Mensen kunnen behoorlijk in de trubbels verzeilen, zozeer dat ze er alleen niet meer uitkomen. Het kan mensen zo slecht gaan, dat ze naar een psychiater of therapeut verwezen worden. Gelukkig maar, dat dat kan; dat er gidsen zijn als mensen de weg kwijtraken, als ze het niet meer zien zitten. Wanneer hun relaties stuk lopen; er geen werk meer voor hen is, hun kinderen eigen wegen gaan, hun vrienden hen gaan mijden, ‘want bij hen is niks te beleven’.
Gelukkig dat er dan mensen zijn, die willen luisteren. En vaak zie je dat zo’n thera¬peut met zijn cliënt, (patiënt, pastorant) teruggaat naar het begin, toen die ellende er nog niet was. De toekomst nog vol belofte en ‘lang zal ie leven’. Zij gaan samen terug naar het begin, om vanuit die belofte de weg weer te lopen en te zien waar het precies misging en waarom.
In het begin van een relatie, van een geboorte, van een nieuwe werkkring, noemt u maar op, zit meestal veel hoop en kracht verborgen. De herinnering daaraan wordt dan opgeroepen. Vaak helpt dat om meer zicht te krijgen op de huidige misère.
Zo verging het ook het Joodse volk. Op momenten van diepe ellende en vervreem¬ding vertellen ze verhalen over het begin. Zo’n situatie is hun ballingschap in Babylon. Op dat moment zijn ze overwonnen door hun vijanden. En die neemt geen risico, want ze zijn een fel en opstandig volk. De joden worden verbannen naar Babylon, een machtige maar heidense stad. Het eigen Jeruzalem met zijn tempel is met de grond gelijk gemaakt. En daar in den vreemde, zonder huis en haard gaan ze vertellen hoe God in het begin hemel en aarde maakte, hoe Hij orde bracht in de chaos en hoe Hij tegen de duisternis het licht in het geweer riep. Daarmee spraken ze elkaar moed in. “Zo zijn wij bedoeld”, zeiden ze tegen elkaar, “wij zijn uit God geboren, Hij zal ons niet alleen laten.”
Een krachtig verhaal. Je kunt ermee vooruit, als een touw om uit de put te klimmen.
Vandaag is er ook een beginverhaal om aan elkaar te vertellen, weer zo’n verhaal van de oorsprong: ‘Dit is het begin van de blijde boodschap van Jezus Christus, zoon van God.’ Zo luidt de eerste regel van het evangelie. Het is duidelijk dat de schrijver zijn héle boekje van geboorte naar Calvarie, van de kleine Jezus naar Zoon van God beschouwt als een begin. Dat verhaal van Hem zit vol kracht, vol wonderen, vol richtingwijzers naar een gelukkig en zinvol leven. Naar een gelukkig vervolg: en dat is onze geschiedenis.
Vandaag is er de stem die ons uitnodigt en zegt: lees nog eens dat hele verhaal en maak er een gelukkig jaar van, Je kunt en mag opnieuw beginnen, in de kracht van en met dit verhaal als model.
Als je wilt weten van God en mens, van liefde tussen hen: lees dit verhaal. Als je wilt weten, hoe het moet met ziekte en armoe: lees dit verhaal. Als je wilt weten van de liefde van mens tot mens en hoe het daarmee verder moet: lees dit verhaal.
En tegelijk kunnen deze verhalen over het begin aangevuld worden met onze eigen verhalen van toen. Toen we verliefd werden, toen we trouwden, toen we priester werden, toen onze kinderen werden geboren.
Verhalen vol energie, ontroering, verwachting, hoop, helderheid, licht. Zo wordt juist op momenten van dwalen, van niet meer zien, van duisternis een weg zichtbaar: je bent niet verloren. Achter de wolken schijnt altijd de zon. Mij trof het levensverhaal van een bijstandsmoeder met torenhoge schulden, door nepfinanciers opgezadeld met loze beloften, die eindelijk geholpen werd door iemand die haar ruimte gaf, die haar haar eigen verantwoordelijkheid liet. Die met haar terug ging naar het begin en als een licht haar gidste door de duisternis van armoe en dreiging. Zo denk ik, dat God met mij wil kijken naar mijn schuld - en laat ik mijzelf niets wijsmaken, die is er - God die niet mijn verantwoordelijkheid overneemt, maar mij een weg toont om eruit te komen, als ik wil. Die mij de ruimte geeft om dat stap voor stap te doen. Lees maar in jouw verhaal van het begin.