor iedereen, en voor elke dag. Maar oppotten voor jezelf alleen mag niet: wie dat toch probeert, vindt de volgende dag bedorven eten in de pot…
In de gevangenis verblijven gelijkt heel sterk op ‘veertig jaar’ ronddolen in de woestijn. Het is ook hier vaak een dagelijks gevecht om te overleven. Met ontelbaar veel momenten van twijfel, onzekerheid, leegte, wanhoop, angst, uitzichtloosheid… Maar tegelijk is en blijft het ook altijd een uitnodiging en een uitdaging om voort te stappen op weg naar de vrijheid, om te groeien in het ‘mens-zijn’, en om te verlangen naar een nieuw en ander soort leven. Een kans ook om sterker en meer volwassen te worden in geloof.
Wat vind jij het moeilijkste in de ‘woestijn’ van de gevangenis? Wat maakt jou soms bitter? Hoe groot is de honger en de dorst naar de vrijheid? En hoe slaag je er in om dag na dag iets van ‘manna’ op te rapen om van te leven – juist genoeg om één dag door te komen misschien..?
De woestijn is de plek waar je geconfronteerd wordt met honger en dorst. Maar, zegt het verhaal van Exodus: elke dag valt er manna uit de hemel. Dat wil zeggen dat God zelf er voor zorgt dat er voor elke dag genoeg is om te kunnen voort doen. Het zijn de kleine dingen die het leven leefbaar maken en houden in de woestijn. Je kan de genade (‘grâce’, zeggen ze in het Frans – datgene wat gratis is en voor niets…) Je moet vooral leren loslaten, het leven niet willen opsluiten in je vuisten en het naar je hand willen zetten. Dat lukt toch niet – zeker hier niet in de gevangenis. Dag na dag moet je leren leven met open handen en een open hart. In volkse taal: ‘God schept de dag, en moeder schept de soep…’
Enkele jaren geleden was ik met vrienden op bezoek in een kleinschalig weeshuis in Afrika, Mozambique: een Nederlandse vrijwilligster, Corrie, zorgt er voor een 25 tal kinderen, vaak met HIV /AIDS besmet. Toen we haar bij ons afscheid vroegen wat hun grootste probleem was naar de toekomst toe, was haar antwoord: ‘Ik hoop op rijst en bonen voor elke dag en voor elk kind’… Hoe arm moet je zijn, om te blijven vertrouwen dat er genoeg zal zijn voor elke dag? En hoe rijk moet je zijn aan vertrouwen om daar een thuis op te bouwen voor 25 weeskinderen..?
We kunnen en mogen het ‘manna’ in onze woestijn niet hamsteren of oppotten. We kunnen er enkel op vertrouwen dat er iedere dag voldoende van zal zijn. En gaandeweg kunnen we groeien in het leren leven vanuit dit vertrouwen, en proberen staande te blijven in deze moeilijke omstandigheden. Blijven geloven, blijven hopen en uitzien naar de toekomst is niet makkelijk. Hoe hou je het uit wanneer het zo lang duurt (‘veertig jaar’ heet zo’n lange periode altijd in de Bijbel), met elke dag niet meer dan een handvol manna en een veldflesje water geput uit de Bron?
En nog iets: de woestijn kom je maar door, wanneer je zorg draagt voor elkaar. Het is de stilzwijgende vanzelfsprekendheid dat niemand een ander achterlaat. In de woestijn leren mensen elkaars sterktes delen en elkaars zwaktes dragen, ‘Ik zal er zijn voor jou’ krijgt er een naam en een gezicht.
Zeker in de woestijn van de gevangenis hier, zijn wij kwetsbare mensen. Het is, net door het besef van die kwetsbaarheid, en dat wij daarin tenminste allemaal gelijk zijn en ons in een gelijkaardige situatie bevinden, dat wij tot steun kunnen zijn voor elkaar, dat wij gemeenschap kunnen worden en kunnen we groeien naar een nieuw ‘wij’.
Om de kwetsbare gemeenschap moed in te spreken heeft de verteller van Exodus deze woorden neergeschreven. Dit zijn verhalen die empowerment betekenen. Ze willen ons helpen om weerstand op te bouwen en weerbaarheid te bevorderen, het gevoel opwekken van tòch mens te zijn en mee te tellen in Gods ogen. Ze willen ons zelfwaarde-gevoel herstellen en ons gaande houden, hoe dan ook – op de weg naar de toekomst en de vrijheid…
Elke zondag is de viering hier in de kapel een oefening om ons deze opdracht eigen te maken: als compagnons, als co-pains’ en ‘com-panen’ op weg gaan, in leefomstandigheden die vaak op een woestenij gelijken, erop vertrouwend dat het ooit waar wordt, mede door onze handen: een nieuwe wereld, waar elke dag brood genoeg en bronne-water is, voor allen…
Zo moge het zijn…!
