Wees gegroet (2008)

B-cyclus · Advent · 4e zondag van de Advent · paars

In dit jubileumjaar van Caritas/Melle werd het klokje van de kapel hersteld. Het kleppen werd geautomatiseerd. Nu klept het weer drie keer per dag het Angelus. De Angelusklok klept vanuit meerdere kerktorens in Europa. Tijdens het communistisch bewind mochten in Rusland de kerstklokken niet meer luiden. Wijzen op het hiernamaals, op de eeuwigheid mocht niet. Daarover deze commentaar van Solzjenitsyn: ‘Steeds zijn de mensen zelfzuchtig geweest en vaak niet zo deugdzaam. Maar de avondklok klonk, het geluid zweefde boven het dorp, boven de rotsen en boven het woud. Ze vermaande om de onbeduidende aardse dingen te laten liggen, tijd en gedacht te wijden aan de eeuwigheid. Dit luiden dat nog slechts in een oud lied bewaard is gebleven, behoedde de mensen ervoor schepsels op vier poten te worden.’ (M. Delrue, Kunst en spiritualiteit, p. 167-168).

Nu en dan staan we even stil bij het angelusgebed. Het vangt aan met woorden uit het evangelie van de vierde adventszondag: “De engel des Heren werd naar Maria gezonden.” Pater Radcliffe, vroegere generaal van de dominicanen, hield in Lourdes een mooie bezinning over de rozenkrans. Deze is te lezen in zijn boek uitgegeven bij Lannoo, Zusters en Broeders. Het weesgegroet begint met de groet van de engel. “Engelen zijn beroepspredikanten. Hun hele wezen is gericht op de verkondiging van de Blijde Boodschap. De woorden van Gabriël vormen de perfecte preek. En nog een korte bovendien!” (Op. cit., p. 137).

Bij het angelus bidden wij drie keer het weesgegroet. Dit eenvoudig, vertrouwde gebed was aanvankelijk korter. “Ten tijde van Sint-Dominicus bestond het weesgegroet alleen uit deze woorden van de engel en uit die van Elisabeth. Ons gebed bestond uit woorden die ons gegeven waren. Pas later, na het concilie van Trente, werden onze eigen woorden aan die van Maria toegevoegd.” (Op. cit, p.138).

“De groet van de engel en deze van Elisabeth aan Maria worden voortgezet in de woorden die wij tot haar richten. Het tweede deel van het weesgegroet is een echo van het eerste. Het eenvoudige weesgegroet verkondigt de Blijde boodschap. Zoals alle goede preken doet het meer dan dat. Het geeft ons niet alleen informatie. Het biedt ons Gods Woord aan, een woord waarvan de echo in onze woorden doorklinkt, een woord dat onze stilte doorbreekt en ons een stem geeft” (Ib., p. 139-140).

Timothy Radcliffe noemt het weesgegroet het gebed voor thuis en op reis., dat gemeenschap sticht en ons op weg zet. “De groet van de engel laat Maria niet thuisblijven. De engel komt haar huiselijke leven verstoren.” (Ib., p. 141).

Elk weesgegroet roept de individuele pelgrimstocht op die ieder van ons moet gaan van geboorte tot dood. “Die tocht wordt gekenmerkt door het biologische ritme van elk mensenleven. Het weesgegroet gaat over drie momenten van ons leven, de enige die wij met absolute zekerheid kunnen kennen: wij werden geboren, wij leven nu en wij zullen ooit sterven. Het begint bij de aanvang van elk mensenleven, de ontvangenis in de moederschoot. Het plaatst ons in het heden omdat wij Maria’s gebed nù afsmeken. Het blikt vooral op de dood, op onze dood. Het is een verrassend fysiek gebed” (Ib., p. 142). “Juist binnen de biologische levenstijd zullen wij God ontmoeten en redding vinden. En dat eenvoudige gebed helpt ons onderweg” (Ib. p.143).

Radcliffe gaat verder: “De woorden van de engel beloven vruchtbaarheid. Vruchtbaarheid voor een maagd en voor een onvruchtbare vrouw. Gods zegen maakt ons vruchtbaar. Door onze individuele geboorte zijn wij allemaal de vrucht van een schoot die werd gezegend. Ik geloof dat de zegen die de engel beloofde zich altijd en in elk mensenleven uit in de vorm van vruchtbaarheid. Het is de zegen van een nieuwe start, de genade van het prille begin” (Ib., p. 143).

Het weesgegroet geldt voor het nu in elk moment van ons leven. “Het is nù dat we moeten volhouden en overleven op onze weg naar het Koninkrijk” (Ib., p. 141). Wij bidden het bij het uur van de dood of anderen zullen het dan in onze nabijheid bidden. Het wordt dan een gebed voor een nieuwe geboorte. Wij doen zoals T.S. Eliot die een van zijn gedichten als volgt laat beginnen: “Bid voor ons, nu en in het uur van onze geboorte.” “Ons leven staat immers open voor God, die altijd weer oneindig nieuw en onuitputtelijk ongerept is. Iedere keer opnieuw komt de engel met een nieuwe aankondiging van de Blijde Boodschap” (T. Radcliffe, op. cit. p; 147).

Het weesgegroet, wij herhalen het regelmatig, vooral bij het bidden van de rozenkrans. Wij schakelen onze eigen tijdspanne in binnen de grote tijd van God. Wij verbinden onze tijd met het leven van Jezus en halen kracht uit zijn weg langs blijde, droeve, stralende en glorierijke mysteries.

Bij het bidden van het weesgegroet zijn zij aanwezig die het ons voor het eerst leerden bidden. En zijn aanwezig veel geleerden en eenvoudigen, die hun vertrouwen in de rozenkrans niet verstopten. Romano Guardini getuigde er van. Zelf denk ik aan confrater Jozef Faes, vele jaren lang aalmoezenier van Intersoc (CM). Geen dag ging bij hem voorbij zonder het bidden van de rozenkrans.

Het boek van M. Delrue en dat van T.Radcliffe zijn uitgeven bij Lannoo-Tielt.

Zoeken in Preken Online