Vijfde zondag van de veertigdagentijd A (2008)

Dat was nog eens een lange evangelietekst, misschien wel het langste van heel het jaar. En je kunt je afvragen wat het nut is van dit lange verhaal, want je kunt er eigenlijk niets mee.
Dat Lazarus weer tot leven komt, is natuurlijk prachtig voor hem en voor zijn zussen, maar daar kunnen wij in onze situatie niets mee. Dat gepraat over de verrijzenis, de verrijzenis op de laatste dag, doet ons, denk ik, ook heel weinig, zo we er al iets van begrijpen. Wie in mij gelooft zal leven in eeuwigheid, zei Jezus. Een mooie gedachte voor een uitvaartmis, maar in ons leven van hier en nu kunnen we er niets mee.
Het mooiste van dit verhaal vind ik niet die opwekking van Lazarus, maar het feit dat Jezus daar stond te huilen. Hij begon te wenen, zegt het evangelie. Het klinkt misschien vreemd, maar dat vind ik het meest indrukwekkende, en de enige woorden in deze tekst die voor ons echt belangrijk zijn.
Een Jezus die wonderen doet, dat was prachtig, zeker voor de betrokkenen, maar het zet hem ook apart, gewone mensen kunnen dat niet. Maar een Jezus die staat te huilen is een mens als wij, een mens met gevoel, een mens die zijn gevoelens ook uit. Jezus is een mens die ontroerd kan worden, door wat hij ziet, hoort, meemaakt, een mens die echt medelijden kent met het verdriet van anderen. Dat hoort bij echt mens zijn, bij menselijkheid en medemenselijkheid. Mensen die nooit ontroerd zijn, die nooit een traantje laten, dat zijn geen echte mensen, die missen wezenlijke menselijke gevoelens.
En hier ligt precies een groot probleem in onze hedendaagse leefwereld. In onze moderne tijd lijken mensen steeds harder te worden, steeds minder gevoelig voor wat anderen overkomt. Op zich is dat natuurlijk niet zo vreemd: de televisie overlaadt ons elke dag met een hoop ellende, zodat we er een beetje immuun voor worden. Het is om te huilen, zeggen we wel eens, maar we laten geen traan. Het is heel ontroerend, zeggen we wel eens, maar we voelen niet echt wat. Ik heb medelijden met die mensen, zeggen we wel eens, maar ons leven gaat gewoon door.
Er wordt ook vaak verkondigd: in onze tijd heb je wat eelt op je ziel nodig anders heb je geen leven meer. Je gevoelens uiten wordt al te vaak gezien als een teken van zwakheid. Als het gaat om eigen verdriet, om welke reden dan ook, dan leven we in een cultuur waarin je emoties niet moet tonen. Je moet sterk zijn, wordt er dan gezegd, je moet je goed houden. Na een begrafenis hoor je wel eens: gelukkig kon ik me onder de viering goed houden, mijn tranen kwamen pas ’s avonds toen ik alleen was.
Maar bij echt mens zijn hoort dat je kunt huilen, om je eigen verdriet of om het verdriet van anderen. Bij echt mens zijn hoort dat je ontroerd kunt worden, door mooie dingen die je tegen komt, maar ook door verdrietige dingen. Bij echt mens zijn hoort dat je medelijden kunt hebben, dat je een stukje mee-lijdt waar anderen pijn lijden, lichamelijk of geestelijk.
Jezus huilde, Hij was een echte mens. En het bleef niet bij huilen alleen. Medeleven, medelijden vraagt altijd om daden: doe er iets aan, aan het verdriet, aan het lijden van anderen. Jezus deed wat hij kon, voor Lazarus en zijn zusters. Natuurlijk wat hij kon, kunnen wij gewone stervelingen niet, maar anderen proberen te troosten in hun verdriet, kunnen we wel. Anderen helpen als we medelijden met hen hebben, dat kunnen we wel. Als het lot van anderen ons koud laat, dan zijn we niet echt mens.
In deze veertigdagentijd wordt onze aandacht gevraagd voor Bangladesh, een verschrikkelijk arm land, met veel mensen in uitzichtloze situaties. Dat kun je natuurlijk beschouwen als een ver-van-mijn-bed-show, je kunt natuurlijk zeggen: dat is allemaal heel erg voor die mensen, maar als het daar bij blijft, dan zijn we niet echt mens.
Nu zijn er natuurlijk veel situaties dat we bitter weinig of helemaal niets kunnen, dan kunnen we ons vreselijk machteloos voelen. Maar als we echt menselijk zijn, als we echt met anderen meeleven, meevoelen, dan vinden we ook heel vaak mogelijkheden om iets te doen, hoe klein en beperkt ook. Maar ook dat kan heel veel betekenen voor medemensen.