Beste vrienden,
In het proces-verbaal stond het duidelijk vermeld: Zijn ogen waren toegevallen, hij had ze slechts een fractie van een seconde gesloten en was dan weer klaar wakker. Maar – het was te laat! De oude vrouw die aan de rand van de weg had gestaan, en die hij nog duidelijk had gezien, lag nu levenloos op de grond. S’anderendaags stond in de krant: “Secondenslaap heeft verschrikkelijke gevolgen”.
Steeds weer horen we van dergelijke gebeurtenissen in het verkeer: Eén ogenblik verstrooidheid kan over leven en dood beslissen. Ook ons kan het elk ogenblik overkomen. Het lijkt wel of er in onze wereld een algemeen gebrek aan waakzaamheid is ontstaan. Wat ik daarmee bedoel? Wel, elke dag weer horen we op het nieuws hoeveel kinderen in de wereld een mensonwaardig leven moeten voeren. In veel landen, ook in Europa, wemelt het van daklozen, asielzoekers en vluchtelingen. Overstromingsellende in Pakistan en Thailand; hongersnood in Somalië, Kenia en Congo. Alleen al in het zuidelijk deel van Afrika zijn meer dan 25 miljoen mensen getroffen door Aids. We horen ervan en lezen er over, we zien het op TV; nemen het waar en gaan dan weer gewoon tot de dagorde over. Soms zeggen we wel tot onszelf:“wat kunnen wij daar toch tegen uitrichten?“ Maar tegenover dergelijke situaties staan wij als enkeling werkelijk machteloos!
God zij dank hebben we ook andere ervaringen: Zoals die moeder van drie kleine kinderen die plots dringend voor een langere tijd in het ziekenhuis moet worden opgenomen; De vader weet niet hoe hij het moet klaarspelen. Verlof nemen gaat niet en een huishoudhulp kan niet zo snel worden gevonden. Maar dan stoot hij op mensen die open staan, die alert zijn voor de noden in hun omgeving; buren en kennissen die hem helpen om die moeilijke situatie meester te worden.
Dergelijke ervaringen hebben we toch ook wel allemaal en ze bevestigen ons dat een goed begrepen waakzaamheid een enorme meerwaarde aan het leven kan geven. Maar het is ook duidelijk dat de tijd van waakzaamheid soms als zeer lang kan worden ervaren. Ik zelf ben wel geen soldaat geweest, maar van vrienden heb ik gehoord hoe oneindig lang de tijd van het wacht kloppen bij de kazerne werd ervaren. Op kamp met de scouts was dat heel anders, daar was het wacht kloppen een avontuur omdat we er op wachtten dat er iets speciaals zou gebeuren. Een overval om onze kampbanier te ontvreemden of een ander nachtelijk avontuur dat door de leiding werd uitgebroed. Daar heerste een positieve gespannen sfeer.
De ervaring van het waken heeft altijd met het overbruggen van een zekere tijd te doen, dat is duidelijk. Daar zitten mensen tussen hoop en vertwijfeling aan het bed van een ziek familielid en op hetzelfde moment kunnen twee geliefden de slaap niet vinden en blijven klaar wakker omdat het verlangen naar het weerzien zo groot is. Ofschoon die beide voorbeelden van „waken“ totaal verschillend zijn roepen ze toch de diepste gevoelens van al deze mensen te voorschijn.
“Neem u in acht! Blijf wakker! Wees waakzaam!“ Vandaag is het Jezus zelf die ons indringend oproept om waakzaam te blijven. Misschien vinden we zijn oproep opdringerig; misschien denkt de één of de ander onder ons: „Dat is weer typisch de Kerk! Die moet me weer met opgeheven wijsvinger met mijn neus op mijn onvolkomenheden drukken…” Maar: daar gaat het helemaal niet om. Jezus spreekt met geen woord over datgene wat zal gebeuren als we niet waakzaam genoeg zijn. Hij geeft veeleer weer wat Hij op dat ogenblik zelf beleeft. Want na deze tekst volgt het verhaal van zijn lijden en dood.
Jullie hebben het goed gehoord: Het lijdensverhaal! Jezus zal de weg van het kruis gaan en op die weg, dat weten we toch allemaal, hebben zijn leerlingen hun waakzaamheid nu toch wal echt niet bewezen.
Noch Jezus, noch de kerk willen ons met deze tekst dreigen. Veeleer willen ze ons bemoedigen om onze verantwoordelijkheid op te nemen. Waakzaam zijn beduidt toch ook: “de tekenen van de tijd herkennen, de werkelijkheid onder ogen zien. En waakzaam zijn beduidt ook: het heden bewust beleven en onze blik voor de noden en de zorgen van onze medemensen aan te scherpen.
Zo kunnen wij goede poortwachters worden die, waakzaam en alert, de Heer ten allen tijde zien aankomen. Nu zouden we natuurlijk heel nonchalant kunnen zeggen: kerstmis zal ook wel komen als we niet wakker zijn. Binnen vier weken is het zover. dan komt de Heer. Maar dan miskennen we het feit dat deze tijd van waakzaam zijn voor ons ook een actieve tijd is.
Geen tijd van niets doen of passief wachten op wat komen gaat.
De advent wil onze aandacht erop vestigen dat het er niet op aankomt hoeveel kerstkaarten we hebben geschreven of hoeveel dure geschenken we hebben gekocht. Ook niet of onze woning spic en span gepoetst is. Maar dat het er alleen op aankomt of we erkennen dat in dat kleine kind in de kribbe God zelf mens wordt; dat Hij onze broer wordt en zich toont als vriend van de arme en de onder zorgen gebukt gaande medemens.
Als we dat niet waarnemen, als we ons daar in deze adventstijd niet van bewust worden, dan zijn we slapende poortwachters die wel weten dat er een gast komt, maar in de drukte vergeten van hem welkom te heten en binnen te laten.
Advent vieren wil zeggen: me voorbereiden op het feit dat God in mijn leven binnen wil komen. Hoe en waar? Dat weet ik niet. Ik kan Hem in elke mens ontmoeten: In U allen, maar ook in allen die zich buiten, en aan de rand van de kerk bevinden. In de liefde tussen twee mensen en in een mooie zonsopgang. Ik kan Hem ontmoeten in het drogen van tranen en in een vriendelijke glimlach; in gebeurtenissen waarvan we mogen zeggen “ Ik heb geluk gehad” en in situaties die ons doen stamelen: “Mijn God, waarom ik?”
Op elk uur, elke minuut kunnen wij de komst van Christus „verslapen“ als we niet waakzaam genoeg zijn. Heeft u het al eens meegemaakt dat verliefde mensen een afgesproken rendez-vous verslapen? Niet waarschijnlijk, omdat bij verliefden het verlangen om elkaar te ontmoeten en te omarmen veel te groot is. Een dergelijk verlangen moeten wij ons, in ons hart, voor de ontmoeting met Christus ook eigen maken. Een verlangen dat ons er steeds weer toe aanzet om Hem te ontmoeten, Hem te zien en onze weg samen met Hem verder te zetten. Dan moeten we niet meer bang zijn dat we zijn komst in ons leven zouden verslapen. Amen