Wat hier in het evangelie uitgesproken wordt, is een theologische bezinning op de menswording. Jaren later denkt de christenheid na over het mysterie van de menswording. Door teksten uit het Oude Testament aaneen te rijgen probeert Lucas iets te verwoorden wat eigenlijk niet onder woorden is te brengen: het mysterie van de wijze waarop God en de mens elkaar vinden.
Hij neemt Maria als typebeeld van de Kerk en als voorbeeld voor elke gelovige. Maria stelt zich immers helemaal open voor het heilsplan van God.
In dit verhaal wil Lucas uitbeelden hoe door het geloof het onmogelijke mogelijk wordt, hoe God binnentreedt in het leven van elke mens in het bijzonder. Dit verhaal is voor ons geschreven opdat wij ons, zoals Maria, zouden laten opnemen in het heilsplan van God opdat Gods woord ook in ons leven gestalte kan krijgen. De engel trad bij Maria binnen en groette haar. God heeft altijd het eerste woord. Alle heilsinitiatief gaat van Hem uit. God wil niet leven in een tempel van cederhout of stenen (eerste lezing), maar Hij wil zich een levende tempel bouwen in hart van de mensen.
Maria schrok bij dit woord. Na het initiatief van God komt de mens aan de beurt. Maar ieder mens huivert om zijn kleinheid, als hij in aanraking komt met het goddelijke, het onnoembare. Maria vroeg zich dan ook af wat die groet wel kon betekenen. Door je iets af te vragen kom je tot de bewustwording dat er openheid, vertrouwen en bereidheid is om je te laten omvormen.
Dat vraagt dan om een loslaten van jezelf, om overgave. Maria blokkeert niets, legt niets in de weg. Haar houding is geloof en overgave.
Dan spreekt de engel weer: ‘Vrees niet , Maria!’. Hier wordt Maria bij haar naam genoemd. Zij wordt persoonlijk aangesproken en er wordt iets heel unieks van haar gevraagd. Gods woord is altijd belofte, een toezegging van heil. Hier wordt de mens het hoogste dat mogelijk is, toegezegd.
‘Gij zult zwanger worden en een Zoon ter wereld brengen, die gij de naam Jezus moet geven: God redt.’ Nooit zullen wij, mensen, dit mysterie van Gods menswording in Maria kunnen beschrijven. God heeft mogelijkheden die wij niet voor mogelijk houden. In het ongelooflijke voor ons komt bij God het gewone, het alledaagse tot stand. Zoals David een huis wilde bouwen voor de ark des Heren, zo heeft God Maria uitverkozen als de nieuwe ark van het verbond. Dan spreekt Maria: ‘Zie de dienstmaagd des Heren, mij geschiede naar uw woord’. God had het eerste woord, maar God laat aan de mens het laatste woord. Hij wordt niet mens zonder de mens. Het woord van God en het woord van de mens versmelten met elkaar en worden vruchtbaar. Maria blijft geheel en al de ontvangende. Maria spreekt haar jawoord op Gods heilsplan uit. Zo is zij de eerste van de gelovigen.
Lucas wil dit verhaal van de boodschap aan Maria aanschouwelijk weergeven. Wij kunnen God in ons eigen leven binnenlaten, en zo kan door het geloof tot vervulling komen wat ons van Godswege wordt gezegd. Ook in ons leven worden wij geconfronteerd met het mysterie dat ons onvoorwaardelijk tegemoet treedt, onverschillig of het gelegen komt of niet. Het laat ons dan niet meer met rust. Het wil ons transformeren in onze openheid naar God toe.
Deze absolute aanspraak van God openbaart zich vaak in het voorbijgaan, in gewone alledaagse dingen. Als wij ons leven durven stellen onder het appèl van de liefde van God, zal Hij ons door zijn liefde omvormen. Door onze levenshouding kunnen wij leren om op de initiatieven van God in te gaan en die te onderkennen in de dagelijkse dingen van het leven. Zoals Maria kunnen wij ze dan in ons opnemen en overwegen, ook als we ze niet dadelijk begrijpen of kunnen overzien. Maria heeft ook niet kunnen overzien wat haar te wachten stond, maar ze heeft zich durven overgeven in de handen van de almachtige God. ‘Mij geschiede naar uw woord!’
Laten we ook eens proberen die geloofshouding van Maria te volgen. Dan zal God ook in ons opnieuw geboren worden. Wij moeten alleen plaats maken voor Hem die op zoek is naar een jawoord op zijn uitnodiging om geboren te worden. Met de ogen van het geloof en met een hart vol liefde zullen wij de engel zien en horen die God ons zenden wil. Maar onze toestemming is er nodig. Die toestemming wil de almachtige God van ieder van ons om zijn tempel weer op te bouwen.