Beste dorpsgenoten,
Uit de eerste lezing die we gehoord hebben, blijkt duidelijk dat Amos geen profeet van beroep was maar een veehouder en vijgenkweker. Als kleine boer met een gemengd bedrijf zou hij er, wijs en voorzichtig, nooit aan gedacht hebben om in een streek waar hij een vreemde was, zijn boodschap te richten tegen mensen die hun geld verdienden ten koste van anderen. Een verschijnsel dat tegenwoordig graaien heet! Hij doet me denken aan Mgr. Muskens, de oud-bisschop van Breda, een boerenzoon, nooit bang om te zeggen waar het op stond.
Amos was iemand die ook nu zijn mond niet zou houden als het gaat om de verhouding tussen Israël en de Palestijnen, terwijl de rest van de wereld voorzichtig zijn mond houdt.
Hij leefde in de achtste eeuw voor Chr. Van de vele profeten is hij een van de weinigen die zelf van zijn woorden iets op papier heeft nagelaten, volgens de overlevering.
Hoe kwam hij er toe zijn boerderij in Juda te laten voor wat het was en als profeet op te treden in Israël waar hij helemaal niet welkom was? Hij geeft zelf het antwoord: “De Heer heeft mij achter de beesten vandaan gehaald en heeft mij gezegd: ‘Trek als profeet naar mijn volk Israël.” Daar konden ze hem met goed recht verwijten: “Schoenmaker, blijf bij je leest. Bemoei je niet met ons.”
Zo heeft God ook gesproken tot Jezus van Nazareth, een timmerman van huis uit, tot de apostelen die vissers waren, en ook, al veel eerder, tot Abraham die als man van 75 zijn goden en zijn familie achterliet om naar een vreemd land te gaan.
Schoenmaker, blijf bij je leest. Wij zeggen: “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.” Geen stem van God maar we zijn er wel mee vertrouwd en we luisteren er al te graag naar. Veilig en gemakkelijk. Een woord of roeping van God kan daar niet tegen op!
En als in onze kop dan toch een ander Ik fluistert, smeekt, schreeuwt, de stem van de kunstenaar, de dichter, de idealist, de mysticus, de stem van iemand die iets anders wil dan als een schaap vastzitten aan een tui en leven in een heel klein cirkeltje? Een ander Ik dat een kans wil krijgen voor het te laat is? De stem van een ander die ons in de war brengt als we er niet naar luisteren. Zo’n stem, dat soort onrust, heette bij Amos nog “Woord van God.”
Mensen als Maarten Luther King in Amerika, die een droom had, Dietrich Bonhoeffer in Duitsland, die harmonisch leefde in verzet en in overgave, Nelson Mandela in Zuid Afrika, die 27 jaar vastzat, en veel anderen die als Amos met overgave luisterden naar die andere, lastige, stem. Zij vertrouwden die innerlijke onrust als stem van God ten bate van mensen die onderdrukt werden. Het ging bij hen om de stem die roept om groots te leven, die uitnodigt tot vreugde, vrede, gerechtigheid.
Vreugde, vrede, gerechtigheid: dat zijn grote woorden, en de mensen die daar iets mee konden dat waren blijkbaar altijd mensen met grote namen.
Het evangelie geeft een visie, waar wij, gewone mensen, zonder grote namen, ook in passen: “Jezus riep de twaalf bij zich en begon hen twee aan twee uit te zenden. Hij gaf hun macht over de onreine geesten.” Voor onderweg mochten ze niets meenemen dan een stok en ze mochten sandalen dragen, verder niets extra’s.
De twaalf werden niets eens bij naam genoemd, gewone mensen mogen we zeggen. En macht over onreine geesten, dat doet toch wel een beetje denken aan Jomanda?
Macht over onreine geesten? Dat zijn woorden uit een tijd die voorbij is.
Maar “met een stok lopen” en “sandalen dragen”, dat zijn woorden die ons liggen. Het zijn woorden die aan de oppervlakte liggen.
Wat aan de oppervlakte ligt, doet denken aan oppervlakkigheid. Heel lang heeft het niets voorgesteld: het was waardeloos, ordinair, goedkoop.
Dat begint anders te worden, heel anders zelfs.
Het gewone van het eigen leven is een en al oppervlakte, waar het geheimzinnige, het wonderlijke, in één woord: het goddelijke, gemakkelijk vat op krijgt. Het is nu alleen zaak dat we de “kriebels” waarmee het ons aanspreekt, niet van ons afschudden. Het leven, de dood en de begrafenis van Michael Jackson zou je in dat licht mogen zien.
Amos: dat was niet alleen een profeet, dat is een levenshouding, zoals Jezus van Nazareth een levenshouding is die echt nog past in onze tijd.
“Als Jij over ons oppervlak ademt, wordt alles herschapen, Jij vernieuwt het gezicht van de aarde (ps.104).