geert dedecker
Sieger Köder - Manna in the wilderness
Viering PCB Brugge – Achttiende zondag door het jaar - B
31 juli – 1 augustus 2021
Moment van inkeer
In mijn hoofd - Raymond van het Groenewoud
In m’n hoofd is alles heel eenvoudig In m’n hoofd valt alles op z’n plaats Geen verderf, geen loeiende reclame Welkom, welkom, in m’n hoofd
Er is tijd voor eender welke richting Er is plaats voor eender welke stroof Er is rust om alles t’ overschouwen T Is prettig toeven in m’n hoofd
Overdag is er de verwarring Overdag loopt ‘t spoor vlug dood Overdag wringt men zich in bochten
Er is water voor wie echt wil drinken Er is werk, dat werd ons toch beloofd Er zijn slogans voor wie ze wil geloven Maar de kern zit in m’n hoofd
In m’n hoofd zijn geen misverstanden In m’n hoofd blijft alles ongedeerd In balans, onuitgesproken
Naar ‘t schijnt verdwijnen je gedachten Tot ‘t licht volledig is gedoofd Maar zolang ik daar iets kan ontwaren Blijf ik dwalen in m’n hoofd
Ja, zolang ik daar iets kan ontwaren Blijf ik dwalen in m’n hoofd
Franciscus van Assisi
Lecture du livre de l’Exode: Ex. 16, 2-4. 12-15
En ces jours-là, dans le désert,
toute la communauté des fils d’Israël récriminait contre Moïse et son frère Aaron. Les fils d’Israël leur dirent: «Ah! Il aurait mieux valu mourir
de la main du Seigneur, au pays d’Égypte, quand nous étions assis près des marmites de viande, quand nous mangions du pain à satiété! Vous nous avez fait sortir dans ce désert pour faire mourir de faim tout ce peuple assemblé!» Le Seigneur dit à Moïse: «Voici que, du ciel, je vais faire pleuvoir du pain pour vous. Le peuple sortira pour recueillir chaque jour sa ration quotidienne, et ainsi je vais le mettre à l’épreuve: je verrai s’il marchera, ou non, selon ma loi. J’ai entendu les récriminations des fils d’Israël. Tu leur diras: ‘Au coucher du soleil, vous mangerez de la viande et, le lendemain matin, vous aurez du pain à satiété. Alors vous saurez que moi, le Seigneur, je suis votre Dieu.’»
Le soir même, surgit un vol de cailles qui recouvrirent le camp; et, le lendemain matin, il y avait une couche de rosée autour du camp. Lorsque la couche de rosée s’évapora, il y avait, à la surface du désert, une fine croûte, quelque chose de fin comme du givre, sur le sol. Quand ils virent cela, les fils d’Israël se dirent l’un à l’autre: «Mann hou?» (ce qui veut dire: Qu’est-ce que c’est?), car ils ne savaient pas ce que c’était. Moïse leur dit: «C’est le pain que le Seigneur vous donne à manger.»
We read from the Book of Exodus:
The whole Israelite community
grumbled against Moses and Aaron. The Israelites said to them: “Would that we had died at the Lord’s hand in the land of Egypt, as we sat by our fleshpots and ate our fill of bread! But you had to lead us into this desert to make the whole community die of famine!”
Then the Lord said to Moses:
“I will now rain down bread from heaven for you. Each day the people are to go out and gather their daily portion; thus will I test them, to see whether they follow my instructions or not.
“I have heard the grumbling of the Israelites. Tell them: In the evening twilight you shall eat flesh, and in the morning you shall have your fill of bread, so that you may know that I, the Lord, am your God.”
In the evening quail came up and covered the camp. In the morning a dew lay all about the camp, and when the dew evaporated, there on the surface of the desert were fine flakes like hoarfrost on the ground. On seeing it, the Israelites asked one another: “What is this?” for they did not know what it was. But Moses told them, “This is the bread that the Lord has given you to eat.”
I Have A Dream -
I Have a Dream, a song to sing To help me cope, with anything If you see the wonder, of a fairy tale You can take the future, even if you fail
I believe in angels Something good in everything I see I believe in angels When I know the time is right for me I’ll cross the stream, I Have a Dream
I Have a Dream, a fantasy To help me through, reality And my destination, makes it worth the while Pushin’ through the darkness, still another mile
**I believe in angels Something good in everything I see I believe in angels When I know the time is right for me **
I’ll cross the stream, I Have a Dream I’ll cross the stream, I Have a Dream
I Have a Dream, a song to sing To help me cope, with anything If you see the wonder, of a fairy tale You can take the future, even if you fail
I believe in angels Something good in everything I see I believe in angels When I know the time is right for me I’ll cross the stream, I Have a Dream I’ll cross the stream, I Have a Dream
Si le courage est dans tes chaussures, mets-toi sur la tête.
If the courage sinks into your shoes, stand on your head
Pourquoi baisser la tête quand on peut hausser les épaules?
Why hang your head when you can also shrug your shoulders?
** - We shall overcome **
**Hey we shall overcome, we shall overcome We shall overcome someday Darlin’ here in my heart, yeah I do believe We shall overcome someday
Well we’ll walk hand in hand, we’ll walk hand in hand We’ll walk hand in hand someday Darlin’ here in my heart, yeah I do believe We’ll walk hand in hand someday**
**Well we shall live in peace, we shall live in peace We shall live in peace someday Darlin’ here in my heart, yeah I do believe We shall live in peace someday
Well we are not afraid, we are not afraid We shall overcome someday Yeah here in my heart, I do believe We shall overcome someday
Hey we shall overcome, we shall overcome We shall overcome someday Darlin’ here in my heart, I do believe We shall overcome someday We shall overcome someday**