“Het wonder van het delen” 17e zondag d. h. jaar B
Eerste lezing: 2 Koningen 4, 42-44 Tweede lezing: Ef. 4, 1-6 Evangelie: Joh. 6, 1-15
Predicatie:
Herinner je nog de samenhorigheid bij de mensen na het busongeval van die kinderen die terugkwamen van sneeuwklassen in Zwitserland? Of heb je de beelden gezien van de herdenking van het bloedbad vorig jaar op het eiland Utoya in Noorwegen? Heb je het al eens meegemaakt dat je eindelijk je verhaal eens kwijt kon aan iemand nadat jou iets belangrijks was overkomen? Of doet het niet deugd om samen te komen met lotgenoten die hetzelfde meemaken en doormaken? We merken het ook vaak bij patiënten dat ze helemaal opklaren wanneer ze hun verhaal eens kwijt kunnen. Samen lief en leed delen, kan deugd doen bij mensen. Daar waar mensen samen kunnen delen, wordt er gemeenschap gevormd en ontstaat verbondenheid en liefde.
Daar gaat het vandaag ook over in het evangelie. De traditie bestempelt dit evangelieverhaal als het wonder van de broodvermenigvuldiging. Volgens mij zou het correcter zijn om het te bestempelen als het wonder van de brooddeling. Zoals gewoonlijk bij de evangelist Johannes zit in het verhaal heel wat symboliek verweven. De symboliek wil ons helpen om het mysterie rondom Jezus en God te ontcijferen, te begrijpen of misschien brengt het ons juist in verwarring.
Het verhaal speelt zich af bij Tiberias aan de overkant van het meer van Galilea. Tiberias was in Jezus’ tijd een stad gebouwd naar Grieks model waar ook de visvangst heel belangrijk was. Na de val van Jeruzalem in het jaar 70 verhuisde het Sanhedrin van Jeruzalem naar Tiberias, dat is ook de tijd dat Johannes het evangelie schreef. Je kan in Tiberias zowel het oude Israël, het Sanhedrin, als het nieuwe Israël, Griekse invloeden zien. De plaats is dus niet onbelangrijk!
Dan komt er een verhaal over Jezus dat sterk lijkt op het verhaal van Mozes in de woestijn. Het volk van Israël dat hem gevolgd was, die de wonderen aan de Rode Zee hebben gezien, begon te morren. In Egypte waren er lekkere vleespotten en hier in de woestijn hadden ze niets te eten. Daarom ging Mozes de berg op om met JHWH God te praten. En JHWH God stuurde Manna uit de hemel, brood om van te leven. Jezus heeft net zoals Mozes heel wat mensen mee op touw genomen. Ze zijn Hem gevolgd na enkele genezingen. En ook Jezus gaat de berg op, maar Hij doet dit om in gesprek te gaan met zijn leerlingen. Van op de berg valt Jezus op hoeveel volk Hij op de been heeft gebracht en Hij vraagt zich af of zij geen honger zouden beginnen krijgen. Misschien bedoelde Jezus vooral ook de spirituele honger die mensen vaak hebben. De verteller van het verhaal laat uitschijnen dat Jezus al lang een plan heeft en zijn leerlingen bespeelt om zijn plan uit te voeren. Hij wil de mensen iets heel belangrijks tonen. Jezus weet heel goed dat zij zelf niet genoeg eten bij hebben. En dan merkt Andreas, de broer van Petrus, op dat er een jongen is met vijf broden en twee vissen. Evenveel broden als dat er boeken zijn in de Thora, de bijbel van Mozes en wellicht twee vissen die verwijzen naar het christendom, want de vis was het symbool van de eerste christenen. In het oorspronkelijk verhaal bij Mattëus en Marcus is er spraken van zeven broden, verwijzend naar het heilig getal zeven, evenveel als de dagen waarop de God de aarde geschapen heeft. De mensen moeten van Jezus in het groene gras gaan zitten… de vruchtbaarheid tegenover de onvruchtbare woestijn bij Mozes.
Jezus spreekt het dankgebed uit… heel herkenbaar voor ons, maar ook voor de toehoorders van Johannes. Zowel in de bijbel als in de geschiedschrijving lezen we dat de christenen al vrij vlug wekelijks samenkwamen om Jezus te gedenken in de tekenen van het Laatste Avondmaal. Jezus nam toen het brood, sprak een dankgebed uit, brak het en gaf het aan zijn leerlingen…. De vijf broden en twee vissen worden rondgedeeld totdat iedereen verzadigd was… iedereen had voldoende gegeten, niet een klein kruimeltje, nee een volle maaltijd! De overgebleven brokken worden opgehaald en het blijken wel twaalf manden vol zijn, zoveel als dat er stammen waren in het volk van Israël als het aantal apostelen,…. Het wonder van het delen is geschied… Door het delen van de vijf gerstebroden deelden mensen hun eigen brood met elkaar. Het schept een band tussen mensen. Een grote menigte, die wellicht vreemden waren voor elkaar, werd een gemeenschap van liefde en delen. Het gaat niet enkel om de individuele relatie van een mens met God, maar vooral ook om de relatie van mensen onder elkaar. De liefde van God moet gedeeld worden, mogen we niet enkel voor onszelf houden. Het oude Israël had niet begrepen dat naast Gods Thora het ook des te belangrijker was om deze woorden ook kracht bij te zetten in woord en daad: aandacht hebben voor uw naaste, durven kijken met de ogen van God naar een ander medemens,… . De Godsnaam: “Ik-zal-er-zijn-voor-jou” mee gestalte geven. Pas daar zijn de vruchten van het Rijk Gods te vinden, daar is het gras groen en is iedereen verzadigd.
Mijn beste mensen, wij mogen ons hier elke week voeden met Gods’ Woord uit de Bijbel, onze vijf gerstebroden, maar ook samen delen, samen eten van hetzelfde brood. Wij kunnen het wonder van de eucharistie maar pas echt verstaan, wanneer wij na deze samenkomst ook tijd maken voor elkander, met elkaar lief en leed delen, elkaar ondersteunen wanneer het nodig is, elkaars luister- en tochtgenoot zijn, gebroken brood te zijn voor elkaar. We hebben toch geen rampen of aanslagen nodig om te beseffen dat we er moeten zijn voor elkaar, dat God ons bedoeld heeft om zorg te dragen voor elkaar? Of zoals Paulus het omschrijft: “leidt een leven dat beantwoordt aan de roeping die gij van God ontvangen hebt, in alle deemoed en zachtheid, in lankmoedigheid en elkaar verdragend. (Ef. 4, 2)” Het is belangrijk om hier elke week samen te komen om samen met ons eucharistie te vieren, ons te voeden met het geestelijk brood dat Jezus is, maar het is des te belangrijker van het samen gemeenschap te vormen, het samen delen vooral in ons dagelijks doen en laten. Zo vormen wij pas echt gemeenschap rondom God. Laten we in deze viering dan ook bidden om kracht en bemoediging om die droom van de brooddeling waar te maken in ons dagelijks leven. AMEN.
Paul Renders pastor AZ Turnhout 29/07/2012