Het licht op de krans is over de helft. We mogen ons verheugen dat het feest van Christus’ geboorte zo dichtbij is. De bijbelteksten van vandaag sporen ons aan om niet af te wachten tot het licht vanzelf wel komt, maar om keuzes te maken die uit dit licht voortkomen. Keuzes maken betekent dat je een weg baant. Welke weg baan je voor jezelf. Natuurlijk vindt iedereen dat zijn eigen wegen recht zijn. Zijn ze dat wel? Kunnen jouw keuzes de kritiek van Johannes de Doper weerstaan? En straks als dat kind komt, het kwetsbare gezicht van God? Kunnen we voor Hem ruimte maken en de juiste keuzes maken?
Misschien bent U bezig om deze week de kerststal voor de dag te halen. Misschien staat deze al. Natuurlijk zonder kerstkind, want dat komt pas in de Kerstnacht. Bij het uitpakken van de beeldjes kunt U ze allemaal weer eens door de handen laten gaan en bekijken wat ze betekenen: een herder die knielt en die ontzag heeft voor het wonder van dit kind. Een tweede herder die op afstand staat en nog een lammetje op zijn schouders draagt en nog niet binnen wil komen.
Ook de wijzen mogen natuurlijk uit de doos gehaald worden. Het is zo sneu als ze pas op 6 januari erbij mogen komen staan. Ook zij hebben hun eigen verhaal: zij zijn de wetenschappers die uiteindelijk achter wetenschap en kennis de liefde van God herkennen. Zij vestaan de tekens van de hemel als tekens van God. Zij zien de waardigheid van iedere mensen, zoals een pasgeborene - met name deze pasgeborene - uitstraalt. Ook bij hen is de ene wijze gemakkelijker overtuigd dan de ander.
Tevergeefs zult U tussen de beelden zoeken naar een beeld van Johannes de Doper. Natuurlijk, zult U zeggen, hij hoort niet in de kerststal. Hij was net drie maanden oud toen Jezus werd geboren. En toch zou hij niet misstaan in de kerststal naar mijn idee. Hij is de wegbereider, de voorloper; hij is degene die aan de mensen Jezus aanwijst en Hem bekend maakt. Zoals de herders en wijzen ons de betekenis van dit kind voor de wereld en de mensheid duidelijk maken, zo is Johannes de Doper iemand die duidelijk maakt wat de ontmoeting met Jezus van ons zal vragen.
Het bekend maken van de Messias door Johannes de Doper is bijzonder omdat deze Johannes ons duidelijk maakt dat het kennis maken met Jezus niet zonder gevolgen kan blijven. De weg waar hij van spreekt, de weg die Johannes in navolging van de grote profeet Jesaja recht wil maken, is niet een snelweg of een bepaalde snelle route. Het is een manier van leven die hij recht wil maken.
De ontmoeting met Jezus roept bij Johannes een diep verlangen wakker dat de belofte van God nu inderdaad heel dichtbij gekomen is en werkelijkheid kan worden. Het is hetzelfde diepe verlangen van heel de mensheid waar Johannes ons op aanspreekt; het is het verlangen dat de wegen van de mensheid nu eindelijk, meer dan in het verleden, gekenmerkt worden door werkelijke menslievendheid en rechtvaardigheid. Steeds opnieuw in de geschiedenis zijn er momenten waarop dit verlangen weer tot leven komt. Ook in onze tijd is dat verlangen springlevend. In tijden van onrust en onzekerheid, wordt dat verlangen weer sterker. Waar kunnen we terecht om dit verlangen werkelijkheid te zien worden?
De Joden richten zich tot Johannes en vragen Hem naar zijn naam en zijn identiteit. Waar komt hij nu ineens vandaan? Hij komt uit de woestijn: wie is je vader? Wie is je moeder? Wie ben je? Johannes geeft geen direct antwoord. Aarzelt hij nu eigenlijk om zo duidelijk en onomwonden zijn identiteit prijs te geven? Hij maakt er bijna een quiz van: Ben je de Messias? Nee! Ben je Elia? Nee! Ben je de profeet? Nee! Wie ben je dan? Ik ben de stem die roept: maakt de weg recht voor de Heer.
In het antwoord dat Johannes geeft, klinkt een oproep aan de mensen om zelf ook na te denken over wie zij zelf zijn en welke wegen zij gaan.
Uiteindelijk zegt Johannes dat zijn leven en zijn identiteit alleen betekenis hebben in het Licht van Hem die komen gaat. Als je Jezus niet leert kennen, heeft het ook geen zin om Johannes te leren kennen. Als je niet bereid bent om je wegen aan te passen aan de boodschap van dit kind dat komen gaat, zal de kennis van de naam Johannes je niet veel verder helpen. Johannes maakt duidelijk dat hij dienstbaar wil zijn aan Degene die komen gaat. Hij ziet zijn leven als een onderdeel van de boodschap die Jezus komt brengen. Alleen de mens die op die manier naar zichzelf kan kijken, zal Hem herkennen.
Het verlangen naar rechte en rechtvaardige wegen van de mensheid doet de mens snel kijken naar leiders, naar politici bijvoorbeeld. Van hen wordt veel verwacht zoals in de Verenigde Staten. Als er problemen zijn, zoals in Griekenland, moet de regering maar wijken. Maar Johannes vraagt ons naar onze eigen wegen en onze eigen keuzes: kunnen wij op elkaar rekenen? Zijn we bereid om iets van onszelf in te leveren omwille van de ander, omwille van het koninkrijk dat het kind komt brengen?
Het naderende kerstfeest en het klaar zetten van de stal vraagt aan ons: waar ga je zelf staan in de stal? Bij de deur of kom je binnen? Sta je er alleen of neem je iemand mee? Wie nodig je uit in de stal van je eigen hart? Als we een antwoord kunnen geven op die vraag, dan zal het Licht van het kerstkind straks je hart en je huis verlichten. Ik wens U nog een inspirerende voorbereiding.
Amen