Wekelijkse reflectie onder het licht van Romero - nr. 14.
Laten we naar de andere oever gaan.
We lezen Mc 4, 35-41, het evangelie van de 12e zondag door het jaar-B. In 1979 vierde Mgr. Romero de liturgie van deze zondag niet in de kathedraal van San Salvador, en derhalve is daar ook geen homilie van hem opgenomen. Verder hebben we ook elders geen enkel bijbels commentaar van hem gevonden op de tekst van het evangelie van deze zondag. Wat wij hier delen is dus een persoonlijke reflectie, die niet zoals gewoonlijk vertrekt van één of meerdere citaten uit de zondagshomilie van Mgr. Romero, maar uiteraard wel gebaseerd is op zijn gedachtegoed.
Een eerste zin die onze aandacht trekt in deze evangelietekst is de uitnodiging van Jezus: ‘Laten we naar de andere oever gaan.’ (Mc 4, 35). Dit is niet in de eerste plaats de inleiding tot een verhaal over wat ooit eens een keer gebeurd is op een boot op het Meer van Galilea, een soort ‘fait divers’ uit het dagelijkse leven van Jezus met zijn leerlingen. Nee, het is in de eerste plaats en vooral een voortdurende oproep die Jezus doet aan elk van ons, tot op vandaag. Wij zijn door de band mensen van traditie, van gewoontes, van rituelen die altijd en soms haast stereotiep herhaald worden. Het veranderen van dingen, het veranderen van manieren van leven, het veranderen van houdingen, het veranderen van manieren om Kerk te zijn, het veranderen van tradities,… het kost ons allemaal enorm veel moeite. Maar Jezus blijft ons altijd zeggen: ‘Laten we naar de andere oever gaan’. Laten we aan boord gaan, ja, maar laten we wanneer we nog maar eens uitvaren, ook onze route durven te veranderen…
Op welke momenten in ons leven hebben we die oproep van Jezus gehoord en er gehoor aan gegeven (of niet)? En wat hebben die antwoorden concreet betekend? Horen wij ook vandaag de oproep van Jezus om naar de andere oever te gaan? En wat betekent deze oproep van Jezus vandaag de dag in onze kerkelijke gemeenschappen? Wat verwacht Jezus vandaag van ons als Hij ons zegt: ‘Laten we naar de andere oever gaan’?
Misschien hebben we bij dat alles wel goede bedoelingen, maar de angst kan ons snel verlammen. In de tijden van de COVID-19-pandemie is het zelfs nog moeilijker geweest. Missionaris en getuige zijn van het Evangelie in onze omgeving is vaak helemaal niet comfortabel. ‘Naar de andere kant gaan’ is meestal helemaal niet vanzelfsprekend. Vaak blijven we liever veilig aan deze kant en beperken we ons daar tot wat dagelijkse gewoonte is en ons als bekend voorkomt. We kijken dan maar naar onze eigen familie en volgen de gewoonten en gebruiken die daar gelden en soms haast eeuwenoud zijn. Angst en onzekerheid blokkeren ons zo gemakkelijk, en beletten ons om voor verandering te durven kiezen.
We staan ook even stil bij een tweede zin van Jezus in dit evangelieverhaal, die al evenzeer gericht is aan Zijn discipelen (van gisteren én van vandaag): ‘Waarom hebben jullie zo weinig geloof?’ (Mc 4, 40). Laten we niet vergeten dat Jezus hier niet tot elk van hen gezegd heeft: ‘Jij moet gaan, jullie moeten gaan…’, maar wel: ‘Laten wij naar de andere kant gaan’, laten we samen gaan, dus. Aan het einde van de evangelies horen we Jezus zeggen: ‘Ik zal bij jullie zijn tot het einde der tijden’. Geloven we dat of niet? En als we het geloven, waarom zouden we dan bang zijn om te vertrekken, om samen met Hem ‘naar de andere kant te gaan’?
Tegenwoordig leven we ook in tijden van crisis en van ‘storm op het meer’. We hadden het als Kerk moeilijk tijdens de COVID-19-pandemie, niet alleen omdat het vanwege de sociale afstand niet comfortabel was om als kerkgemeenschap bijeen te komen, of omdat we niet konden zorgen voor het laten verlopen van de vieringen op de normale manier, maar ook omdat we - los van die pandemie - in tijden leven waarin Kerkelijke Basisgemeenschappen niet erg positief gewaardeerd worden door de kerkelijke autoriteiten. Zij verstomden de oproep van de Heilige Geest die zo duidelijk geklonken heeft in de bisschoppenconferenties van Medellín en Puebla, en in de herhaalde oproepen ook van Mgr. Romero om ‘naar de andere kant te gaan’, en om een Kerk van basisgemeenschappen te vormen. We realiseren ons ook dat er in de voorbije periode nogal wat broeders en zusters zijn die wel een eerste stap gezet hebben naar de basisgemeenschappen toe, maar die zich nadien eerder gesetteld hebben, uit de boot gestapt zijn en de voorkeur hebben gegeven aan de veiligheid en de rust van de bestaande religieuze tradities en praktijken ‘aan deze kant’. De mondiale crisis van de COVID-19-pandemie heeft dit proces van geruisloos afhaken en kiezen voor de veiligheid van vroeger zelfs nog bevorderd, en de onzekerheid en de angst om elkaar te besmetten of besmet te geraken blijft bestaan. En verder is de economische crisis er natuurlijk niet op verminderd. De oorlogstrommels roffelen ondertussen ook door heel Europa en in zoveel delen van de wereld. Ons kerkelijke bootje lijdt onder de klappen van de crisis, en bevindt zich op vandaag meer dan ooit in het midden van de storm.
Daarom herkennen wij ons zo gemakkelijk in de situatie van de apostelen in hun bootje daar op het Meer van Galilea. Vandaag luisteren we naar de oproep van Jezus om de andere kant op te gaan, om daarbij op Hem te vertrouwen en om een echt en praktisch geloof aan de dag te leggen. Maar we moeten toch goed opletten: Jezus suggereert niet dat we een aantal rituelen moeten uitvoeren of allerlei gebeden moeten uitspreken om de storm te kalmeren. Hij suggereert niets magisch. Hij vraagt ons alleen om vertrouwen te hebben in Hem en te blijven roeien. Je moet nu eenmaal roeien met de riemen die je hebt, om naar de andere kant te gaan.
Het is de fundamentele taak van de kerkelijke gemeenschap, dat ze zou getuigen van een ander leven dat mogelijk is, een leven van solidariteit en broederschap, een leven van dienstbaarheid aan anderen, in een poging om het leven van Jezus, en ook van Mgr. Romero, bekend te maken en in de praktijk te brengen. We hoeven niet bang te zijn.
Tere en Ludo Van de Velde
Deze reflectie was oorspronkelijk geschreven voor zondag 20 juni 2021, en werd nu herzien voor de Twaalfde zondag door het jaar-B, 23 juni 2024. Voor die zondag is er geen preek van Mgr. Romero uit 1979 beschikbaar. Voor deze Wekelijkse reflectie - nr. 14 schreef Ludo van de Velde een persoonlijke commentaar bij de tekst van het zondagsevangelie: Mc 4, 35-41.