Zusters en broeders,
Vorige week maandag: in een kraamkliniek in Namen laten ouders, met medeweten van twee gynaecologen en een vroedvrouw, een te vroeg geboren maar levensvatbare baby zonder meer sterven. Ze vreesden dat het kindje gehandicapt zou zijn. Dinsdag: in Oostende wordt een ouderpaar opgepakt wegens het verwaarlozen en tot de dood mishandelen van hun zeventienjarige gehandicapte zoon. De andere kinderen van het gezin werden wél normaal behandeld. Woensdag: in een lezersbrief in de krant schrijft een moeder dat ze vier jaar geleden haar kind niet had laten leven als ze geweten had dat het zo zwaar gehandicapt zou zijn. Ook woensdag blijkt uit een onderzoek dat de onverdraagzaamheid tegenover mentaal gehandicapten elke dag toeneemt. Op donderdag wordt met veel tromgeroffel wereldkundig gemaakt hoe duur kinderen wel zijn: tot ze afgestudeerd zijn, kosten ze evenveel als een huis. Eveneens op donderdag gaat de witte sector voor de zoveelste keer in staking voor 25.000 nieuwe banen, een eerlijk loon en werktijdverkorting. Zaterdag komt aan het licht dat honderden mentaal gehandicapten die zonder dat ze dat konden beseffen ooit een misdrijf pleegden, soms al tientallen jaren zonder enige begeleiding in de gevangenis zitten, omdat er geen plaats is in aangepaste instellingen.
Zusters en broeders, de zwakke raakt in onze maatschappij elke dag meer in de verdrukking. Kinderen, zieken, gehandicapten worden meer en meer beschouwd als een last in wie velen alleen nog tegen hun zin willen investeren. Als ze tenminste nog in hen willen investeren. Ik denk dat de wetgeving van de laatste jaren hier een verpletterende verantwoordelijkheid draagt. Abortus en euthanasie: het kan allemaal. Er zijn voorwaarden aan verbonden, maar wie kent ze? Het enige wat iedereen begrijpt is dat ongeboren kinderen en zieken legaal gedood kunnen worden. Maar wie de deur tussen leven en dood eenmaal openzet, weet niet wat hem te wachten staat. Want ondertussen wordt de roepstem om euthanasie ook uit te breiden naar mensen die er niet om vragen steeds luider.
Zusters en broeders, elke dag wordt het moreel besef in onze samenleving een beetje meer uitgehold. Dat een moeder openlijk schrijft dat ze er spijt van heeft dat ze haar kind heeft laten leven, zegt in dit opzicht genoeg. Velen zien het verschil tussen goed en kwaad niet meer in. Er wordt alleen nog hard financieel gedacht. ‘Wat brengt iemand op? Wat kost iemand? Wat is de kostprijs van een gehandicapt kind? Van een bejaarde? Van een zieke? Van een demente?’ Er is in dit land geld voor de gekste dingen, maar er is geen geld om de ziekensector op een degelijke manier uit te bouwen, om gehandicapten serieuze kansen te bieden, om probleemkinderen op te vangen, om mensen waardig te laten leven. Dat is ook in het verleden al het geval geweest, maar dan wel in maatschappijen en systemen waar we ons niet direct hoeven aan te spiegelen: nazisme en communisme bijvoorbeeld. En het was blijkbaar ook al zo ten tijde van Jezus: de farizeeërs schelden een blindgeborene de huid vol omdat hij op de sabbat door Jezus genezen werd. Ook zij zien dus het verschil niet tussen goed en kwaad. Ook zij vinden de wet belangrijker dan de mens, ook al is die wet mensvijandig.
Zusters en broeders, wij kunnen maar christenen kunnen genoemd worden voor zover we ons inderdaad door Christus laten leiden. In ons doen, maar ook in ons denken. En het evangelie is in dit opzicht heel duidelijk: mensen in nood, zieken, zwakken, uitgestotenen konden altijd en in alle omstandigheden op Jezus rekenen. Op geen enkele moment van zijn bestaan is Hij van die regel afgeweken: wie in nood is, moet geholpen worden. Niet afgewezen, uitgescholden, in de hoek gedrumd of gedood. “Ga niet af op het voorkomen”, horen we in de eerste lezing, “want God ziet niet zoals een mens ziet; een mens kijkt naar het uiterlijk, Maar de Heer ziet naar het hart.”
Zusters en broeders, het evangelie van vandaag en de thematiek die daaraan verbonden is, past ook helemaal in de vastenactie van Broederlijk Delen. Gezien door onze ogen is Congo gehandicapt. Het land hangt met haken en ogen aan elkaar, onderwijs en gezondheidszorg zijn er nog nauwelijks, de hele infrastructuur is weggespoeld. Maar de bevolking wil het er niet bij laten en Broederlijk Delen wil helpen. Wij steunen een project in Bongo, waar boeren hun gemeenschap opnieuw tot leven willen brengen, onder meer via een school en een gezondheidspost. Daarvoor moeten ze wel hun voedseloogst naar de stad kunnen brengen. Het probleem is dat er geen wegen zijn. Er is wel een spoorweg, maar de boeren kunnen het vervoer niet betalen. Precies daarbij wil Broederlijk Delen helpen: hun een startkapitaaltje bezorgen om die broodnodige wagon af te huren. Het is een bescheiden begin, maar het heeft toekomst, want Congo wil groeien, en de boeren van Bongo willen groeien. Naar een eerlijke, democratische en gezonde maatschappij. Wij willen hen daarbij helpen. Zoals Jezus de blinde hielp. Zoals Jezus iedereen hielp. En wij zijn zijn volgelingen. Amen.